Deense centrale bank: Witwaszaak Danske Bank ondermijnt financiële stabiliteit

Het filiaal van Danske Bank in Estland, waar miljarden werden witgewassen.Beeld REUTERS

Waren het eerst de grote verliezen van banken die landen dreigden mee te sleuren, tegenwoordig zijn het de grootschalige witwaszaken. Daarvoor waarschuwt de centrale bank in Denemarken.

De Deense centrale bank vreest dat de financiële stabiliteit van het land ondermijnd wordt door een groot witwasschandaal bij Danske Bank, de grootste bank van het land. De zaak tast de kredietwaardigheid van de bank aan en, in het verlengde daarvan, ook die van de Deense staat. Dat schrijft de centrale bank in een rapport over financiële stabiliteit dat ­deze week is gepubliceerd.

Danske Bank ligt al maanden onder vuur, omdat er jarenlang ongestoord geld via een bijkantoor in Estland gesluisd werd. Tussen 2007 en 2015 passeerde daar ruim 200 miljard euro, waarvan de bank nu stelt dat het merendeel verdachte transacties betreft. Controle was er niet of nauwelijks. Autoriteiten in Estland, Denemarken en de Verenigde Staten zijn onderzoeken gestart en de bank hangt zware boetes boven het hoofd.

Sinds de zaak deze zomer aan het licht kwam, moet Danske Bank steeds meer betalen om geld aan te trekken. Het betaalt al meer dan het dubbele aan risicopremie op leningen dan andere banken in Denemarken. Kredietbeoordelaars hebben aange­geven dat het einde daarvan mogelijk nog niet in zicht is, zolang de onderzoeken naar de bank niet zijn afgerond.

Verlies van vertrouwen

De Deense centrale bank wijst op verschillende risico’s die met de witwaszaak samenhangen. Ten eerste is er het verlies van vertrouwen in de bank en in de financiële sector als geheel. Als klanten Danske de rug toekeren, staat het bestaansrecht van de bank op het spel. En een vertrouwenscrisis bij Danske kan ook overslaan op andere banken. “We hebben nog niet gezien dat andere banken door deze zaak geraakt worden, maar het baart ons wel zorgen”, zegt het hoofd financiële stabiliteit van de centrale bank Karsten Biltoft tegen persbureau ­Reuters.

Daarnaast is er de – niet erg waarschijnlijke – mogelijkheid dat Danske Bank zich gedwongen ziet zijn activiteiten te staken, als het te maken krijgt met sancties van de Verenigde Staten of andere landen. Dat overkwam de Letse bank ABLV in juni, toen Amerikaanse financiële toezichthouders de bank beschuldigden van het omzeilen van sancties tegen Noord-Korea en het betalen van smeergeld. “Daar hebben we naar gekeken en over nagedacht”, ­aldus Biltoft. “Het is erg onwaarschijnlijk, maar als het gebeurt, is dat een ramp.”

Systeembank

Danske Bank is met een balansomvang van 1,5 keer het Deense bruto binnenlands product (bbp) de grootste bank van het land, en door de toezichthouder aangemerkt als systeembank, een bank die essentieel is voor het financiële systeem van een land. Het lot van Danske Bank raakt daardoor de hele samenleving, schrijft de toezichthouder. Daar hoort ook de staat bij: kredietbeoordelaars houden er rekening mee dat de Deense staat ook met hogere leenkosten te maken krijgt vanwege de problemen bij Danske, dat door zijn omvang de staat onherroepelijk meesleurt als het serieus in de problemen komt.

De witwaszaak is aanleiding voor de centrale bank om te pleiten voor veel verdergaande samenwerking met andere landen in de strijd tegen witwassen. Daarmee sluit de toezichthouder zich aan bij eerdere oproepen daartoe, onder ­andere van de Europese Commissie, die eveneens Danske Bank als voorbeeld noemde voor de noodzaak tot verdere samenwerking.

ING

Donderdag liet De Nederlandsche Bank al weten het komende jaar scherper te zullen toezien op de maatregelen die banken nemen om witwassen te voorkomen. In september werd bekend dat ING jarenlang structureel te weinig deed om witwassen te voorkomen. De bank kocht strafvervolging in die zaak af voor 775 miljoen euro, de helft van de winst van het bedrijf in het derde kwartaal van dit jaar.

Naar aanleiding van deze zaak bij ING liet DNB eerder weten dat meer banken in Nederland hun controles niet op orde hebben. Welke bedrijven dat precies zijn, laat de toezicht­houder in het midden. Ondanks meerdere ingrepen, waaronder boetes, ‘pakken verschillende financiële instellingen hun verantwoordelijkheid onvoldoende adequaat op’, zo schreef DNB in een brief aan minister Hoekstra van financiën.

Lees ook: 

Topman van Danske Bank stapt per direct op na witwasschandaal

De grootschalige witwaszaak bij Danske Bank kostte eerder topman Thomas Borgen al de kop.

Lees ook:

Criminelen konden ongestoord bankieren bij ING.

De leiding van ING heeft jarenlang signalen van witwassen genegeerd. De bank heeft een schikking van 775 miljoen euro getroffen met het Openbaar Ministerie wegens het systematisch falen in het tegengaan van witwassen via de bank. Daarmee koopt ING verdere vervolging af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden