De zes opties voor de Oostvaardersplassen

Staatssecretaris Bleker wil het wild beschermen en loopt daarmee vooruit op evaluatie van commissie-Gabor. Trouw zet de opties voor de toekomst van de dieren in het natuurgebied alvast op een rij.

1 Bijvoeren

Deskundigen zijn het erover eens dat bijvoeren geen optie is. Vooral de sterke dieren krijgen toegang tot het voer, de zwakke hebben geen kans. Het bijvoeren verstoort ook het natuurlijke afweermechanisme tegen kou. In de winter, als het voedselaanbod van nature klein is, daalt ook de activiteit van de dieren, en daarmee de behoefte aan voedsel. Ook het aantal geboorten daalt. De natuur zet de dieren als het ware in de ’slaapstand’. Als de mens toch voer aanlevert, worden de dieren actief en krijgen dan meer behoefte aan voedsel. Ook worden ze eerder vruchtbaar, waardoor er jonge dieren worden geboren op ongunstige momenten.

2 Uitbreiding terrein

Bij de aanleg en de ontwikkeling van de Oostvaardersplassen (6000 hectare) is ervan uitgegaan dat dit afgesloten gebied wordt verbonden met andere natuurgebieden. De plassen moeten gekoppeld worden aan het Horsterwold bij Zeewolde, zodat het Oostvaardersland ontstaat van ruim 13.000 ha. Dat zou weer gekoppeld moeten worden aan het nog aan te leggen Oosterwold, dat dwars door de Flevopolder heen een verbinding moet vormen met de randmeren, het Veluwe-massief en via het Duitse Reichswald met de rest van Europa. De dieren kunnen zo migreren. Het kabinet heeft deze ontwikkeling stopgezet. Het Oosterwold moet wat Bleker betreft landbouwgrond blijven.

3 Elk jaar jagen

De beroepsorganisatie van dierenartsen heeft voorgesteld nog voor de winter dertig procent (zo’n 900 stuks) van de dieren af te schieten, zodat de overgebleven paarden, runderen en herten meer kans maken. Net als bij het bijvoeren, zullen de kunstmatig verbeterde leefomstandigheden juist leiden tot extra groei van de populatie. Het afschot zal daarom jaar op jaar moeten worden herhaald, en neemt dan de vorm aan van de jacht op de Veluwe. Daar wordt jaarlijks 90 procent van de zwijnen afgeschoten en 60 procent van de herten. Door de jacht verliezen de dieren van de Oostvaardersplassen hun natuurlijke gedrag en worden schichtig.

4 Geboortebeperking

De Zuid-Afrikaan Hendrik Jan Bertschinger promoveerde op een prikpil voor wild, die ook bij runderen toepasbaar zou zijn. Vrouwelijke dieren worden ingespoten met een vloeistof waarin de schaal van dierlijke eicellen is verwerkt, en kunnen daarna niet worden bevrucht. Het middel wordt met darts op de dieren afgeschoten. Zo is het volgens Bertschinger na een aantal jaren mogelijk populaties in toom te houden. Critici vragen zich af of Bertschingers Afrikaanse ervaring hier wel kan worden toegepast. De inenting moet jaarlijks herhaald worden, terwijl dan niet duidelijk is welke runderen eerder zijn behandeld. Ook leidt het geschiet tot grote stress bij de kudde. Meer onderzoek is nodig.

5 Bij lijden afschieten

’Monitoring’ is een lelijk woord voor ’in de gaten houden’. Personeelsleden van Staatsbosbeheer gaan dagelijks door het gebied om het welzijn van de dieren te controleren. Als zij dieren zien lijden – door ziekte, verwonding of honger – lost de beheerder een genadeschot. Dat doet hij op basis van een protocol dat is opgesteld door een commissie van internationaal deskundigen. Als het dier tot drie meter benaderbaar is, stelt het protocol, is hij zo verzwakt dat hij uit zijn lijden moet worden verlost. Er gaan stemmen op om die criteria te versoepelen en eerder tot het genadeschot over te gaan. Het langdurig kreperen van dieren moet zo worden voorkomen.

6 Verhuizen

In 2002 zijn 144 Schotse hooglanders uit nationaal park Veluwezoom verhuisd naar acht andere natuurgebieden in Nederland. De kudde was zo groot geworden dat de dieren in de wintermaanden niet meer voldoende voedsel konden vinden. Omdat de kudde niet was geoormerkt, mochten de dieren op grond van de Europese regels niet levend worden verplaatst. Dat geldt ook voor de populatie in de Oostvaardersplassen. Toenmalig minister Veerman van landbouw maakte destijds voor één keer een uitzondering. Van de dieren werd bloed afgenomen voor onderzoek naar veeziekten. Daarna vertrokken ze naar hun nieuwe bestemming, maar als rund mét oormerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden