Debat running mates: over de thema's of over hun bazen?

Mike Pence (links) en Tim Kaine.Beeld anp

Twee keurige politici die in het kader van de presidentsverkiezingen een ordelijk debat houden over wat er de komende vier jaar belangrijk is. Kan dat nog in Amerika anno 2016? Tim Kaine, die vice-president wil worden onder Clinton, en Mike Pence, de running mate van Donald Trump, gaan het deze dinsdagavond proberen.

De meeste Amerikanen denken dat het inderdaad allemaal netjes blijft - en daarom worden er hoogstens 50 miljoen kijkers verwacht, tegen 84 miljoen die afgelopen maandag uiteindelijk inschakelden voor het spetterende tv-debat tussen Trump en Clinton zelf.

Maar in feite zullen Trump en Clinton vannacht dubbel en dwars aanwezig zijn. Want de afgelopen dagen gonsden van nieuws over vooral Donald Trump. Pence staat voor de niet gemakkelijke taak de uitspraken en uitgelekte belastingmoraal van zijn politieke meester goed te praten. Als hij het aanpakt zoals de meeste andere prominente medestanders van Trump, dan zal hij dat vooral doen door in ieder antwoord zo snel mogelijk de afrit te nemen naar iets wat Hillary Clinton misdaan of miszegd heeft.

Geen cent belasting
De grootste aandacht ging de afgelopen dagen uit naar een belastingaangifte van Trump. Niet over afgelopen jaar of een recent jaar - die aangiften houdt hij in strijd met een tientallen jaren oude politieke traditie voor zich. De New York Times kreeg anoniem zijn aangifte over 1995 toegestuurd. Daarin stond een zakelijk verlies van bijna een miljard dollar. Met als logische consequentie, volgens geraadpleegde belastingexperts: na dat jaar mocht Trump een miljard verdienen voor hij dat verlies zou hebben weggecompenseerd. Het bevestigt het vermoeden, door Hilary Clinton openlijk uitgesproken in het vorige debat, dat hij al heel lang geen cent belasting betaalt. Trump ontkende het niet.

Beeld anp

Hij en zijn medestanders probeerden de dagen daarna uit alle macht het beeld een halve slag te draaien: geen belasting betalen was niet asociaal, het was geniaal. "Niemand kent ons complexe belastingsysteem zo goed als ik", zei Trump. Maar de Democraten denken dat de onthulling hem schade heeft berokkend bij kiezers die nog twijfelen. Gewone Amerikanen zuchten wel vaak over de belastingen, maar ze kijken neer op wie ze ontduikt.

Overbluft
En dan was er nog Trumps dwaze getweet tegen een voormalige Miss Universe. Twintig jaar geleden heeft hij haar beledigd omdat ze te dik werd. Hillary Clinton overblufte Trump er compleet mee toen ze hem daar in het debat opeens mee om de oren sloeg. "Waar heb je dat gevonden?" Kon hij alleen maar zeggen. Meer moest hij ook maar niet zeggen, vond zijn eigen campagnestaf, maar het fenomeen 'iets over je kant laten gaan' komt in het universum van Trump niet voor.

In een kleine week heeft Trump daarmee afgebroken wat hij in de weken daarvoor met grote moeite - namelijk met enige zelfbeheersing - had opgebouwd: een positie in de peilingen bijna gelijk met Clinton. Inmiddels komen weer peilingen binnen waarin hij de eerder gebruikelijke 5 à 6 procent achter staat op Clinton.

Redding
Kan Mike Pence hem uit die positie redden? Vermoedelijk niet. Politieke fijnproevers weten uit elke presidentsverkiezing wel een sappige anekdote te vertellen over het vice-presidentiële debat (er is er doorgaans maar een per verkiezingsjaar). Sarah Palin die senator Joe Biden in 2008 meteen bij het handenschudden goed hoorbaar vroeg: mag ik je Joe noemen? Lloyd Bentsen die in 1988 Dan Quayle, die zich met John F. Kennedy had vergeleken, toevoegde: "Ik kende Jack Kennedy. Jack Kennedy was een vriend van me. Senator, u bent geen Jack Kennedy." Maar wat maakte het precies uit? Palin werd geen vice-president, Quayle wel.

Voor hun stem letten de meeste kiezers tot nu toe eigenlijk alleen op de presidentskandidaten zelf. Al zou het niet vreemd zijn als daar langzaam maar zeker een kentering in kwam. Vice-presidenten zijn in de praktijk van het regeren steeds belangrijker geworden. George W. Bush leunde tijdens zijn eerste termijn sterk op Dick Cheney. Barack Obama beschouwde Joe Biden als een van zijn belangrijke adviseurs en gaf hem zware opdrachten. En mocht Donald Trump president worden, dan zullen zowel Republikeinen als Democraten in het Congres hun hoop vestigen op Mike Pence als degene die de Trump-trein misschien nog een beetje op de rails kan houden.

Vanavond heeft Pence, gouverneur van Indiana en voormalig lid van het Congres, de kans om te laten zien hoe hij dat aanpakt. Maar vermoedelijk zal hij eerder kiezen voor de aanval op Hillary Clinton. En Tim Kaine, senator en voormalig gouverneur van Virginia, zal via hem vooral Donald Trump belachelijk proberen te maken.

Het zal de kijkers vermoedelijk vooral doen verlangen naar het echte werk: de tweede ronde tussen de presidentskandidaten zelf, komende zondagavond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden