De zomer van 1927

Hoe optimisme, gekte en energie samenkwamen en de Amerikaanse cultuur volwassen werd

In de zomer van 1927 blaakte Amerika van het zelfvertrouwen. Maar bij alle optimisme maakten sommigen zich ook zorgen: door nieuwerwetse invloeden van film, jazzmuziek en mode verwilderden de zeden. Jonge vrouwen rookten, dansten obsceen, gebruikten veel make-up en knipten hun haren kort. En de jurken werden korter: ging er voor de Eerste Wereldoorlog in een gemiddeld exemplaar nog achttien meter stof, rond 1927 was dat nog slechts zes meter.

De drooglegging, die het alcoholgebruik moest uitbannen, liep uit op een fiasco. Desondanks werd het beleid dertien jaar volgehouden. De misdaad profiteerde volop. En de Amerikanen kwamen toch wel aan hun drank. Artsen verdienden goed bij met het uitschrijven van recepten voor alcohol - om 'medicinale' redenen. Religieuze groeperingen bleken meer dan ooit behoefte te hebben aan drank voor liturgisch gebruik. Een producent uit Californië bood veertien soorten 'miswijn' aan, inclusief port en sherry.

Met de nieuwe nationale held die zich in de zomer van 1927 aandiende, kon echter iedereen zich vereenzelvigen. Vliegenier Charles Lindbergh was hooguit onbesuisd, verder was hij de ideale all American boy: bescheiden, zelfs ietwat verlegen, gezond levend en toch ondernemend.

Lindberghs legendarische vlucht over de Atlantische Oceaan, maar vooral de gekte die dat losmaakte, loopt als een rode draad door Bill Brysons nieuwe boek 'De zomer van 1927'. Dansen en liedjes werden aan de piloot gewijd. De bestuurders van Minnesota overwogen serieus de staat om te dopen in Lindberghia. Waar de luchtvaartpionier opdook, verdrongen honderdduizenden zich om een glimp van hem op te vangen.

De gelaten held, die het allemaal gelaten over zich heen liet komen, contrasteert mooi met de andere centrale figuur in dit boek, de kleurrijke honkballer Babe Ruth. Hij behaalde zijn voor onmogelijk gehouden homerun-record ondanks zijn voor een sportman atypische levensstijl. Ruths behoefte aan eten en vrouwen was enorm. In het imago van vliegenier Lindbergh zouden later barsten komen vanwege zijn flirts met de Duitse leider Adolf Hitler en diens nationaalsocialisme.

En dat zijn lang niet de enige gebeurtenissen van 87 jaar geleden die Bryson opdiept. Ook de ideeën van autofabrikant Henry Ford komen aan bod, naast het ontstaan van de in rots uitgehakte presidentenhoofden in Mount Rushmore, de overgang van stomme- naar geluidsfilm en de eerste experimenten met televisie.

Toch laat deze schets van een korte periode in de roaring twenties ook de schaduwzijden van dit dynamische Amerika niet onbelicht: de gangsterpraktijken van Al Capone, racisme en andere hardnekkige vooroordelen, een bloedige aanslag op een school in Michigan. De kiem werd gelegd voor de Grote Depressie, de zware economische crisis van de jaren dertig. Niet alles was maakbaar - wat de overstroming van de Mississippi nog maar eens bewees. De grootste natuurramp in de Amerikaanse geschiedenis, later door Randy Newman bezongen in 'Louisiana 1927', werd ten tijde van de orkaan Katrina in 2005 nog vaak in herinnering geroepen.

Verhalen vertellen kun je aan Bill Bryson, met zijn soepele pen en zijn voorkeur voor anekdotiek, wel overlaten. Weliswaar hing zijn vorige boek 'Een huis vol. Een kleine geschiedenis van het dagelijks leven' als los zand aan elkaar - Bryson diste willekeurige ditjes en datjes op over zijn woning - maar in het succesvolle 'Een kleine geschiedenis van bijna alles', wist hij bètawetenschappen voor leken behapbaar te maken.

Op het eerste gezicht lijkt 'De zomer van 1927' een vergaarbak van gebeurtenissen en personages, maar veel meer dan in 'Een huis vol' passen alle puzzelstukjes in elkaar. In dat éne seizoen uit de twintiger jaren vangt Bryson veel aspecten van de Amerikaanse cultuur die daarna nationaal en internationaal nog lang dominant zouden blijven: de stortvloed aan innovaties, het vooruitgangsgeloof en het ongebreidelde kapitalisme, het consumentisme, de sportgekte en de opkomst van de massamedia met hun behoefte aan het creëren van sterren.

Soms wekt Bryson de indruk standaard de meest komische versie van de geschiedenis op te willen lepelen. Hij heeft iets van het type journalist dat vindt dat je een goed verhaal nooit dood moet checken. Soms valt hij ook te betrappen op foutjes. Als hij beschrijft hoe Mickey Mouse in de tekenfilm 'Plane crazy' het luchtruim kiest (in navolging van Charles Lindbergh), meldt Bryson dat de muis aanvankelijk Oswald heette. Dat klopt niet: de voorganger van de eerste, zeer succesvolle schepping van Walt Disney was een konijn, Oswald the Rabbit.

Het zijn kleinigheden die je graag door de vingers ziet bij zo'n rijk, grappig en met vaart geschreven boek. 'De zomer van 1927' biedt volop vermakelijk leesvoer - ook voor vakanties in de zomer van 2014.

Bill Bryson - De zomer van 1927. (One Summer: America 1927) Uit het Engels vertaald door Peter Diderich. Atlas Contact, Amsterdam; 544 blz. euro 24,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden