De zwarte vloed is nu Frans

AMSTERDAM - De autoriteiten komen woorden tekort. ,,Als ik eraan denk dat de eigenaar van de Prestige op dit moment rustig aan zijn ouzo nipt, word ik woedend'', zei de Franse minister van milieu Roselyne Bachelot. President Jacques Chirac haalde gisteren uit naar ,,de louche zakenlieden, de gangsters, die cynisch van het gebrek aan duidelijkheid op zee profiteren''.

Dinsdag, zeven weken nadat de ramp voor de kust van Spanje begon, bereikten de eerste plakken olie afkomstig van de olietanker Prestige de Franse kust. Inmiddels zijn duizenden plakken van Landes (ten zuiden van Bordeaux) tot aan het eiland Ile de Ré, bij de havenstad La Rochelle, gesignaleerd.

'De zwarte vloed wordt nu Frans', kopte het dagbad Le Monde donderdag. Nog dagelijks bereikt stookolie van de tanker die op 13 november in de problemen kwam en zes dagen later in tweeen brak en zonk, de kust van Noord-Spanje. Nu is ook Frankrijk aan de beurt.

Stranden in het zuidwesten zijn afgesloten en het opruimen is direct begonnen. Maar het ergste moet nog komen. Een olievlek die volgens de Spaansen krant El País zo groot is als New York (zeg: de Randstad) drijft in het Franse territoriale deel van de Golf van Biskaje richting land.

Hoe snel de vlek het strand zal bereiken, is niet met zekerheid te zeggen. De weersomstandigheden ter plaats zijn zeer ongunstig; een stevig westerstorm blaast de vlek -in feite een hele verzameling plakken die in grootte variëren- vooruit. Maar mogelijk morgen al arriveert hij bij de monding van de rivier Gironde (bij Bordeaux).

Frankrijk wacht angstig af. De komst van de olie roept herinneringen op aan de ramp met de tanker Erika, die in december 1999 verging en de zuidkust van Bretagne vervuilde. De schade voor toerisme, visserij, overheid (schoonmaakwerkzaamheden) en milieu (voor zover becijferbaar) bedroeg toen 900 miljoen euro.

De autoriteiten zijn dit keer wel beter voorbereid. Politiek: de rechtse minister Bachelot maakte niet de fout van haar voorgangster Dominique Voynet (Franse Groenen), die het in 1999 aanvankelijk niet nodig vond zich naar de Bretagne te spoeden. En ook praktisch: president Chirac stelde begin december al een speciaal overleg in van de meest betrokken ministers.

Toen leek het er nog op dat de olie veel eerder in Frankrijk zou arriveren. In Pyrénées-Atlantiques, het meest zuidelijke kustdepartement, werd een soort van noodtoestand van kracht die het bijvoorbeeld mogelijk maakt om militairen in te zetten en burgervaartuigen voor olieruiming op zee te confisqueren.

Die noodtoestand geldt inmiddels ook in de departementen Landes, Gironde en Charente-Maritime. Maar voorlopig belet de storm opruimen van de olie in open water. En de zandstranden zijn veel te vochtig om speciale schudmachines in te zetten. Het ruimen van de olieplakken gebeurt vooral met de hand.

Chirac stuurde gisteren premier Jean-Pierre Raffarin naar het departement Landes om poolshoogte te nemen. Op de ingelaste persconferentie in Parijs waarop hij zijn daadkracht toonde, voelde de president mee met ,,de bezorgdheid en de toenemende walging van de kustbewoners''. Hij beloofde dat eigenaars, huurders en kapteins van schepen die de regels aan hun laars lappen, 'meedogenloos' zullen worden vervolgd. Frankrijk en Europa, aldus Chirac, zullen dit niet accepteren.

Zijn 'louche zakenlieden' bleken deze week overigens nog cynischer dan de president bedoelde. Niet alle olieplakken bleken na onderzoek van de Prestige te komen. Kapiteins van andere schepen hebben de ramp met de tanker gebruikt, in de hoop overtollige olie ongemerkt te kunnen lozen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden