Dean Smith was tweede vader van vele basketbalsterren

Amerikaanse coach bouwde topploegen en zorgde voor zijn spelers

Een der grootste sporticonen van de VS overleed zaterdag; vanaf zondag liepen de sociale media en vooral alle sport- en nieuwsprogramma's vol met herdenkingen en meer dan mooie woorden. Michael Jordan was een van de eersten; zijn woorden toonden het verlies goed aan: "Ik verloor mijn tweede vader en dat geldt voor heel veel spelers."

Dean Smith werd 83 jaar. Hij was basketbalcoach en meer dan dat. In 1976 gaf hij de USA de gouden medaille terug na de historische verlieswedstrijd van München, vier jaar eerder. Met gretige collegespelers liet Smith zien waar het beste basketbal ter wereld gespeeld werd. Vanaf dat moment begon een rijk gehonoreerde, beroemde loopbaan die tien jaar geleden eindigde toen Smith in snel tempo dement werd en nauwelijks nog mensen kende of herkende.

Smith werd bouwmeester van de beroemde ploegen (Tar Heels) van North Carolina University en deed zulks zonder naar de kleur van de betrokkenen te kijken. In het strak Republikeinse North Carolina was hij een opmerkelijke Democraat die in Charlie Scott zijn eerste zwarte Most Valuable Player had, hetgeen (in 1967) nauwelijks werd geaccepteerd in de conservatieve zuidelijke staat.

Smith keek nooit naar de huidskleur van zijn spelers; hij selecteerde op kwaliteiten en hij wilde dat zijn spelers, hoe goed ze ook jong al waren, hun studie afmaakten.

Smith leerde zijn spelers de beroemde 'four corner offense', een tactische vondst die overal gekopieerd werd, en hij eiste van mensen die scoorden na een goede pass van een ander gekregen te hebben dat zij met een uitgestoken wijzende vinger de passgever openlijk bedankten. Hij legde uit: "Iedereen in het publiek moet zien dat de passer net zo belangrijk, zo niet belangrijker is dan de scorer."

Uit de school van Dean Smith kwamen o.a. Randy Wiel, John Virgil en Geoff Crompton naar de Nederlandse competitie. Ook de reusachtige Vlaardinger Serge Zwikker was een Smith-protegé en speelde er vier jaar in de jaren negentig.

Smith, een straf roker-in-het-geniep, zorgde goed voor zijn spelers en ex-spelers. Hij bracht vijftig spelers naar de profs, velen van hen werden succesvolle miljonairs en trotse ex-Tar Heels, zoals Jordan, James Worthy, George Karl, Brad Daugherty, Phil Ford en Vince Carter.

Daarnaast stuurde hij heel wat spelers naar vele Amerikaanse universiteiten. Randy Wiel was een van hen, de oud-coach van Oranje zat in de zogenoemde Dean Smith-pipeline. Deze spelers kregen een voorkeursbehandeling bij de grote opleidingsinstituten; de aanbeveling van Smith was voldoende.

Ook keek Smith naar de rest van de basketballende wereld. De Spaanse bondscoach Antonio Diaz-Miguel was een discipel, net zoals de Rus Sasha Gomelski. Smith en zijn ploeg kwamen ooit naar de Haarlemse Basketball Week, hetgeen een ongekende luxe was voor het nietige basketballand Nederland. Duizenden sportliefhebbers trokken naar Haarlem om de Tar Heels te zien. Smith deed het om ex-speler en aanstaande coach Randy Wiel te eren.

Smith was een streng levende christen, stond bekend om zijn vrijgevigheid voor mensen in nood en was bedenker van het 'vermoeidheidssignaal'. Als een speler in het veld voelde dat hij vermoeid raakte, wenste Smith dat die zijn vuist in de lucht stak. De speler in kwestie werd gerespecteerd om zijn eerlijkheid, maar kon de volgende dag onbarmhartig hard extra trainen om meer inhoud te ontwikkelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden