De zoektocht naar MH17-verantwoordelijken is openlijke confrontatie met de top van het Kremlin

De presentatie van het Joint Investigation Team. Beeld AFP

De zoektocht naar de verantwoordelijken voor het neerschieten van vlucht MH17 is sinds woensdag een openlijke confrontatie tussen Nederland en de het Kremlin. Het Openbaar Ministerie richt zich op een vertrouweling van president Poetin en op actief dienende Russische militairen.

De vervolging van de vier mensen die waren betrokken bij het transport van de Buk-raket in het oosten van Oekraïne is slechts een eerste stap, zei Wilbert Paulissen, leider van het MH17-onderzoek bij de politie. “Nader onderzoek richt zich ook op de bemanning en de personen die in Rusland een belangrijke rol speelden bij besluiten over steun aan het oosten van Oekraïne. De nieuwe getuigenoproep is bedoeld om helderheid te krijgen over de hele keten.”

In deze zoektocht stuit het OM op politiek zeer gevoelige betrokkenen. Officier van justitie Fred Westerbeke wil meer weten over de rol van Vladislav Soerkov. Hij was van 2011 tot 2013 vicepremier van Rusland en geldt als naaste medewerker van Poetin. Alexander Borodaj, separatistenleider in Oekraïne, noemde hem in juni 2014 ‘echt onze man in Moskou.’ Het OM zoekt ook informatie over de rol van Sergej Aksyonov, de leider van de geannexeerde Krim.

Russische militairen

Behalve deze hoge politieke functionarissen is het OM op zoek naar Russische militairen. Het gaat om de bemanning van de lanceerinstallatie, die op 17 juli 2014 de Buk-raket afvuurde. Ook wil het OM meer weten over hun commandanten, onder wie een niet bij naam genoemde officier, die vanuit de Russische stad Koersk met een luchtafweereenheid naar Oekraïne trok.

De vier verdachten die in maart 2020 voor de rechter moeten verschijnen, zijn vergeleken met de doelen van de toekomstige zoektocht van een mindere categorie. Het zijn de uit dienst getreden Russische militairen die begin 2014 de strijd in Oekraïne leidden. Ze waren huurlingen, van wie het Kremlin altijd de handen af kon trekken. Deze categorie militairen is vervangen als leiders van separatistengebieden, waarschijnlijk omdat het Kremlin ze te eigengereid vond.

Aan de berechting van deze mensen wil Rusland evenmin meewerken. Volgens het OM weigert Rusland al ruim een jaar vragen over hen te beantwoorden. Minister van justitie Ferd Grapperhaus schreef woensdag aan de Kamer dat Nederland als tegenmaatregel niet nader genoemde diplomatieke stappen tegen Rusland heeft genomen.

Diplomatieke confrontatie

Als het onderzoek dichter bij de top van het Kremlin en de Russische strijdkrachten komt, zal de diplomatieke confrontatie alleen maar verharden. Premier Mark Rutte riep Rusland op volledig mee te werken aan het onderzoek, en benadrukte dat dit geen politieke kwestie hoort te zijn. Het Russische ministerie van buitenlandse zaken ziet dat anders. Een woordvoerder noemde de aanklachten tegen de vier verdachten ‘ongegrond’, en zei dat het werkelijke doel is om Rusland in diskrediet te brengen.

Nederland zoekt dan ook internationaal politieke steun. Tijdens de vergadering van de Europese Raad, donderdag en vrijdag, zullen de regeringsleiders van de EU zich achter het onderzoek van het JIT scharen. Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg riep woensdag ook alle landen op mee te werken aan de rechtsgang.

Lees ook: 

Het OM vervolgt vier verdachten van het neerhalen van MH17 voor moord

Het Joint Investigation Team (JIT) heeft vier verdachten met naam en toenaam genoemd in het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17, bijna vijf jaar geleden. Zij worden vervolgd wegens moord op 298 mensen. Het proces tegen hen begint volgend jaar in maart.

Waarom Rusland geen fouten toegeeft en geen schuld bekent over MH17

Ook jaren na de ramp is de mogelijkheid dat Rusland verantwoordelijk is, in Moskou nog niet bespreekbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden