Debuteren met een dode tante

Vier weken lang was de tante van Marcella Veldthuis (22) uit Zuidbroek vermist. Toen werd ze dood gevonden in het Winschoterdiep. Veldthuis gebruikte de tragedie voor haar debuutroman 'Boven water'. Ook al vond niet iedereen dat leuk.

Marcella Veldthuis moest het wel uitleggen aan Bart, haar vriend die ze nog niet zo lang had. Waarom haar hele familie in de kamer stil viel toen tijdens de Top 2000 van 2008 het nummer 'Forever Young' van Alphaville voorbijkwam. Het lied had dat jaar geklonken op de crematie van tante Gretha. Gretha, de zus van Marcella's vader, had met Kerst 2007 nog aan de familiedis gezeten, maar was kort na de jaarwisseling vermist geraakt.

Op 6 februari 2008 wordt Gretha Veldthuis uit het Groningse Zuidbroek dood gevonden in het Winschoterdiep. Marcella Veldthuis (22), haar nichtje, schreef een boek over de vier weken dat de 45-jarige apothekersassistente spoorloos was. Met gevoel voor detail geeft Marcella, studente Nederlands in Leiden, weer hoe haar familie het drama beleefde. Opa en oma, haar ouders, haar zusje en zij, allemaal zitten ze met de neus bovenop de feiten, omdat ze ook in Zuidbroek wonen. Vanuit hun woning aan het Muntendammerdiep zien Gretha's ouders de politie zelfs dreggen naar de vermiste.

In het schemergebied tussen hoop en vrees zijn er veel praktische beslommeringen. Gretha's auto moet naar de APK, haar kat moet onderdak en heeft een vermiste eigenlijk recht op salaris? Wat opvalt is dat in 'Boven water' weinig wordt gehuild. Nichtje Marcella, vier jaar na dato: "Zo'n hele vermissing vereist een rationele benadering. Als je gaat huilen betekent dat, denk ik, ook dat je het geloof in een eventuele goede afloop bent verloren." Stille getuigen van het zenuwslopende zijn er echter overal. Vader is zo in gedachten, dat hij een brommer aanrijdt. Moeder laat de boontjes te lang doorkoken. En Marcella registreert hoeveel servies er die dagen van stress wel niet sneuvelt.

Buurtagent John van Gelder kreeg begin december het eerste exemplaar van Boven water. Hij was kind aan huis bij de familie. Oma ontgaat het niet dat Van Gelder mooie bruine ogen heeft, Marcella vraagt zich af hoe die boomlange vent bij haar grootouders op de bank past. Aan een stuk door wordt koffie bijgeschonken, en krijgt Van Gelder moeilijke vragen. De familie wil weten waarom het in vredesnaam vier dagen duurt voor er honden, boten en een helikopter worden ingezet. De agent legt uit dat tante Gretha waarschijnlijk zo weer binnenwandelt. Dat 85 procent van de vermissingen binnen twee dagen wordt opgelost, dat Gretha geen kind is, niet depressief en geen van medicijnen afhankelijke bejaarde.

Marcella blijft niet overal trouw aan de feiten. Zo wordt in het boek weggelaten dat tante een vriend had. "Ik heb veel getwijfeld of ik hem moest noemen of niet." De vriend was met de politie in aanraking geweest en dat vond Marcella te beeldbepalend. "Ik wilde haar niet neerzetten als een of ander mak vriendinnetje van een lichtelijk criminele vent. Het is mijn roman, dus ik mag dingen weglaten of toevoegen."

Veldthuis beschrijft nauwgezet wat ze die eerste maand van 2008 voelde. De boosheid als buitenstaanders, bij voorkeur op internet, suggereren dat de zus van haar vader wel mee zal zijn gegaan met een scharreltje. De boosheid ook als mensen veronderstellen dat tante Gretha aangeschoten was. "In een reportage van RTV Noord werd naar mijn smaak de suggestie gewekt dat als ze had gedronken het haar eigen schuld zou zijn als ze in het water was gevallen."

Te veel drank op zou een logische verklaring zijn voor een fatale val in het water dat door Zuidbroek loopt. Maar nu nog wil Veldthuis er niet aan: "Ik weet oprecht niet hoeveel ze gedronken had. Ik weet ook niet hoe hoog haar hakken waren. Er zijn zoveel mogelijkheden."

Op school - Marcella zit in het eindexamenjaar - komt een meisje naar haar toe die Marcella goed zegt te begrijpen: haar tante is overleden aan borstkanker en het meisje mist haar nog elke dag. Marcella schrijft hoe ze uit frustratie haar nagels in haar bovenbeen zet, en het meisje bedankt, "ook al had ik veel zin om te zeggen dat haar ervaring zoveel minder erg is dan die van mij". Vier jaar later ziet ze dat gelukkig anders, zegt ze.

Maar dat van die zebra vindt ze nog steeds belachelijk. Hoe school er in een brief op wees dat ze zoveel gespijbeld had. Maar dat ze voor beeldende vorming toch echt nog een zebra moest kleien. "Een zebra kleien! Dat is toch absurd?" Het beest kwam er wel, snel in elkaar geflanst. Ze kreeg er een vijfeneenhalf voor.

Veldthuis zegt haar boek geschreven te hebben om meer duidelijk te maken over vermissingszaken. Maar eerlijk is eerlijk, ze wil ook schrijfster worden. Al voordat Gretha stierf zette ze haar eerste schreden. "Ik kreeg een keer een verslag terug van een docente Engels. Die zei dat ik zo leuk schreef. Dezelfde dag ging ik met dat verslag in mijn tas naar de Tussenklappen, een huis-aan-huisblad in de gemeente Menterwolde. Ik vroeg of ik een column mocht schrijven, en dat mocht. Ik was toen 16. Daarna heb ik die columns naar het Dagblad van het Noorden gestuurd en toen heb ik daar drie jaar voor geschreven." Half december werd Veldthuis winnaar van het Hendrik de Vries-stipendium van de gemeente Groningen. Ze kreeg zesduizend euro om nieuw werk te maken.

Het onderwerp voor een debuutroman viel zo in haar schoot, maar is zo privé dat Veldthuis gemengde gevoelens heeft bij het boek. Als het aanslaat is dat 'lugubere roem', vindt ze. Thuis was ook niet iedereen gediend van de publicatie. "Ik heb geprobeerd het nieuws dat ik ermee bezig was zo tactvol mogelijk te brengen." Voor haar moeder en haar zusje Mariëlle was het het engst. Allebei waren ze bang dat anderen te veel over hen te weten zouden komen. Mariëlle, ondertussen tweedejaars bouwkunde aan de Hanzehogeschool Groningen, las van tevoren al passages. Dat hielp, al verdween de scepsis niet helemaal. "Zij heet Mariëlle, ik heet Marcella. We worden al heel vaak met elkaars naam aangesproken. Ze denkt dat het boek haar carrière zal beïnvloeden. Ze heeft nu al docenten die tegen haar zeggen: 'Volgens mij heb jij dat mailtje dat je laatst aan ons stuurde niet zelf geschreven. Dat zal je zus wel gedaan hebben.' Ze is bang dat wat ik nu doe, te veel invloed zal hebben op haar ontwikkeling."

Opa en oma - van de onheilslocatie Zuidbroek naar Hoogezand verhuisd - wilden niet naar de boekpresentatie komen. Maar kwamen toch. En waren trots. Haar vader had het minst gewenningstijd nodig, zegt Marcella. "Toen hij erover had nagedacht zei hij: 'Het is toch ook wel weer mooi als uit de gebeurtenissen iets goeds voortkomt en als dit de start van je literaire carrière kan betekenen'."

Gestruikeld, uitgegleden of toch een misdrijf?
Gretha Veldthuis (45) uit Zuidbroek bezoekt op zaterdag 5 januari 2008 de nieuwjaarsreceptie van de plaatselijke voetbalclub ZNC en gaat daarna met een vriendin naar café Het Oude Gemeentehuis in Muntendam. Als een taxi haar in de vroege ochtend van 6 januari om kwart voor vier thuis heeft afgezet blijkt Gretha haar tas met huissleutel te hebben laten staan in het café.

Die 6de januari komt ze niet opdagen bij de zondagsvisite aan haar ouders. De dag erna verschijnt ze niet op haar werk in een apotheek in Veendam. Woensdag 6 februari wordt een lichaam gevonden in het Winschoterdiep; dat van Gretha blijkt een dag later uit gebitsgegevens.

Er zijn geen aanwijzingen dat Veldthuis slachtoffer is geworden van een misdrijf, ook zijn geen verdachten aangehouden. De politie houdt het erop dat ze is gaan lopen om bij familie een sleutel te halen, is gestruikeld of uitgegleden en in het water gevallen.

Boven water van Marcella Veldthuis is uitgegeven bij De Arbeiderspers. 184 pagina's. ISBN: 978 90 295 7843 1. Prijs: € 17,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden