De wrede komedies van Gaspar Noé

Interview | Voor de één een aartsprovocateur, voor de ander een chroniqueur van de meest basale menselijke driften. De Frans-Argentijnse regisseur Gaspar Noé zorgt met 'Love 3D' opnieuw voor reuring dankzij de weinig verhullende seksscènes.

Het idee was simpel: hij wilde seksuele passie tussen geliefden laten zien die zoveel mensen uit hun eigen leven kennen, maar die om de een of andere reden nooit op het grote scherm te zien is. Het resultaat is 'Love 3D', met de meest onverbloemde seksscènes die in reguliere bioscopen te zien zijn sinds 'Deep Throat' uit 1972. Maar dat was een pornofilm. Met een slap verhaal.

Noé wordt vaak een provocateur genoemd, vooral vanwege die beruchte, extreem confronterende, minutenlange verkrachtingsscène uit 'Irreversible' (2002), waarin de camera niet één keer wegkeek. In 2009 volgde 'Enter the Void', een 2,5 uur durende trip door de ogen van een Amerikaanse drugsdealer in Tokio.

Dat is Noé's grote kracht. Veel meer dan provoceren. Hij brengt je in het hoofd van zijn belangrijkste personage en creëert een hallucinante, extreem zintuiglijke ervaring.

Zo beleeft de kijker 'Love 3D' door de ogen van Murphy, een knappe Amerikaanse filmstudent in Parijs die een intense relatie heeft met de mooie Electra. Omdat ze zo totaal in elkaar opgaan, besluiten de geliefden om een van hun fantasieën uit te leven. Een nacht met een tweede vrouw erbij. Wat kan er misgaan?

Hij heeft weer een film over een loser gemaakt, zegt Noé in de bibliotheek van het Amsterdamse Ambassadehotel. "Mijn belangrijkste personages zijn altijd gemankeerde figuren. Murphy is misschien best slim maar hij gedraagt zich als een idioot en dreigt zo z'n hele leven te ruïneren. Tegelijk heeft dat iets belachelijk komisch. Ik stop vaak iets van duistere komedie in mijn films, zo ben ik nou eenmaal. Ik hoop dat ik ooit een film zonder die knipoog kan maken, zoals 'Deliverance' van John Boorman. Maar zo zit ik niet in elkaar. Ik zie die duistere komedie nou eenmaal in het gestuntel van mensen."

En ook, zegt hij, duiken zijn obsessies altijd weer op. Zwangerschap die voor vrouwen niet goed verloopt, mannen die bang zijn voor het vaderschap omdat ze meer met hun penis denken dan met hun hersenen. Het is geen verrassing dat 'Eraserhead' van David Lynch, een van de meest spraakmakende debuten ooit en een nachtmerrie-achtige verbeelding van de angst voor het vaderschap, grote indruk op hem maakte. "Samen met Kubricks '2001: A Space Odyssey' was dat de reden dat ik filmmaker wilde worden. Mijn eerste hallucinaties."

In Nederlandse bioscopen zullen bezoekers niet vaak een erectie in een mond zien verdwijnen, maar afgezien van dergelijke expliciete seksscènes is 'Love 3D' minder extreem dan zijn eerdere films, zegt Noé. "Hier zit ook wel iets wreeds in, als Murphy even snel met het buurmeisje in bed duikt en z'n hele leven op z'n kop komt te staan. Tegelijk is het allemaal veel sentimenteler."

Is wreedheid een van z'n obsessies? In een eerder gesprek, waarin hij en de Amerikaanse kunstenaar Matthew Barney elkaar interviewden, vertelde Noé dat hij op elfjarige leeftijd van een oom het verhaal hoorde over een performance van de Franse body art-kunstenaar Michel Journiac. Iedereen die de performance wilde bijwonen moest bloed afstaan. Daar bakte Journiac vervolgens worsten mee en bood die aan de gasten aan. Een parodie, zo heet het, op de katholieke liturgie. "In 1969 hadden ze minder last van aids en Hepatitis B", zegt Noé droog. Maar echt indruk maken deed het niet op de elfjarige Gaspar. Wat wel indruk maakte was Pasolini's sadomasochistische 'Salo of de 120 Dagen van Sodom' waar zijn moeder hem op de avond van z'n achttiende verjaardag mee naartoe nam. Die leerde hem wat de ene mens de andere aan kan doen. Een essentieel onderdeel van de opvoeding, vond zijn moeder.

Terug naar 'Love 3D': Noé vertelt dat de acteurs niet één keer hebben gerepeteerd voor de seksscènes. "De meiden hadden nog nooit geacteerd dus voor hen waren die fysieke scènes eigenlijk makkelijker dan de dialoogscènes. Ik zei wat ik wilde en dan was het 'Actie!'. Oorspronkelijk wilde ik trouwens een stelletje vinden voor die seksscènes. Zodat ze als acteurs geen partners hadden die jaloers konden worden. Maar dat is niet gelukt."

Waarom kreeg de film afgelopen mei zoveel kritiek na de première op het filmfestival van Cannes, denkt hij? "De regel is dat de helft van de critici de film haat, dat is bij elke première zo. Misschien speelde bij 'Love' ook mee dat de meeste critici mannen zijn, die het niet fijn vinden om naar een naakte man op het scherm te kijken, die, laten we zeggen, niet misdeeld is. 'La vie d'Adèle' vonden ze twee jaar terug allemaal geweldig, met die seksscènes met twee vrouwen. Bij gesprekken met het publiek de afgelopen maanden is me sowieso opgevallen dat vrouwen zich veel meer kunnen vinden in het perspectief van de film. En niet omdat ze er opgewonden van raken of zo. Daar is deze film totaal niet voor bedoeld."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden