'Decentralisatie vraagt juist om rekenkamers'

Nu lagere overheden meer taken krijgen, is controle op doeltreffendheid en doelmatigheid heel belangrijk

Hoe schokkend is het dat van de 415 gemeenten er 35 (tijdelijk) niet voldoen aan de wettelijke plicht tot het hebben van een rekenkamer? Dat valt mee, zegt Leo Markensteyn (66), voorzitter van koepelorganisatie NVRR. Maar zonder zorgen is hij niet.

"Laat ik vooropstellen dat elke gemeente verplicht is een eigen rekenkamer te hebben. Hier moeten we dus wat aan doen. De kans bestaat dat deze gemeenten andere op verkeerde ideeën brengen. Dat zou zonde zijn, want er wordt al onevenredig veel bezuinigd op rekenkamers. Er zijn er die een jaarbudget hebben van maar 5000 euro. Daar kun je lekker van uiteten, maar daar kun je geen goed onderzoek voor doen."

Totdat we in 2006 met rekenkamers gingen werken, draaide Nederland ook. Zijn dit luxeproblemen?
"Nee, dat denk ik niet. Als je alleen al naar de komende decentralisatie in het sociale domein kijkt, bijvoorbeeld de AWBZ en de jeugdzorg. Daar wordt de komende jaren voor 16 miljard euro aan taken naar de gemeente overgeheveld. Voor de thuiszorg is dat al gedaan. Juist nu lagere overheden meer te doen staat, is controle op doeltreffendheid en doelmatigheid, onze kernbegrippen, erg belangrijk."

Heeft u wel goed genoeg aan de weg getimmerd? Veel Nederlanders kunnen zich waarschijnlijk geen dampend rapport van hun lokale rekenkamer voor de geest halen.
"Maar die zijn er genoeg! En de resultaten zijn mooi. Ikzelf ben bijvoorbeeld voorzitter van de rekenkamer in Noord-Brabant en Limburg. Daar hebben we een paar jaar geleden gouden handdrukken onderzocht. Naar aanleiding daarvan zijn de richtlijnen toen aangescherpt. Bij gemeenten zijn er tientallen onderzoeken gedaan naar grondbeleid, een onderwerp waar veel geld in omgaat. Zo zijn in Rotterdam en Leusden misstanden aan de kaak gesteld."

Er zijn anders tal van gemeenten behoorlijk het schip in gegaan met aangekochte grond die ze niet verkocht kregen. Hadden rekenkamers dat niet kunnen zien aankomen?
"Hoewel veel gronden voor 2006 zijn aangekocht, taxeer ik dat niet alle rekenkamers daar tijdig bij waren. Maar dat is logisch, want toen wij begonnen was de traditie nog heel erg om achteraf onderzoek te doen. De Algemene Rekenkamer deed dat altijd al zo. Dat was ons voorbeeld. Achteraf bezien had dat misschien wel beter gekund. We kijken nu ook aan het begin naar beleid, bijvoorbeeld naar plannen voor een bedrijventerrein."

Lost het probleem met te weinig rekenkamers zichzelf niet op? Minister Plasterk (binnenlandse zaken) wil immers minder, maar grotere gemeenten van 100.000 inwoners.
"Als ik lees hoeveel verzet er bij gemeenten tegen deze plannen bestaat, denk ik niet dat het zo ver zal komen. Maar ook als het er wel van komt, dan zijn grote rekenkamers niet altijd de oplossing. In een enorm gebied met veel kernen bestaat het risico om het overzicht te verliezen. Dan krijg je de situatie dat er onderwerpen onderzocht worden waar sommige dorpen niets aan hebben."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden