Analyse Verkiezingen VS

Debatterende Democraten geven Trump ruimte in immigratiediscussie

Enkele deelnemers aan het democratische verkiezingsdebat: Julian Castro, Cory Booker, Elizabeth Warren, Beto O'Rourke, Amy Klobuchar en Tulsi Gabbard. Beeld AFP

“Hou je hand even omhoog zodat de mensen het goed kunnen zien”, zei presentator Savannah Guthrie tijdens het tweede Democratische verkiezingsdebat, waarin donderdagavond opnieuw tien gegadigden voor de nominatie als presidentskandidaat aantraden. “Steek je hand op als jullie plan voor een zorgstelsel ook geldt voor immigranten zonder papieren.” Tien handen gingen de lucht in.

Het publiek in Miami juichte het luid toe. Maar wie ook blij was: Donald Trump. Tijdens zijn reis naar Oost-Azië nam hij de tijd om naar het debat te kijken en via Twitter liet hij weten: “Alle Democraten staken net hun hand op om miljoenen illegalen onbeperkte gezondheidszorg te geven. Wat zou je ervan zeggen eerst Amerikaanse burgers te helpen? Deze race is nu al gelopen.”

Daarmee is de Amerikaanse president wel erg optimistisch. Maar je kunt je afvragen of de Democraten hem de afgelopen dagen niet behoorlijk in de kaart gespeeld hebben.

Als iets Trump een goede start gaf tijdens de verkiezingscampagne voor de voorverkiezingen in 2015 en 2016 was het wel zijn afgeven op illegale immigranten. “Als Mexico zijn mensen stuurt, dan sturen ze niet de beste. Ze sturen geen mensen als jullie”, zei hij tijdens de aankondiging van zijn kandidatuur, nu iets meer dan vier jaar geleden. “Ze sturen mensen met veel problemen en die nemen hun problemen mee. Ze brengen drugs. Ze brengen misdaad. Het zijn verkrachters. En er zullen, neem ik aan, ook wel goede tussen zitten.”

Emotionele discussie over immigratie

De Democraten praten over illegale immigranten precies andersom. Veelzeggend was bijvoorbeeld hoe presentator José Diaz-Balart, nieuwslezer bij tv-netwerk NBC en de Spaanstalige zender Telemundo, zich donderdag uitdrukte toen hij de plannen van Donald Trump in verband bracht met het beleid van de regering Obama-Biden: “Die zette meer dan drie miljoen Amerikanen het land uit. Mijn vraag is: moet een persoon die in de Verenigde Staten van Amerika woont zonder papieren, en verder niets heeft misdaan, moet die uitgezet worden?” Niemand die de moeite nam om hem te corrigeren, kennelijk was het duidelijk, en acceptabel, dat hij mensen zonder verblijfsvergunning, die al heel lang in de VS wonen, soms bijna hun hele leven, als Amerikanen betitelt. En de vraag over hun uitzetting werd met ‘nee’ beantwoord door Joe Biden zelf: “Alleen als ze een ernstige misdaad hebben begaan. President Obama deed dat geweldig. Hem vergelijken met wat deze vent doet is bijna immoreel.” 

Daarmee liggen Democraten en Republikeinen in de aanloop naar de verkiezingen van 2020 verder uiteen dan ooit. Senator Michael Bennet klonk een beetje emotioneel toen hij herinnerde aan de immigratiewet, waar hij in 2013 na zware onderhandelingen voldoende Republikeinen achter kreeg voor een meerderheid, maar die later sneuvelde in het Huis van Afgevaardigden. “Die bood een route naar burgerschap voor 11 miljoen mensen in dit land [...] en had 46 miljard dollar voor beveiliging van de grens; doordachte, 21ste eeuwse beveiliging, geen middeleeuwse muur zoals de president wil.”

Maar onder conservatieve Amerikanen komt dat allemaal heel anders over. Presentator Joe Scarborough presenteert elke ochtend Morning Joe op de linkse zender MSNBC. Hij is zelf helemaal niet zo links, was enkele jaren lang Republikeinse Congreslid. Maar hij noemt zich geen Republikein meer sinds hij afknapte op Donald Trump, en moet er niet aan denken dat die herkozen wordt. De Democraten hebben volgens hem de kans dat Trump een tweede termijn krijgt enorm verhoogd met hun standpunt over zorgverzekeringen voor illegalen, in combinatie met hun plan om elke Amerikaan op zijn minst toegang te geven tot Medicare, wat tot nu toe alleen nog maar het staatsziekenfonds voor ouderen is. 

“Elke Democraat op dat podium vindt: als een illegale immigrant de grens over komt, dan geven we die een zorgverzekering voor de rest van zijn of haar leven. En verder vindt elke Democraat daar, dat als ze illegaal de grens over komen, het niet eens illegaal meer is. Dat geeft Democraten misschien een goed gevoel, maar je verliest er Wisconsin mee, Pennsylvania, Florida, North Carolina en misschien Virginia. Wat deze kandidaten moeten leren begrijpen is: we waren allemaal geschokt door die foto [van een verdronken vader en zijn dochtertje] een paar dagen geleden, maar er is een enorm middenveld tussen Donald Trumps immigratiebeleid en het laat-ze-maar-komen immigratiebeleid dat we gisteren zagen.”

Ontwrichting van de economie

Daarmee is niet gezegd dat het immigratiestandpunt van de Democraten een soort roekeloze goedgeefsheid is. Aan de ene kant is een consequent streng beleid in de VS een gepasseerd station. Als een regering werkelijk zou besluiten om elf miljoen inwoners zonder papieren uit te zetten zijn het er overigens nog maar 10,5 miljoen) zou dat leiden tot een enorme ontwrichting van de economie, doordat veel laagbetaalde banen opeens onvervuld blijven, vooral in de landbouw. En het zou de oorzaak zijn van veel menselijk leed, niet alleen bij degenen die terug moeten naar Mexico, Guatemala, Honduras of El Salvador, maar ook bij hun gezinsleden die zelf niet weg hoeven omdat ze Amerikaans burger zijn.

En aan de andere kant levert het legaliseren van grote aantallen ongedocumenteerde burgers veel op. Ze gaan belasting betalen – een flink aantal doet dat trouwens nu al, en premies voor zorgverzekeringen. Per saldo zouden de ‘echte’ Amerikanen daarvan de voordelen moeten kunnen zien in hun eigen portemonnee.

Een van de kandidaten, Pete Buttigieg, benoemde dat economische voordeel: “Ze zullen de economische levensduur van ons pensioenstelsel verlengen, want ze hebben werk, ze betalen de premies.”

Buttigieg heeft negentien concurrenten voor de nominatie. Dat hij uiteindelijk de kandidaat van de Democraten zal zijn, lijkt nu nog weinig waarschijnlijk. Degene die het wordt, zal dan ook zo’n soort boodschap moeten formuleren over die bijna elf miljoen landgenoten die ‘in de schaduw’ leven. Een boodschap die tegelijkertijd subtieler en duidelijker is dan wat tijdens deze eerste debatronden naar voren werd gebracht.

Want die debatavonden leverden nu voor Donald Trump ruim voldoende beelden op om de Democratische kandidaat af te schilderen als iemand die meer geeft om Mexicanen dan om Amerikanen.

Lees ook:

Democratische presidentskandidaten solliciteren meer dan dat ze debatteren

Elizabeth Warren toonde haar strijdbaarheid, Beto O’ Rourke begon zijn eerste antwoord doodleuk in het Spaans en Bill de Blasio pleegde met New Yorkse brutaliteit de eerste interruptie. Tien Democratische presidentskandidaten ontmoetten elkaar voor het eerste debat in de aanloop naar de verkiezingen van 2020.

Tijd voor een pikorde in de Democratische kippenren

Als Trump in 2020 de verkiezingen weer wint, ligt dat in elk geval niet aan gebrek aan animo om het tegen hem op te nemen. Nog nooit waren er zoveel Democratische kandidaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden