De zang van de voorouder van de sabelsprinkhaan

Wetenschappers hebben het geluid van een uitgestorven sprinkhaan uit het Jura-tijdperk gereconstrueerd. Volgens Baudewijn Odé, gespecialiseerd in geluiden van krekels en sprinkhanen (bio-akoestiek), klonk deze sprinkhaan 165 miljoen jaar gelden als een krekel.

Chinese paleontologen ontdekten in Noordoost-China fossielen van insecten, waaronder een uitzonderlijk gedetailleerde sprinkhaan. Britse en Amerikaanse insectenexperts hebben de sprinkhaan geïdentificeerd als een nieuwe soort: de Archaboilus musicus. Het is een voorouder van de moderne sabelsprinkhanen.

Odé: "Het is heel bijzonder dat het fossiel helemaal intact was. Vaak zie je een defect of ontbreekt er een vleugel." Voor de reconstructie van het geluid is het cruciaal dat de vleugels intact zijn. Sprinkhanen produceren geluid door met de achterpoten tegen de voorvleugels te wrijven. De vleugels dienen als klankkast. Elke soort heeft zijn eigen zang.

Nadat de onderzoekers het fossiel met 59 andere sabelsprinkhaansoorten hadden vergeleken, kwamen zij tot de conclusie dat de sprinkhaan liedjes produceerde, om vrouwtjes aan te trekken, in een eentonige frequentie van 6.4 kilohertz. "Dat is laag", zegt Odé. "Tien kilohertz is al heel laag voor een sprinkhaan. Er zijn soorten die vijftig kilohertz halen en daarmee in de buurt van een vleermuis komen."

Om de geluiden van krekel en sprinkhaan van elkaar te onderscheiden heeft Odé een simpele stelregel: Een krekelgeluid kan je meezingen of fluiten omdat de toon zuiver is. Je blijft de krekel horen. De klanken van sabelsprinkhaan zijn niet na te zingen. Bovendien kunnen mensen op leeftijd de tonen van deze sprinkhaan niet meer horen. In de Jura had de sprinkhaan volgens hem een 'wat hoog klinkende krekelzang'.

Maar wat hebben we aan deze ontdekking? "Het is voor het eerst dat we op basis van fossielkenmerken kunnen bepalen welke tonen daarbij gehoord hebben", zegt Odé. We weten nu hoe de dieren geklonken hebben. Dat is nieuw." Maar sommige zaken zijn niet meer te achterhalen: "We kennen nu de hoogte van de tonen, maar we zullen nooit weten in welk ritme de diertjes zongen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden