Reportage (update)

Debat over declaratiegedrag universiteitsvoorzitter: ‘Wij koesteren ook onze rotjongens’

De strijdbijl lijkt begraven te zijn, na afloop van de vergadering. Anton Pijpers schudt de hand van het ‘vervelende jongetje’ Floris Boudens. Beeld Werry Crone

De Utrechtse Universiteitsraad voelde vandaag bestuursvoorzitter Anton Pijpers aan de tand over zijn torenhoge reiskostendeclaraties.

Het woord democratie vindt de Utrechtse student Floris Boudens niet op z’n plek als het gaat om de discussie tussen de Universiteitsraad en het College van Bestuur (CvB) van de Universiteit Utrecht. “Ik zit hier slechts twaalf uur per jaar, ik word gezien als dat rotjong die brutale vragen stelt en jullie (het CvB, red.) zijn enkel bezig met het ontwijken van die vragen, wat ik overigens goed kan begrijpen.”

Het debat tussen de Universiteitsraad en het College nadert het einde en Boudens komt op stoom. Voor één keer hoefde de raad zich niet aan een draaiboek te houden – maar mochten ze vragen wat ze wilden. 

Dit was een van de toezeggingen van het Utrechtse College om meer transparantie te bepleiten nadat bestuursvoorzitter Anton Pijpers vorige maand in opspraak raakte. Aan tafel: de Universiteitsraad bestaande uit studenten en medewerkers, en het volledige College met Pijpers in het midden. Hij is gekleed in een blauw colbert, daaronder draagt hij een wit overhemd. Aan weerszijde van hem zitten CvB-lid Annetje Ottow en rector-magnificus Henk Kummeling.  

Declaratieplafond

Pijpers declareerde vorig jaar 124.000 euro aan binnenlandse reiskosten die voornamelijk betrekking hadden op woon-werkverkeer. De bestuursvoorzitter liet zich iedere dag van zijn woonplaats Zutphen naar Utrecht rijden in een dienstauto met chauffeur. “Ik schrok van de ophef die vervolgens ontstond", zegt Pijpers nu. “Het werd geframed alsof er een klokkenluider was die dit boven tafel bracht, maar dat is niet zo. De kosten zijn openbaar en toen ik hier kwam werken is afgesproken dat ik gebruik kon maken van die dienstauto.”  

Boudens stelde die torenhoge reiskosten desondanks ter discussie, onder meer door naar de pers te stappen en Kamerleden in te lichten. Hij zag geen andere mogelijkheid, want hij voelde zich binnen de eigen gelederen weggezet als dissident. Twee eisen legde de student op tafel: een declaratieplafond én volledige transparantie. Boudens krijgt na een maand gedeeltelijk zijn zin.

Het College zegde gisteren toe in ieder geval voor 2019 een declaratieplafond te hanteren van 100.000 euro aan binnenlandse reiskosten én Boudens kreeg inzicht in alle afgelakte bonnen. “Het siert het College dat ze tegemoet zijn gekomen aan onze eisen. Maar we zijn er nog niet. De universiteit is te top-down georganiseerd.” Dat herkent Pijpers niet. “Wij komen heel veel op de werkvloer, we praten met studenten en medewerkers. We (het CvB, red.) geven soms nog onderwijs. We zitten echt niet op een eiland.”

Maar Boudens doelt vooral op medezeggenschap, want dat hebben Nederlandse studenten momenteel niet. “Op termijn willen wij meer macht", zegt hij. Pijpers: “Dat is hoe we het in Nederland geregeld hebben. Maar ik kan je wel vertellen dat als je als universiteit niet luistert naar de mening van de raad, je onvoldoende draagvlak hebt. En dan red je het niet als bestuurder.” 

Universitaire democratie

Toch was die top-down-benadering voor Boudens een van de redenen dat hij zich niet gehoord voelde. Rector magnificus Henk Kummeling betreurt dat, maar drukt de Universiteitsraad op het hart het debat op de universiteit te voeren. De woorden lijken vooral gericht tegen Boudens. Kummeling: “We moeten hier in alle openheid met elkaar kunnen praten. Als het debat over gevoelige kwesties alleen aan de Kamer wordt overgelaten, holt dat de universitaire democratie uit.”

Kummeling doelt onder meer op GroenLinks-Kamerlid Zihni Özdil die nadat hij ingelicht was door Boudens, Kamervragen stelde over de kwestie. Boudens, gekleed in een rood T-shirt met daarop een witte vlam; het symbool van zijn studentenbeweging Vuur, reageert: “Politici zijn volksvertegenwoordigers, en vertegenwoordigen ook mij. De declaratiedocumenten zijn openbaar, dus waarom zou je daar niet op andere plekken over mogen discussiëren?”

“Omdat Kamerleden een eigen verantwoordelijkheid hebben. Ze zijn gekozen in relatie tot de regering”, reageert Kummeling. “Wij hebben geen relatie met Kamerleden, wij hebben een relatie met u, met de Universiteitsraad.”

Taxi vs. dienstauto

Pijpers benadrukt dat er wat hem betreft volledige vrijheid van meningsuiting moet zijn binnen de raad. “Iedereen moet alles kunnen zeggen.” Hij belooft een declaratieplafond voor 2019. Voor het jaar 2020 en daarna komt het CvB met reiskostenscenario’s. 

Pijpers verhuist naar Utrecht, dus zal niet veel gebruik meer maken van de dienstauto, maar hij weet niet wie zijn eventuele opvolger wordt. Bovendien moeten die scenario's worden voorgelegd aan de Raad van Toezicht. De studenten aan tafel morren. Ze hadden het liefst gezien dat de dienstauto met chauffeur helemaal zou verdwijnen. “Er zijn ook andere manieren om je te laten vervoeren, bijvoorbeeld met een taxi. Dat is goedkoper dan een dienstauto”, zegt Sebastian Wijnands.

Ondanks het gesputter lijken de leden van de Universiteitsraad tevreden voor nu. Ook Boudens die verzucht eindelijk een open debat te hebben kunnen voeren. Als het aan het College en voorzitter van de Universiteitsraad Fred Toppen ligt, is het een blauwdruk voor de toekomst. Toppen: “Want de Universiteitsraad koestert ook zijn rotjongens”.

Lees ook: 

Klokkenluider Floris Boudens (22) voelt zich weggezet als dissident. ‘Dit is van de zotte.’

Floris Boudens (22), de student die aan de bel trok over de hoge declaratiekosten van bestuursvoorzitter Anton Pijpers, is verbolgen over de ‘lauwe’ reacties binnen de Universiteit Utrecht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden