Deal tussen Mexico en VS over asielzoekers lijkt in de maak

De Mexicaanse politie probeert migranten weg te houden bij de Amerikaanse grensBeeld AFP

Terwijl de sfeer aan de grens grimmiger wordt, proberen de Verenigde Staten een deal te sluiten met Mexico waardoor migranten hun asielaanvraag in Mexico zouden moeten afwachten.

Dit weekend was het geduld op bij een deel van de migranten die nu alweer een paar weken vastzitten in de Mexicaanse grensstad Tijuana. Het begon met een vreedzaam protest, tegen de trage asielprocedures aan de Amerikaanse grens. Maar op een gegeven moment omzeilden een paar honderd van hen een kordon Mexicaanse politie, en probeerden over het grenshek te klimmen. Amerikaanse grenswachten zagen het gebeuren en vuurden traangasgranaten af in de richting van de menigte.

Ook Lurbin Sarmiento, een Hondurese vrouw van 26, die wat verder terug stond met haar 4-jarige dochter, kreeg traangas binnen. “We renden weg, maar de rook bereikte ons en mijn dochter stikte bijna”, vertelde ze aan persbureau AP. Als ze had gedacht dat er traangas zou worden ingezet, was ze nooit zo dichtbij gekomen, zei ze.

Veel van de Centraal-Amerikaanse migranten die de afgelopen tijd in een karavaan duizenden kilometers aflegden op weg naar een nieuw bestaan, komen er nu pas achter dat ze echt niet zomaar de Verenigde Staten binnenkomen. Ze hopen nog steeds dat ‘God het hart van Trump aanraakt’, zo luidt een vaak herhaalde zinsnede in interviews.

Nieuwe regering

Maar tot dat gebeurt, probeert de regering van Trump juist uit alle macht te voorkomen dat de migranten het land binnenkomen. Een probleem daarbij is dat er op 1 december een nieuwe Mexicaanse regering aantreedt, geleid door de nieuwe president Andrés Manuel López Obrador, kortweg Amlo. Er is voor Washington op dit moment dus niet echt een functionerende regering om zaken mee te doen.

Dit weekend leek er evengoed een doorbraak: de Amerikaanse president maakte via Twitter bekend dat hij een deal had gesloten, waarbij mensen die aan de zuidelijke grens asiel aanvragen, de uitkomst van die procedure in Mexico moeten afwachten. In de Washington Post bevestigde de toekomstige minister van binnenlandse zaken van Mexico de berichten. “Voor de korte termijn hebben we hierin toegestemd”, zei ze.

Ze had kennelijk voor haar beurt gesproken, want een paar uur later ontkende het overgangsteam van Amlo bij nader inzien dat er al een deal was beklonken. Wellicht was men geschrokken van de negatieve publiciteit: Amlo, een linkse populist, had immers beloofd om zijn collega uit de VS stevig weerwerk te geven. 

Maar toch zijn er voor Mexico wel degelijk redenen om mee te werken aan een oplossing van de migrantencrisis. Na het incident met het traangas sloten de Verenigde Staten de grensovergang tussen Tijuana en San Diego weer een paar uur af. Die grensovergang is de drukste van het westelijk halfrond en heel belangrijk voor de regionale economie. Dit soort sluitingen doen Mexico veel pijn. Op maandag maakte de Mexicaanse regering bekend dat sommigen van de mensen die zondag de grens illegaal probeerden over te steken, zullen worden gedeporteerd: dat lijkt een poging om Amerika tevreden te stellen.

Arbeidskrachten

Bovendien zou het Mexico ook niet slecht uitkomen als migratie naar de Verenigde Staten door inwoners van Honduras en andere landen in Centraal-Amerika iets werd ontmoedigd. Die mensen reizen allemaal door Mexico en dat land heeft dus ook last van de criminaliteit die gepaard gaat met netwerken van smokkelaars. Sommige Mexicaanse werkgevers vinden het bovendien geen probleem als de mensen uit Honduras niet kunnen doorreizen naar Amerika, maar als goedkope arbeidskrachten in Mexico blijven hangen. Ook nu weer verklaarden enkele ondernemers in Tijuana dat er genoeg fabriekswerk in de Mexicaanse grensstad is voor de migranten uit de karavaan.

Kortom, het is niet ondenkbaar dat er uiteindelijk wel een afspraak komt tussen Mexico en de Verenigde Staten over het afwachten van asiel in Mexico. De vraag is alleen of zo'n afspraak standhoudt in de Amerikaanse rechtbank, want daarmee zou de regering-Trump zich op juridisch glad ijs begeven. Organisaties die zich inzetten voor vluchtelingen, hebben al aangekondigd dat ze zo’n regel zullen aanvechten.

Voorlopig zal er voor de migranten in Tijuana dus weinig duidelijkheid komen, en blijft er voor hen weinig anders over dan geduld. De Amerikaanse grenspost verwerkt maximaal honderd aanvragen per dag, maar in de praktijk meestal minder. En ook wie zich daartussen weet te wringen, is nog lang niet binnen: de afgelopen jaren werden gemiddeld slechts 10 procent van de asielaanvragen door Centraal-Amerikanen gehonoreerd.

Lees ook:

En voort trekt de karavaan der wanhopigen

Drie weken zijn ze onderweg, de jongeren, vrouwen en kinderen uit Midden-Amerika die in de Verenigde Staten een beter leven hopen te vinden. Correspondent Jan-Albert Hootsen sprak met hen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden