Deel de reageerbuis

Kostbare onderzoeksruimte delen: goed idee, dacht LabForRent. En het leidt tot meer: bedrijven delen niet alleen alleen hun lab, maar ook kennis.

De witte jassen hangen er al. Er is een zuurkast om veilig proeven te kunnen doen. Mensen zijn er nog niet, de werktafels wachten nog op onderzoekers met reageerbuizen en microscopen. Daar kan LabForRent in voorzien. Sinds mei koppelt dit bedrijf leegstaande laboratoria aan bedrijven en onderzoekers die geen eigen ruimte hebben. Nieuw in Nederland en, voor zover oprichters Maarten van Dongen en Arthur Tutein Nolthenius kunnen nagaan, ook in de wereld.

Op de site van LabForRent kunnen aanbieders aangeven wat ze beschikbaar hebben: hoe groot de ruimte is, voor welk soort onderzoek die geschikt is, de prijs, veiligheidsvoorzieningen, wel of geen kantine, en eventueel beschikbare begeleiding voor startende ondernemers.

Een simpele vondst, helemaal passend in de deeleconomie van Airbnb, Uber en Peerby waar huizen, auto's en gereedschap ook voor anderen dan de eigenaar beschikbaar zijn. Ook laboratoriumruimte wordt zelden doorlopend benut. En vooral voor startende bedrijven is een eigen onderzoeksplek te duur.

Eenvoudig uit te voeren is de koppeling echter niet. "Makelaars zouden die ruimtes kunnen verhuren, maar het is te gespecialiseerd voor hen", constateert Tutein Nolthenius. "En startende bedrijven hebben nog geen groot netwerk, die vinden niet zomaar iets", vult Van Dongen aan.

Laat nu net Tutein Nolthenius verstand hebben van vastgoed en Van Dongen van biotechnologisch onderzoek en innovatie. De twee kennen elkaar sinds hun studie. Tutein Nolthenius is bouwkundig ingenieur. Hij stortte zich begin jaren negentig op het efficiënter benutten van kantoorruimte. "Ik was onder meer betrokken bij het Telewerkforum, een stichting die thuiswerken stimuleerde. Het moest een bijdrage leveren aan het verminderen van de files en verhogen van de arbeidsvreugde. Toen was dat vooral een ict-vraagstuk. Werkt het modem?, dat soort kwesties. Vervolgens bleven zoveel bureaus leeg dat het delen van werkplekken in zwang kwam."

Van Dongen, biochemicus, werkte jaren bij farmaceutische en biotechnologische bedrijven, onder meer Pharming, het bedrijf dat de gekloonde stier Herman het leven liet zien. "In mijn sector zijn oneindig veel innovaties mogelijk. Daar zijn kennis, kunde en infrastructuur voor nodig die kleine bedrijven niet altijd kunnen vinden. Er is geen plek waar ze elkaar tegenkomen."

Verrassing

Tot verrassing van de twee ondernemers leidt hun nieuwe platform niet alleen tot het beter benutten van labruimte. "Het meest interessante is dat de partijen ook gaan samenwerken, elkaar gaan helpen. Dat hadden we niet direct verwacht. Ze leren elkaar kennen en blijken graag hun expertise te delen", ziet Van Dongen.

Dat is ook al te zien op de site. Aanbieders kunnen steeds meer details invullen: of er bepaalde apparatuur aanwezig is, of er contact is met een onderzoeksgroep in het vakgebied, of het bedrijf als coach wil optreden. Dan blijkt dat het simpele idee 'een lege ruimte benutten' eigenlijk niet centraal staat.

"De vakken voor de huurprijzen, waar het in eerste instantie om te doen was, blijven nu vaak leeg", constateert Tutein Nolthenius. "Wij dachten dat men met name in de financiële deal geïnteresseerd zou zijn. Maar soms willen bedrijven die labruimte verhuren zelfs geen geld. Ze willen betaald worden in aandelen van de starter die onderzoek komt doen. Wordt het iets, dan kunnen ze die aandelen verkopen. Wordt het niets, dan hebben ze pech gehad."

Wennen

Het is volgens Van Dongen wel even wennen, zo openlijk bij elkaar in de keuken kijken. Want dat gebeurt als de samenwerking verder gaat dan alleen de zuurkasten gebruiken. "Sommige starters maken zich zorgen of het bedrijf waar ze ruimte huren er niet met hun idee vandoor gaat. We komen uit een wereld waarin ieder voor zich in zijn eigen labje bezig is. Op plaatsen als 'science parks' of de Eindhovense High Tech Campus, oorspronkelijk een initiatief van Philips, is het al wel normaal om kennis te delen. Maar dat geldt niet voor grotere instituten als TNO of multinationals in Nederland. Die bekommeren zich eerst om de beveiliging, zetten een hek tussen zichzelf en de startende bedrijven."

Er is van alles te regelen om partijen met koudwatervrees gerust te stellen, zeggen de twee ondernemers. Zoals een 'non-disclosure agreement' waarin je belooft een vinding niet zelf te gaan uitbaten. Aan de andere kant zien ze ook onderzoekers die zo blij zijn dat ze hun kennis kunnen delen, dat het 'bijna naïef' wordt. Met afspraken is dan misbruik van kennis te voorkomen.

Zoals bij iedere loot van de deeleconomie, stuit ook LabForRent op regels die in de weg zitten. Universiteiten en bedrijven krijgen een verschillende fiscale behandeling. Bedrijven brengen over onderzoek btw in rekening, kennisinstellingen niet. Als ze gaan samenwerken is de vraag onder welk regime ze vallen. Dat moet per geval overlegd worden met de Belastingdienst. Dat maakt uitwisseling wat lastiger. Daarnaast kunnen bedrijven die hun eigen onderzoeksruimte al huren, die niet ook nog eens onderverhuren.

Slechte ervaringen, zoals vieze labs of 'onderzoekers' die een lab zoeken om xtc te maken, heeft LabForRent nog niet. "Bedrijven moeten zelf checken of degene die ze toelaten in de haak is", zegt Van Dongen. "Het is net als met Airbnb. Met een slechte recensie, schiet je in je eigen voet."

Vergroenen of groeien?

Minder grondstoffen gebruiken, minder vervuilen en afval als hulpbron benutten. Dat is vergroening van de economie. Het klinkt mooi, maar de praktijk is weerbarstig. Veel grondstoffen zijn goedkoop en makkelijk te krijgen, burgers ageren tegen windmolens voor hun deur en regels, gemaakt in een andere tijd, zitten in de weg. In een serie belicht Trouw de obstakels en uitwegen op het pad naar een groene economie. Vandaag deel 4: de deeleconomie van leegstaande laboratoria.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden