Deense Joden hebben 'nu juist meer zin om te tonen dat ze Jood zijn'

Buiten de synagoge waar bewaker Dan Uzan werd doodgeschoten, blijft de bloemenzee zich uitbreiden Beeld EPA
Buiten de synagoge waar bewaker Dan Uzan werd doodgeschoten, blijft de bloemenzee zich uitbreidenBeeld EPA

Duizenden Denen kwamen maandag naar de synagoge in Kopenhagen om bloemen neer te leggen of even stil te staan. Vóór de synagoge werd dit weekeinde een Joodse bewaker doodgeschoten door de man die kort daarvoor het vuur had geopend op de Zweede cartoonist Lars Vilks. Het gebouw ligt in een bekende straat in het centrum, schuin tegenover de hoofdbibliotheek, waar sommige bezoekers met tranen in de ogen even stil staan, voor ze naar binnen gaan.

Vlakbij het ijzeren hek van de ingang van de synagoge staat Anna Greenberg (16). Rillend in de ijzige koude. Zij was zaterdagavond aanwezig op het feest in de zaal achter de synagoge. Niet als genodigde, maar als helpster in de keuken. "Ik ken het meisje dat bat mitswa deed en ik ken de familie. Ik had net grapjes gemaakt met Dan (de gedode Joodse bewaker, red.), die even in de keuken was. Kort daarna gebeurde het. Een van de andere bewakers stond ineens binnen en riep dat we naar de kelder moesten", vertelt de scholiere, die geen schoten had gehoord vanwege de harde muziek.

"Via de keuken renden we naar de kelder en vandaar naar een soort schuilkelder. De moeder van het meisje voor wie de bat mitswa bedoeld was, zorgde ervoor dat niemand in paniek raakte. Ze was heel kalm." Anna Greenberg kwam gisteren opnieuw naar de synagoge om de laatste eer te bewijzen aan Dan Uzan, de 37-jarige bewaker die vaak als wachter bij de deur stond. Hij droeg een kogelvrij vest, maar werd zondagochtend van dichtbij in het hoofd geschoten.

Mensen dragen kaarsen tijdens een herdenkingstocht voor de slachtoffers van de schutter Beeld reuters
Mensen dragen kaarsen tijdens een herdenkingstocht voor de slachtoffers van de schutterBeeld reuters

Niet bang
"Ik ben zo dankbaar, hij heeft mijn leven gered. Als hij er niet was geweest en de man was binnengekomen, waren we nu allemaal dood", zegt Anna Greenberg. Op het tijdstip van de aanslag, waren er nog zo'n veertig aanwezigen, vertelt Anna, waarvan veel kinderen van tien tot twaalf jaar. Ze vertelt het rustig. De tranen komen pas als ze ineens een paar bekenden ziet en ze elkaar lang omhelzen.

Haar twee vrienden, die ze nog kent van de Joodse school, onderstrepen dat ze niet bang zijn. Integendeel, ze hebben nu juist meer zin om te laten zien dat ze Jood zijn. Dat is de algemene stemming onder de jonge Joden die bij de ingang staan: "We laten ons niet intimideren", klinkt het. Ook rabbijn Jair Melchior (31) die voor de synagoge heen en weer beent en mensen omhelst, is vastberaden: "We zijn er trots op om Deense Joden te zijn en het Joodse leven zal voortzetten."

Oproep Netanyahu
Datzelfde strijdlustige geluid was gisteren ook te horen van de woordvoerder Jeppe Juhl van de Joodse gemeenschap toen hij reageerde op de oproep van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu aan Deense Joden om naar Israël te komen. "Wij zijn Deense Joden, maar wij zijn Denen en het is niet de terreur die ons naar Israël zal doen vertrekken", zei hij.

"Het is vreselijk dat dit moest gebeuren, maar hopelijk zien mensen nu in dat Deense Joden worden bedreigd", zegt Anna Greenberg.

Antisemitisme neemt toe
Volgens Jonatan Cohn, van de organisatie AKVAH, die verbaal en fysiek geweld tegen Joden in kaart brengt, neemt het antisemitisme toe in Denemarken, dat zo'n 5.000 Joden telt. "In 2013 was er sprake van 43 gevallen, waaronder één overval. In 2014 lag dat aantal op 53. Maar het eigenlijke aantal ligt hoger, omdat niet altijd aangifte wordt gedaan", vertelt Cohn (28), die actief is als scribent en het zich als taak heeft gesteld om Joodse tradities uit te leggen. "Dat doe ik om misvattingen en haat te voorkomen."

De hoofdconclusie van het AKVAH-rapport over 2013 was dat veel Deense Joden bewust 'onzichtbaar' zijn in de openbare ruimte en dat dit een van de redenen is dat het aantal geregistreerde antisemitistische gewelddadigheden niet hoger is.

Anna Greenberg is diverse keren lastiggevallen door een jonge moslim op haar middelbare school. Tot verdriet van haar moeder heeft ze geen aangifte gedaan. "Ik was bang dat het niet serieus genomen wordt. "En er zijn ook heel aardige moslims op mijn school", haast ze zich te zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden