Deeltijdpensioen? Aantrekkelijk idee

Wiebe Draijer: Stratenmakers en machinebankwerkers zouden hun opvolgers kunnen opleiden

Wiebe Draijer noemt zichzelf 'veranderpassionado'. Organisaties helpen om anders te denken en te doen was zijn vak, toen hij nog bij managementconsultant McKinsey werkte. Sinds september is hij voorzitter van de Sociaal Economische Raad. Gaat hij Nederland op zijn kop zetten?

Nee. Niet direct, tenminste.

Dat heeft niets te maken met een ommekeer in zijn denken, maar alles met zijn analyse van wat Nederland nu nodig heeft. "Er zijn zoveel onderwerpen die om vernieuwing vragen, terwijl de economische situatie dat nu lastig maakt: pensioenen, woningmarkt, balansen van banken...

"In bijna al die zaken zit een vertrouwenscomponent: vertrouwen bij consumenten, bij ondernemers om te investeren, om mensen aan te nemen, bij banken om krediet te verlenen. Ik denk dat het nu vooral van belang is om dat vertrouwen een slinger te geven."

Tevreden stelt Draijer vast dat het nieuwe kabinet werkgevers en werknemers nadrukkelijk uitnodigt om mee te denken over de flexibilisering van de arbeidsmarkt. "Al vind ik wel dat de discussie veel te veel verengd wordt tot 'we moeten flexibeler zijn' en 'we moeten iets aan het ontslagrecht doen'.

"Wat nodig is, is dat we aanvaarden dat de werknemer niet zijn hele leven hetzelfde doet als waarvoor hij in zijn jeugd opgeleid is. Dat groei en ontwikkeling gedurende de loopbaan van belang zijn. Dat geeft de werkgever de lol dat hij iemand binnenshuis flexibeler kan inzetten en de werknemer dat hij meer werkzekerheid heeft en die niet hoeft te zoeken in een vast contract. Ontslagrecht is een veel te eendimensionale benadering van die verandering."

Jongeren hebben die omslag al gemaakt, merkte hij toen hij het land introk om zich in te werken. "Als je ze vraagt: Wil je de maandag na je diploma-uitreiking een vast contract of wil je verschillende dingen doen, wil je groeien? Dan geven ze allemaal, of ze nou laag of hoog zijn opgeleid, ongeveer hetzelfde antwoord."

Voor ouderen ligt dat anders, weet Draijer. Maar hij hoopt dat zij, als zij om zich heen zien wat voor moois verandering kan brengen, zullen wennen aan het idee. "Ik denk dat het een onderwerp is waarop de vakbeweging zich kan herontdekken.

"Het klassieke model is: we zijn er om het Malieveld vol te krijgen. Maar hiermee kunnen ze zich onderscheiden: door praktisch hulp te bieden aan zwakke én aan sterke werknemers op cruciale veranderingsmomenten."

Lukt het de oudere niet om de omslag te maken, dan is clementie gewenst, vindt Draijer. "Dit is een heel kwetsbare groep die, zeker nu de economie verslechtert, nog meer onzekerheid voelt dan andere groepen." Het is niet 'fair' om van hen dezelfde flexibiliteit te verlangen die je van andere generaties wel kunt verwachten. "Ze hebben niet voldoende de ruimte gehad om tijd in hun ontwikkeling te steken."

Waar zoekt hij een oplossing? "Je moet de pensioenleeftijd niet als een zwart-witte lijn behandelen: voor en na het pensioen. Een voorbeeld: de ambachtseconomie. Die vervult een veel grotere rol in de Nederlandse economie dan je zou verwachten. Dan hebben we het over de maakindustrie en over instrumentenmakers, machinebankwerkers, stratenmakers.

"Vergrijzing is daar een probleem en de instroom van jongeren gering. Daar móet je talent, kunde en vaardigheden langer behouden, als werknemer of als opleider, als verleiders van nieuwe generaties om dat vak voort te zetten."

Dan is deeltijdpensioen zo'n gekke oplossing nog niet? "Dat soort arrangementen moet je willen verkennen, om op korte termijn de onzekerheid te kunnen verzachten en op de lange termijn het probleem van het wegvallen van een hele poule met talent te kunnen opvangen. Ik vind dat een heel aantrekkelijke formule."

"Laten we nou komen met werkbare oplossingen voor onderwerpen als de ambachtseconomie, als invulling van de zin 'flex moet minder flex en vast minder vast'. Noem het geen groot sociaal akkoord, maar zoek praktische oplossingen en middelen. Dat is wat nu heel erg nodig is."

Wiebe Draijer
Wiebe Draijer (1965) studeerde werktuigbouwkunde in Delft. Hij begon zijn loopbaan in 1984 als journalist.

Van 1990 tot 2003 was hij consultant bij adviesbureau McKinsey in Amsterdam. In 2004 werd hij daar managing partner.

Draijer was lid van het Innovatieplatform dat, onder leiding van toenmalig premier Balkenende, innovatie en ondernemerschap in Nederland wilde stimuleren.

In september 2012 volgde Draijer Alexander Rinnooy Kan op als voorzitter van de Sociaal Economische Raad, het adviesorgaan van de regering waarin vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers en onafhankelijke deskundigen zitting hebben.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden