Deense Jood wil zich niet verschuilen

Joden in Kopenhagen tonen zich daags na de aanslagen in hun stad strijdlustig. Bang zijn ze niet, integendeel, nu hebben ze juist meer zin om te laten zien dat ze Jood zijn. Ondertussen groeit de vraag naar beveiliging snel, ook in Nederland.

Duizenden Denen kwamen gisteren naar de synagoge in Kopenhagen om bloemen neer te leggen of even stil te staan. Vóór de synagoge werd dit weekeinde een Joodse bewaker doodgeschoten door de man die kort daarvoor het vuur had geopend op de Zweede cartoonist Lars Vilks. Het gebouw ligt in een bekende straat in het centrum, schuin tegenover de hoofdbibliotheek, waar sommige bezoekers met tranen in de ogen even stilstaan, voor ze naar binnen gaan.

Vlakbij het ijzeren hek van de ingang van de synagoge staat Anna Greenberg (16). Rillend in de ijzige koude. Zij was zaterdagavond aanwezig op het feest in de zaal achter de synagoge. Niet als genodigde, maar als helpster in de keuken. "Ik ken het meisje dat bat mitzwa deed en ik ken de familie. Ik had net grapjes gemaakt met Dan (de gedode Joodse bewaker -red.), die even in de keuken was. Kort daarna gebeurde het. Een van de andere bewakers stond ineens binnen en riep dat we naar de kelder moesten", vertelt de scholiere, die geen schoten had gehoord vanwege de harde muziek. "Via de keuken renden we naar de kelder en vandaar naar een soort schuilkelder. De moeder van het meisje voor wie de bat mitswa was bedoeld, zorgde ervoor dat niemand in paniek raakte. Ze was heel kalm."

Anna Greenberg kwam gisteren opnieuw naar de synagoge om de laatste eer te bewijzen aan Dan Uzan, de 37-jarige bewaker die vaak als wachter bij de deur stond. Hij droeg een kogelvrijvest, maar werd zondagochtend van dichtbij in het hoofd geschoten.

"Ik ben zo dankbaar, hij heeft mijn leven gered. Als hij er niet was geweest en de man was binnengekomen, waren we nu allemaal dood", zegt Anna Greenberg. Op het tijdstip van de aanslag, waren er nog zo'n veertig aanwezigen, vertelt Anna, onder wie veel kinderen van tien tot twaalf jaar. Ze vertelt het rustig. De tranen komen pas als ze ineens een paar bekenden ziet.

Haar twee vrienden, die ze nog kent van de Joodse school, onderstrepen dat ze niet bang zijn. Integendeel, ze hebben nu juist meer zin om te laten zien dat ze Jood zijn. Dat is de algemene stemming onder de jonge Joden die bij de ingang staan: "We laten ons niet intimideren", klinkt het. Ook rabbijn Jair Melchior (31), die voor de synagoge heen en weer beent en mensen omhelst, is vastberaden: "We zijn er trots op om Deense Joden te zijn en we zullen het Joodse leven voortzetten."

Datzelfde strijdlustige geluid was gisteren ook te horen van de woordvoerder Jeppe Juhl van De Joodse Gemeenschap toen hij reageerde op de oproep van de Israëlische premier Netanyahu om naar Israël te komen. "Wij zijn Deense Joden, maar wij zijn Denen en het is niet de terreur die ons naar Israël zal doen vertrekken."

"Het is vreselijk dat dit moest gebeuren, maar hopelijk zien mensen nu in dat Deense Joden worden bedreigd", zegt Anna Greenberg.

Volgens Jonatan Cohn, van de organisatie AKVAH die verbaal en fysiek geweld tegen Joden in kaart brengt, neemt het antisemitisme toe in Denemarken, dat zo'n 5.000 Joden telt. "In 2013 was er sprake van 43 gevallen. In 2014 lag dat aantal op 53. Maar het eigenlijke aantal ligt hoger, omdat niet altijd aangifte wordt gedaan."

De hoofdconclusie van AKVAH over 2013 was dat veel Deense Joden bewust 'onzichtbaar' zijn in de openbare ruimte en dat dit een van de redenen is dat het aantal geregistreerde antisemitistische gewelddadigheden niet hoger is.

Anna Greenberg is diverse keren lastiggevallen door een jonge moslim op haar middelbare school. Tot verdriet van haar moeder heeft ze geen aangifte gedaan. "Ik was bang dat het niet serieus zou worden genomen."

"En er zijn ook heel aardige moslims op mijn school", haast ze zich te zeggen.

Aanslagen islamisten op Joodse doelen

19 maart 2012 - Toulouse: de islamistische schutter Mohammed Merah, een teruggekeerde jihadist, doodt vier Joden bij een Joodse school. Een week eerder had hij drie Franse politieagenten doodgeschoten.

24 mei 2014 - Brussel: een Franse oud-Syriëganger schiet in het Joods museum vier Joden dood, onder wie een bewaker.

20 juli 2014 - Parijs: een Joodse apotheek gaat in vlammen op bij protesten tegen de Gaza-oorlog.

29 juli 2014 - Wuppertal: drie Palestijnse mannen gooien brandbommen naar een synagoge. Er is alleen materiële schade.

10 januari 2015 - Parijs: de islamistische terrorist Amely Coulibaly schiet vier Joden dood in de koosjere supermarkt Casher, middenin een Joodse wijk. Handlangers van Coulibaly pleegden eerder die week een aanslag op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo.

14 februari 2015 - Kopenhagen: de islamistische terrorist Omar Abdel Hamid el-Husein schiet een Joodse bewaker dood voor een synagoge. Eerder op de dag doodde hij de 55-jarige filmer Finn Norgaard tijdens een debat over godslastering en vrije meningsuiting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden