Deeleconomie krijgt Chinezen terug op de fiets

app | Deelfietsen worden razend populair in China. Een typisch voorbeeld van de groene innovatie die het land zo graag ziet.

Net als op vrijwel elk ander kruispunt in Peking heeft de 46-jarige Cathy Lin de keus uit tientallen fietsen, verspreid over de stoep. Ze kiest een knalgele fiets van Ofo, een bekende start-up in een slag om de Chinese fietser, en richt haar smartphone op een code op de fiets. Het duurt een paar seconden voor de app op haar telefoon aangeeft dat de fiets aan haar account is gekoppeld en het slot losklikt. Nu kunnen Lin en haar man wegfietsen, naar een afspraak in de buurt. "Voor deze app er was, zouden we de metro hebben genomen of de taxi. Thuis hebben we al jaren geen fietsen meer."


China's grote steden zijn in de ban van deze felgekleurde 'sharing bikes', die als belangrijke innovatie hebben dat je ze na gebruik overal kunt achterlaten. In een kleine twee jaar hebben Ofo en rivaal Mobike respectievelijk 15 en 10 miljoen gebruikers verzameld. Tientallen bedrijven proberen hun succes te dupliceren. De honderdduizenden fietsen veranderen het straatbeeld en maken de fiets weer een hip vervoersmiddel.


Dat is een trendbreuk. Was de fiets in China's socialistische periode nog een belangrijk statussymbool, de laatste twintig jaar nam het aantal fietsen in het land met de helft af. "Ik zou liever huilen achterin een BMW dan lachen achterop een fiets", zei een deelneemster aan een bekende Chinese datingshow in 2010. De uitspraak werd beroemd als een voorbeeld van op hol geslagen materialisme in China. De fiets werd definitief weggezet als een attribuut van een ouderwets, arm China. De apps veranderen dat. "Eigenlijk is de fiets gewoon heel erg handig voor de korte afstand," aldus Lin. "Het is weer net als vroeger."


De fietsen, met 15-30 eurocent per uur spotgoedkoop, zijn zo populair dat ze ook zorgen voor overlast. Parkeerwachters hebben als nieuwe taak het verwijderen van fietsen uit autoparkeerplaatsen en voetgangers hebben het ook moeilijker. Verhalen in de media over fietsen die van gebouwen zijn gegooid of in rivieren belandden, hebben een maatschappelijke discussie ontketend over asociaal gedrag. "Mensen doen met de fietsen wat hen uitkomt," zegt de 28-jarige Shang Jinjin hoofdschuddend.


De fietsenexplosie levert ook de overheid het nodige werk op. Die zou blij moeten zijn met dit soort 'Chinese innovatie' - bedrijven van eigen bodem die bijdragen aan een nieuwe, groene economie waarin China's 700 miljoen smartphonegebruikers een hoofdrol spelen. Maar in Shanghai heeft de stadsregering onlangs 4000 foutgeparkeerde fietsen van de straat gehaald. Vergelijkbare bedrijven zoals Didi Chuxing, de Chinese Uber, leven al jaren op gespannen voet met de overheid, die door middel van nieuwe regels haar greep op de 'deeleconomie' wil versterken. "Maar ook als het mislukt, beschouw ik Mobike als een bijdrage aan de samenleving", zei voormalig journalist en Mobike-oprichter Hu Weiwei laatst in een interview met Chinese media.


Voor Pekings fietsers passen de apps in een toekomstbeeld van een leefbare stad, met minder files en vervuiling. Als de smog te erg is, laat men de fiets weer staan. Slim was een actie van Mobike om de fietsen onlangs een week gratis te maken. Tijdens de nationale parlementsvergaderingen, die elk jaar in maart plaatsvinden, werden vervuilende fabrieken rond de hoofdstad dichtgehouden. "Als zij vergaderen, is de lucht altijd blauw", lacht Shang. "Goed fietsweer."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden