De ziel

Een van de weinige Nederlandse tv-programma's waarvoor ze me uit, of liever gezegd juist ín m'n stoel krijgen is Kijken in de ziel van Coen Verbraak. Nee niet in de ziel van Coen Verbraak natuurlijk, maar in die van verantwoordelijke Nederlanders: psychiaters, voetbaltrainers, advocaten, politici, artsen, topondernemers en journalisten.

Voetbaltrainers? Ja, die ook. En dit seizoen rechters. Gewetensvolle lieden bij uitstek zou je zeggen, dus wat zou er op de bodem van hun ziel allemaal liggen? Hopelijk niet louter braafheid maar ook wat rotzooi, want een van de kenmerken van dit programma is dat je je als kijker enigszins met de geïnterviewden kunt vereenzelvigen; dat het ook maar mensen zijn die door rood rijden en soms een glaasje te veel op hebben.

Aan het begin krijgen we hun ogen te zien, dat zijn immers 'de blinkevenst'ren van de ziel' maar anders dan bij de dichter kunnen we daarmee niet volstaan, we moeten mee de diepte in: 'Bent u wel eens zo kwaad geweest dat u niet voor u zelf kon instaan?' 'Kan een rechter lid zijn van de PVV?'

Rechter Frank Bauduin had in huiselijke kring een keer een bord stukgeslagen ('niet op het hoofd'), rechter Jan Moors was een keer ziedend van woede met een onbetaalde riem de Bijenkorf uitgelopen. Bijna, net niet.

Nu zouden we getuigen van dit huiselijk geweld willen horen. Hoe erg was het? Echt blinde woede? Maar Verbraak interviewt niet de omgeving die immers niks met die ziel te maken heeft, hij kijkt in de ziel zelf.

Bestaat dat eigenlijk nog wel, de ziel, het binnenste, het onstoffelijke? De wetenschap kan in elk geval weinig met het associatieve, gevoelsmatige geval. Toch doen we of onze neus bloedt en gaan voort met het veronderstellen van een ziel in de mens. Wat dat betreft is het vreemd dat we nog niets hebben gehoord van de zieleherders, toch kenners bij uitstek zou je zeggen, zien die nog wel eens een echte ziel langskomen? Wanneer komen de dominees en pastoors eens bij Verbraak langs? Als vlieder uit een domineesnest, vader, oom, zwager, kan ik niet wachten. Maar nog liever kijk ik in de ziel van groenteboeren, kantoorjongens, straatvegers, want nu de notabelen zo'n beetje opraken wordt het tijd voor de ziel van het gewone volk. Of kennen we die al? Zien we die blootkomen in straatinterviews, 'Feest op het plein', bij André Rieu, De rijdende rechter? Waar ligt uw fietsenmaker van wakker? Wat gaat er de hele dag door de caissière heen?

En ik denk aan dat prachtige gedicht van W.H. Auden, 'Bij Schrafft', over 'een wat vormeloos soort vrouw', 'met een heel gewoon hoedje op' dat ergens zit te lunchen en dat volgens de dichter niet onder het bestaan gebukt gaat omdat 'een god, welke god ook, voor wie het / Goed knielen is, haar had bezocht, in háár tempel had uitgerust.'

En daar de ziel dus van. Misschien levert het niks op, vlakke, monotone televisie over mensen van niks met verantwoordelijkheden en ideeën van niks. Maar ik zit op de eerste rij, klaar om een van de grootste wereldraadsels ontsluierd te zien worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden