De zorg om Tihange gaat iedereen aan

Jongeren hangen rond bij de kerncentrale van Tihange. Beeld Maikel Samuels

Tienduizenden mensen uit Duitsland, België en Nederland protesteren zondag tegen de Belgische kerncentrales in Tihange en Doel. Zijn hun zorgen terecht?

Een tikkende tijdbom, zo zien de actievoerders de kerncentrale. Waarom eigenlijk? Hun angst groeide door een opeenstapeling van zorgelijke berichten. Over technische incidenten, gebrekkige beveiliging en stilvallen van deze kerncentrale. Tihange, veertig jaar oud, raakte vooral in opspraak door de vondst van minuscule breuken in een reactorvat. Haarscheurtjes.

Bewoners vrezen een ongeval waarbij nucleaire straling vrijkomt. Hun schikbeeld: de kernrampen in Tsjernobyl (1986) en Fukushima (2011). Den Haag deelt de algemene zorgen. De Kamer nam een motie aan van Frank Wassenberg van de Partij voor de Dieren, zelf een Limburger. Minister Melanie Schultz (milieu) moet België oproepen: sluit Tihange.

Maar ondertussen staat niet vast dat er concrete, speciale gevaren bestaan bij Tihange. De zorgen zijn overtrokken, stelt de Belgische overheid. Die beroept zich daarbij op controles en verslagen van Fanc, de Belgische nucleaire waakhond. Ja, er zijn incidenten geweest bij Tihange. Maar eigenlijk altijd in niet-nucleaire delen. Ook de haarscheurtjes zouden ongevaarlijk zijn.

En dat Tihange oud is? Ach, leeftijd is maar een getal. Volgens het energiebedrijf dat Tihange exploiteert, Electrabel, is de kerncentrale nog modern en veilig. De centrale zou nog twintig jaar meekunnen, tot haar zestigste verjaardag. Net als de (enige) Nederlandse kerncentrale, Borssele. Die is nu vijftig jaar oud en mag ook nog tien jaar draaien.

Nederland wil meepraten

Dat overtuigt de bezorgde Limburgers niet. Hun scepsis groeit juist. De Belgen wringen zich in bochten om kerncentrales te behouden, vermoeden zij. Want anders heeft België stroomtekort. En, ook handig voor België, kernenergie stoot geen CO2 uit. Sluit je de centrales, dan is het moeilijker om milieuafspraken na te komen. De actievoerders rusten niet voordat de kerncentrale sluit. Maar ze gaan er niet over.

En minister Schultz heeft er feitelijk ook niets over te zeggen. Ze kaartte de Nederlandse zorgen al eerder aan bij de zuiderburen. België suste: Fanc ziet kundig toe op veiligheid, wij hebben de nucleaire veiligheid hier prima in de hand.

Eerst zien, dan geloven, vindt CDA-Kamerlid Agnes Mulder. Nederland moet volgens haar kunnen meekijken en -denken bij Tihange. De centrale staat 'slechts' 40 kilometer van Limburg. Mulder vraagt ook Nederlandse medezeggenschap over Doel, boven Antwerpen.

Het lijkt logischer als de actievoerders hun menselijke ketting om Doel, pal aan de grens, zouden vormen. Ook die centrale heeft haarscheurtjes. Bovendien raakte Doel extra in opspraak na een poging tot sabotage door een medewerker. En een oud-medewerker, die zich aansloot bij terreurgroep IS loopt mogelijk rond met gestolen informatie.

Toch is de actie bij Tihange logisch, zegt directeur Peer de Rijk van Wise, een club die principieel tegen 'atoomstroom' is. Omdat ook in Duitsland en Luxemburg grote onrust heerst over Tihange, heeft protest bij Tihange meer impact. "Maar we willen Tihange én Doel dicht", haast De Rijk zich te zeggen.

'Kernramp trekt zich niets van landsgrenzen aan'

Hub (70) en Mieke Aussems (71), deelnemers uit Vilt:

"In 1983 waren wij er ook al bij, toen we met 550.000 mensen in Den Haag demonstreerden tegen de kernwapens. Nu doen we mee omdat we bezorgd zijn over die oude kerncentrale in Tihange. Hemelsbreed wonen wij er ruim 40 kilometer vandaan, maar nu-cleair gezien staat die in onze achtertuin. De kans dat er iets gebeurt is klein, zeggen ze. Maar als het misgaat, zijn de gevolgen gigantisch. Dan zullen een miljoen mensen moeten vluchten en dit hele gebied zal tweehonderd jaar onbewoonbaar zijn.

"België is nog zo afhankelijk van zijn kerncentrales. Het land heeft bijna niks gedaan aan het ontwikkelen van alternatieve energie en daarom moeten Tihange en ook Doel maar openblijven. Wij vinden dat ze die kerncentrales zo snel mogelijk moeten sluiten en moeten inzetten op duurzame energie. Daar zijn wij zelf ook bewust mee bezig, als eersten in het dorp hadden wij zonnepanelen op ons dak.

"Dit protest is uniek vanwege de solidariteit tussen de buurlanden. Wij slaan letterlijk de handen ineen met de Duitsers en Belgen. De actie leeft enorm en zet veel mensen aan het denken. Laatst zei een man dat bij chemieconcern DSM net zo goed een ramp kan plaatsvinden. Dat klopt, en daarbij kunnen ook veel doden vallen. Maar daarna kan het leven hier verdergaan.

"Bij een nucleaire ramp kan dat niet. Dan zullen we moeten vluchten, misschien wel naar onze dochter in Zuid-Duitsland. Dat lijkt veilig, maar zij woont weer vlak bij Tsjechië, waar ook oude kerncentrales staan. Overheden zetten die dingen altijd bij de grens, maar zo'n nucleaire ramp trekt zich niks van landsgrenzen aan."

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Hub (70) en Mieke Aussems (71). Beeld foto carl mureau

De actie is nu al geslaagd: tienduizenden mensen geven morgen een duidelijk signaal af

Rob Hoenen (55), mede-organisator uit Eijsden:

"Wanneer wij hier in Limburg een auto met rood kenteken zien rijden, zijn we extra alert. Want dan is het een Belg en die gaat wat makkelijker met de zaken om. Ik ben ook wantrouwig over de menselijke veiligheid in de kerncentrales van Tihange. Er is veel mis, het toezicht stelt weinig voor en de brandweer is niet toegerust op een ramp. Alle reden om je ongerust te maken. Als het misgaat, is er geen ontkomen aan. Wij kunnen snel in de auto stappen, maar de Belgen hebben allang de A2 verstopt en dan mogen wij proberen via landweggetjes voor de nucleaire wolk uit te rijden. "Het idee voor dit protest is vorig jaar ontstaan in Aken. Demonstraties en petities hadden amper effect. Onze Duitse vrienden van de AAA kwamen met het plan voor deze Menschenkette, die ik mensenketting heb gedoopt. Een keten van bijna 90 kilometer, daar heb je 60.000 mensen voor nodig. Waanzin! We zijn het toch gaan organiseren omdat we Tihange op de kaart wilden zetten.

"Acht jaar geleden wisten bestuurders in Limburg niet eens dat Tihange bestond. Kernenergie hield voor hen op bij de grens. Dat is nu anders. Gemeenteraden staan erachter, burgemeesters, de provincie helpt ons en zelfs in de Tweede Kamer is het besproken.

"Uiteindelijk willen we dat die centrales dichtgaan: Tihange-2 en Doel-3 als eerste en daarna de rest. Maar als je ziet wat we hebben losgemaakt, dan is de actie nu al geslaagd. Of we de 60.000 deelnemers halen of niet, morgen geven tienduizenden mensen hand in hand een duidelijk signaal af: tot hier en niet verder!"

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Rob Hoenen (55). Beeld foto carl mureau

Ik wil volgende generaties niet opzadelen met nucleaire ellende

Leo Maathuis (63), deelnemer uit Maastricht:

"Ik probeer al maanden om mensen mee te krijgen in ons protest. Het meest in het oog springt mijn spandoek van vier meter lang. Dat heb ik op mijn fiets met aanhanger gemonteerd. Een spandoek mag je niet zo maar aan een heg of het stadhuis ophangen, maar mijn fiets kan ik overal neerzetten, dus ook midden op de Markt. Ik krijg heel wat opgestoken duimpjes. Alleen had het wel wat voeten in aarde om ook de handhavers te overtuigen dat dit mocht.

"Ik ben werktuigbouwkundige en wel bekend met de techiek. Al jaren ben ik bezig met protest tegen Tihange, omdat ik me verantwoordelijk voel voor de generaties die na ons komen. Die wil je niet opzadelen met nucleaire ellende. Bij kerncentrales is met name het radioactieve afval een serieus probleem, maar in Tihange en Doel baren vooral die scheurtjesreactoren grote zorgen. De situatie is totaal onverantwoord.

"Die kerncentrales zijn als oude auto's die reeds zijn afgeschreven. Daar kun je goedkoop mee rijden, als je je tenminste niet bekommert om de olie die je morst en andere vuiligheid die je uitstoot. Als het hier misgaat, dan verspreidt de radioactiviteit zich via de lucht en het water van de Maas. Dat komt allemaal naar Maastricht toe.

"Dit protest wordt heel groot. Wij doen mee met een koor, de Stem des Volks, dat een speciaal lied heeft geschreven. Op het moment suprème staan wij te zingen in Maastricht. Het mooie van deze mensenketting vind ik dat we als buurlanden verbondenheid tonen in onze bezorgdheid."

Leo Maathuis (63). Beeld Carl Mureau
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden