Deens zorgpersoneel bestelt net zo makkelijk prostituee als pizza

Regering wil verbod op het kopen van seks voor gehandicapte cliënten 'Het voorkomt agressiviteit'

Is seks een mensenrecht? Deze vraag duikt telkens weer op in het heftige debat over seksualiteit in de gehandicaptenzorg.

In Denemarken is het normaliter de taak van het zorgpersoneel om over seks te praten met hun cliënten. Zij geven seksuele voorlichting aan mensen met een verstandelijke beperking, leggen uit hoe zij zichzelf kunnen bevredigen en in het uiterste geval bestellen ze een prostituee.

Dit beleid is zo'n vijftien jaar geleden ontstaan om onaangepast seksueel gedrag in leefgroepen tegen te gaan. Het is een aanpak waar sommige zorgmedewerkers voor zijn en andere tegen, maar pas de laatste maanden heeft het geleid tot een nationaal debat. Want is het wel politiek correct: zorgpersoneel dat een hoertje bestelt, net zoals een pizza?

In Denemarken is zorgpersoneel bijna uitsluitend in dienst van gemeenten. En daarin zit hem de crux. Want de Deense regering wil niet langer toestaan dat gemeente-ambtenaren seks kopen voor hun cliënten. De centrumlinkse regering wil namelijk prostitutie 'op alle fronten' bestrijden. Voorbeeldfunctie daarbij heeft Kopenhagen, dat al in 2006 zijn zorgpersoneel verbood om seks te kopen voor cliënten.

"Hoe kunnen we hoertjes helpen eruit te stappen als overheidspersoneel seks koopt voor cliënten? We kunnen niet de ene zwakke groep opofferen aan de andere zwakke groep", verklaarden verschillende parlementsleden van de sociaal-democraten, de initiatiefnemers tot het verbod.

Simon Simonsen is een van die ambtenaren. Hij heeft zich gespecialiseerd als seksconsulent en bestelt regelmatig een hoertje voor mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking. Of hij begeleidt ze naar een massagekliniek, zoals dat eufemistisch heet. "Terwijl zij bezig zijn, drink ik een kopje zwarte koffie", zegt Simonsen. "Ik ken ondertussen een aantal prostituees die fatsoenlijk omgaan met gehandicapten. Die geduldig met ze praten en uitleggen wat een vrouw fijn vindt."

De meesten van zijn cliënten zijn mannen tussen veertien en vijftig jaar. "Maar ook steeds meer vrouwen roeren zich. En ja, de cliënten betalen het prostitutiebezoek uit eigen zak", vertelt Simonsen. Het voorstel moet nog door het parlement, maar Simonsen betreurt dat de regering met een verbod dreigt. "Iedereen heeft behoefte aan lichamelijk contact." Hij vreest dat criminelen in het prostitutiemilieu mensen met een beperking zullen uitbuiten. "Voor hen gaat het immers alleen om het geld."

Eén stad heeft alvast de kont tegen de krib gegooid. In Viborg besloot de gemeenteraad onlangs dat het zorgpersoneel mag blijven helpen bij het kopen van seks. Net zoals ze dat doen bij sigaretten en drank. "Het is geen oplossing een verbod in te voeren voor iets wat nog steeds legaal is", aldus een raadslid.

"Een prima besluit", vindt Lisbeth Jensen van de belangenorganisatie ULF voor mensen met een beperking. "Seks werkt als een ventiel. Is die mogelijkheid er niet, dan leidt dit vaak tot agressiviteit ten opzichte van de persoon zelf, andere bewoners van de leefgroep, het personeel of derden."

De Deense regering wil in haar strijd tegen prostitutie overigens niet zover gaan als buurland Zweden, waar het kopen van seks voor iedereen strafbaar is. Een vergelijkbare wet is inmiddels ingevoerd in Noorwegen en IJsland.

Kleutergeest, volwassen lijf
Kunnen we cliënten verbieden naar porno te kijken? Hoe kan een begeleider een cliënt helpen als die niet weet hoe hij prettig kan masturberen? En: mag een cliënt zonder luier in zijn bed liggen zodat hij zijn eigen lijf kan ontdekken, of kan hij of zij beter niet met bepaalde gevoelens geconfronteerd worden?

Het zijn dilemma's die worden opgeworpen in de handleiding seksualiteit van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN), brancheorganisatie voor de aanbieders van zorg- en dienstverlening aan mensen met een handicap.

"Seks is een mensenrecht. Seksualiteit is ook bij mensen met ernstig verstandelijke of meervoudige beperkingen een onderdeel van het leven. Wij onderschrijven wat dat betreft het standpunt van de World Health Organisation", zegt VGN-woordvoerder René Toonen.

"Het basisrecht: dat is het uitgangspunt. In de praktijk heeft elke instelling een eigen visie en een eigen beleid. Natuurlijk vult een instelling met een religieuze achtergrond dat wat anders in dan een andere", aldus Toonen. "Maar elke instelling heeft een gedragscode, en voor elke individuele cliënt een persoonlijk ondersteuningsplan, waarin ook seksualiteit aan bod komt."

Relaties, masturberen, seks, prostituees: het is niet alleen in de Deense zorg een lastig onderwerp. "We hebben hier soms te maken met cliënten met het denkniveau van een kleuter van drie, maar met wel een volwassen lijf en een fysieke behoefte aan seks. Daar mag je als professional niet aan voorbijgaan. Vandaar de handleiding. Die geeft instellingen en begeleiders een houvast om erover in gesprek te gaan."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden