Debuteren: huilen achter je karretje in Albert Heijn

Ze zou nóóit op een podium gaan staan, had debutante Esther Ending (31) zich voorgenomen. Schrijfster wilde ze worden, geen lezingenmevrouw, want daar is ze te verlegen voor. Maar tijdens deze Boekenweek deed ze het toch: ze beklom op één avond zelfs twee keer het podium, om voor te lezen uit haar roman 'Na Valentijn'. En dat was een ramp, zegt Ending, dat was hyperventileren: ,,Ik ben tussendoor maar in een kroegje gaan zitten om een wijntje te drinken en sigaretten te roken.'' Eenmaal aangeschoten en in een 'dramatische bui' ging haar tweede lezing al veel beter.

door Iris Pronk

Voor ruim 40 Nederlandse debutanten is dit hun eerste Boekenweek als schrijver. Met -als ze boffen- hun eerste Boekenbal, hun eerste optredens voor publiek, hun eerste kennismaking met beroemde collegaschrijvers. Al staat lang niet elke schrijver stil bij deze Franse feestweek. Debutant David Mulder (33), vanuit een rumoerige Utrechtse woonkamer vol kinderen: ,,Van wanneer tot wanneer duurt die Boekenweek eigenlijk?''

Mulder debuteerde in september met de roman 'Bruiloften en partijen'. Het was een spannende tijd, zo vlak na het verschijnen van zijn boek: wachten op de eerste reacties, de eerste recensies. En ook al wist hij beter, toch dacht hij stiekem dit: ,,Als dat boek eenmaal uitkomt, dan ligt de wereld aan mijn voeten.''

Maar op het debuut -die felbegeerde, langverwachte, zwaarbevochten initiatie in de schrijverswereld- volgt vaak een ontnuchterende kater. Dat merkte Mulder na de eerste roes: ,,Dan wordt het stil.'' Andere debutanten delen zijn ervaring, zo blijkt uit de documentaire 'Schrijver van beroep' die de NPS aanstaande vrijdag uitzendt ter gelegenheid van de Boekenweek. Daarin kijken zes schrijvers terug op hun debuut uit 1999. Ze worden inmiddels gekoesterd (Erwin Mortier) of verguisd (Pauline Slot) door de pers, ze stortten zich op een heel andere carrière of schreven rustig door. Maar ze waren geen van allen echt voorbereid op de stilte of de storm na het debuut.

Het 'verwerken' van recensies, dat vindt Esther Ending tot nog toe het moeilijkst. Nota bene op de dag van de presentatie van haar roman verwees Volkskrant-criticus Arjan Peters 'Na Valentijn' alvast naar de oud-papierbak.Dat doet pijn, zegt Ending, flink pijn: ,,Ik heb me even heel erg koortsig gevoeld. Let it go, moest ik tegen mezelf zeggen, let it go.'' Schrijfster Lisa de Rooy liep huilend achter haar karretje in de Albert Heijn na een slechte recensie, zo vertelt ze in de NPS-documentaire: ,,Daar word je toch niet echt op voorbereid.''

Maar toch hebben De Rooy en Ending het goed getroffen, want de meeste debutanten krijgen helemáál geen recensies. Daarom zijn de stimuleringsbeurzen voor debutanten ook zo belangrijk, zegt Menno Hartman van het Fonds voor de Letteren: ,,Na toekenning van zo'n beurs voelen schrijvers zich erkend.'' Vorig jaar ontving het Fonds 42 aanvragen voor zo'n debutantenbeurs, waarvan 19 werden gehonoreerd.

David Mulder gaat met 'Bruiloften en partijen' intussen gewoon zelf langs de deuren. Hij meldt zich op open podia, bij studentenverenigingen en bibliotheken: ,,Ik heb tenslotte vijf jaar aan dat boek zitten werken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden