De zee boezemt me angst in, ik zou een waardeloze zeiler zijn

Beeld ANP

Ik lees over de zee in Toine Heijmans’ prachtig geschreven bundel ‘Marifoonberichten’. Heijmans is schrijver, journalist (hij schrijft kleine verslagen voor De Volkskrant) en fervent zeiler.

Dit schrijft hij over de Noordzee:

‘Nergens en nooit zijn de golven er hetzelfde. Nooit en nergens heeft de Noordzee hetzelfde humeur. Er zijn bleke nachten op weg naar Dover, er is zompige mist voor de haven van Duinkerken, er zijn spitse groene golven bij Dieppe waar het bootje tegenin moet beuken als een bokser, er zijn bliksemschichten die uit de hemel vallen, midden in de maanloze nacht, en er zijn drie etmalen waarin helemaal niets gebeurt – maar als je goed kijkt, verandert het water elke minuut van kleur.’

Heel mooi.

‘En als je dan in het water springt en in de Noordzee drijft, voel je haar ademhalen, die hele zee tegelijk: omhoog en omlaag als een groot, grijs sprookjesdier dat je opslokt als je niet snel weer aan boord klimt.’

Brr. De zee boezemt me angst in, daarom lees ik er graag over. Ik zou een bangige, waardeloze zeiler zijn; over mijn eigen zeilervaringen heb ik nooit naar huis geschreven.

Op het IJsselmeer werd ik bij windkracht 7 zeeziek, op de Middellandse Zee voelde ik me bij alle comfort van een cruise een week lang opgesloten en op een tocht naar het Duitse eiland Rügen viel de wind weg en tuften we eindeloos onder de brandende zon over een spiegelgladde Oostzee. Mijn maat, de schipper, vond het het summum van vrijheid. Het waren allemaal houten jachten met teak op het dek, zoveel weet ik nog. Ik heb ergens in Noord-Duitsland nog een kiel staan schuren en lakken.

In mijn hoofd zit een boek dat ik jaren geleden eens las ; ik moest ver terug reiken in mijn verleden om titel en schrijver te achterhalen. ‘Verder naar het noorden’ heette het, van Bert Jansen. Het verscheen in 1977.

Een roman. Anders dan Heijmans kon de protagonist van Jansen niet zeilen. Maar hij deed het toch.

Adembenemend vond ik dat destijds. Hij stal een klein Duits polyester zeiljacht, type Victoire 933, in de haven van een Waddeneiland en voer ermee naar het noorden. Met de intentie om nooit meer terug te keren.

Hij had over andere vormen van zelfmoord nagedacht, maar ze stuk voor stuk afgewezen. De roman is een inktzwart antwoord op de idealen en dromen van de jaren zestig. Een bedwelmende roadtrip te water, met de nadruk op ‘trip’ . Horse, speed, coke deden hun verwoestend werk, maar de zeiltocht naar het noorden moest zijn grootste prestatie worden.

‘Terugkeren is gemakzucht.’

Volkomen onervaren bevond hij zich ineens op de autoweg voor vrachtschepen, die dicht langs hem schoven.

‘Schepen zijn op zee veel imposanter dan in havens. Ik weet niet goed hoe dat komt, in een haven lijken ze altijd op brokken ontheemd staal, bijna vleugellam. Maar hier, met zo’n vinnige witte boeggolf, het sonore gedreun van de motoren, de vloeiende bewegingen, gaat dat staal leven. Krijgt iets persoonlijks. Het valt eigenlijk niet uit te leggen, het ontroert me ook op een moeilijk te definiëren wijze.’

De roman heeft dan de vorm van een logboek aangenomen. Op weg naar sneeuw en ijs. De troostrijke, koele meren des doods.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden