De zalvende werking van de natuur

Cosmeticafabrikanten liften mee met de groene golf en smeren ons maar al te graag ’natuurlijke’ producten aan. Hoe herken je echt pure artikelen?

Zijde, rijst, witte lelie, groene thee, algen, parels. Je kunt het zo gek niet bedenken of het belandt in de vorm van natuurlijke extracten of poeders in crèmes, lotions en shampoos. Fabrikanten van verzorgingsproducten zijn op de groene golf gesprongen en meten zich een puur, organisch en vooral natuurlijk imago aan.

Maar hoe natuurlijk is natuurlijk eigenlijk?

De verkoop van echte natuurcosmetica (100 procent natuurlijke ingrediënten) is vorig jaar met 20 tot 30 procent gegroeid, maar vormt nog altijd slechts een fractie van de markt in Nederland. In totaal werd in 2007 2,4 miljard, oftewel 146 euro per persoon, uitgegeven aan cosmetica in Nederland. Met een aandeel van 1,5 tot 2 procent kunnen de natuurcosmetica nog niet op tegen de l’Oreals, Doves en Nivea’s van deze wereld.

De term ’natuurlijk’, die fabrikanten graag op hun product zetten, is niet beschermd. „De meeste zogenaamde natuurlijke cosmetica en huidverzorgingsproducten zijn niet 100 procent natuurzuiver”, weet Leo van Dam van de Nederlandse Vereniging Natuurcosmetica Nederland. Van Dam: „Al telt een verzorgingsproduct één natuurlijk bestanddeel, dan mag het toch als ’ natuurlijk’ verkocht worden.” Fabrikanten van verzorgingsproducten maken het daarbij steeds bonter, vindt Van Dam. „Ik ben veertig jaar werkzaam in de cosmeticabranche. In die tijd heb ik voldoende kennis opgebouwd om me te realiseren dat verreweg de meeste cosmetica rotzooi is die niet waarmaakt wat beloofd wordt. Acht jaar geleden besloot ik daarom dat ik alleen nog 100 procent natuurlijke producten wilde maken.”

Van Dam is sindsdien producent van de natuurlijke merken Earthline en Sealine. Veel hoop dat de rest van de cosmetische industrie ook overstag zal gaan heeft Van Dam niet. Dat gebeurt pas als de consument alleen 100 procent natuurlijk wil.

De enige manier om natuurcosmetica te herkennen tussen alle claims als puur, natuurlijk en organisch, is het BDIH-keurmerk (Bundesverband Deutscher Industrie und Handelsunternehmen). In Nederland worden veertien gecontroleerde producten verkocht met dit Duitse keurmerk (zie kader). Het keurmerk wordt toegekend aan verzorgingsproducten die 100 procent natuurlijk zijn en waarvan de ingrediënten op gecontroleerde, biologische wijze zijn geproduceerd. In de Europese Unie is geen eenduidige regelgeving over de claims die producenten op verzorgingsproducten mogen zetten. Vandaar dat Nederlandse fabrikanten zich aansluiten bij de Duitse controlerende instantie.

De natuurcosmetica zijn op hun beurt niet onomstreden. Nederlandse huidartsen en -experts zijn sceptisch. Peter Simons, directeur van de Stichting Nationaal Huidfonds: „Natuurproducten zijn niet per definitie beter voor de mens. De natuur bevat talloze producten die de huid behoorlijk kunnen irriteren.” Volgens huidartsen zijn bestanddelen die in een laboratorium worden samengesteld, vaak stabieler en beter controleerbaar dan ingrediënten uit de natuur. De term natuurzuiver zegt niets over huidvriendelijkheid. Simons: „Mensen denken al snel dat alles wat natuurlijk is, ook gezond is. Fabrikanten van verzorgingsproducten spelen daar op in.”

Eco als verkoopstrategie is een trend bij verzorgingsproducten, ziet ook Rob Mienis van marktonderzoeksbureau Nielsen Nederland. Inspelen op de gemoedsrust van de consument is volgens hem een speerpunt bij de marketing. Merken als Stella McCartney baseren er hun verkoopstrategie op. Volgens retailspecialist Bert Keizer spelen producenten in op de wens van de consument om met de aankoop van hun product een bijdrage te leveren aan een betere wereld. Cosmetica komen wat dat betreft niet meer weg met alleen het label dierproefvrij. Keizer: „Wellness gaat niet meer alleen over er mooi uitzien, maar vooral over je goed voelen. Het kopen van eco-producten geeft consumenten het gevoel dat ze goed bezig zijn.”

Een andere manier om in te spelen op dat sentiment van de consument is Fair Trade. Producenten van natuurcosmetica en geneesmiddelen als Weleda en Dr. Hauschka zetten Fair Trade projecten op in landen als Moldavië voor lavendelteelt en Georgië voor de teelt van rozen, waarmee ze de lokale bevolking ondersteunen. En passant creëren ze zo naast hun natuurlijk imago, een beeld van een fabrikant die begaan is met de wereld. Een woordvoerder van Weleda: „We werken bijvoorbeeld samen met telers in Peru, Roemenië, Moldavië en Chili. We compenseren de telers voor de hogere kosten van biologische teelt en gaan voor langere tijd partnerschappen aan. Ons belang is meer biologische landbouwgrond te creëren voor onze groeiende behoefte aan natuurlijke ingrediënten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden