De wraak van IS: alle huizen in de fik

offensief | De omgeving van Mosul wordt bevrijd, maar gevluchte bewoners hoeven voorlopig nog niet aan een terugkeer te denken. Alles ligt in puin.

Hij was de eerste die na ruim twee jaar weer in de straten van zijn stad liep. De christelijke officier Nashwan Sami is verbonden aan de Koerdische peshmerga-troepen, maar deed dienst als gids bij het Iraakse leger toen dat Qaraqosh deze week uit de handen van terreurbeweging IS wist te bevrijden.

Hij vertelt over de gevechten die nog drie uur duurden, en over de scherpschutter die zich in de toren van een kerk had genesteld. "Die toren is nu weg", zegt hij laconiek. Hij laat de foto zien op zijn telefoon. "Ze gebruikten een tank om hem uit te schakelen."

In een café in de christelijke voorstad Ainkawa van de Koerdische hoofdstad Erbil, waar ongeveer de helft van zijn stadgenoten nog immer op terugkeer wacht, laat hij de ene foto na de andere zien.

In Qaraqosh wachtte hem een lelijke verrassing. Dat IS-strijders grote panden met generatoren in gebruik hadden, was te voorzien; dat de Amerikanen een aantal daarvan zouden bombarderen ook. En dat er slechts een handjevol strijders was in plaats van de 250 strijders die het leger verwachtte omdat de rest door tunnels ontkomen was, verbaasde hem niet. Maar dat de rook die Sami de dag ervoor tijdens de omsingeling van zijn woonplaats zag opstijgen, veroorzaakt werd doordat vluchtende strijders nog zoveel mogelijk huizen in brand hadden gestoken, dat had hij niet voorzien.

"Mijn huis, en dat van mijn schoonvader zijn uitgebrand. Ik woonde er net een maand", zegt hij met een ongemakkelijke glimlach, die toch de pijn ontbloot. "Ik mocht niet naar binnen. Er kunnen explosieven liggen." Want die laat IS overal achter waar het verjaagd wordt, waardoor geen burger voorlopig terug kan.

Hij schat dat 80 procent van alle huizen uitgebrand is en dat zo'n 5 procent is vernield door de luchtaanvallen. "Ik herken mijn eigen stad niet meer."

IS heeft zijn stempel gedrukt op alle plaatsen die het bezette, al was het maar met graffiti. De IS-leus 'blijven en uitbreiden' staat ook in Qaraqosh overal. En als alle gebouwen zijn leeggeroofd, gaat de fik erin.

Uit de inmiddels bevrijde gebieden is bekend dat IS alle bruikbare voorwerpen steelt. De plunderingen gingen in het naburige christelijke stadje Bartella zo ver, dat zelfs graven zijn opengebroken op zoek naar waardevolle voorwerpen. Geen enkele familietombe bleef ongeschonden. Tussen de graven staat een granaatwerper.

Ook de kerk van Sint Shmoni ernaast is geplunderd en beschadigd. Gebedenboekjes liggen kapot en vertrapt tussen de kerkbanken, de elektronische piano voor de koorzang is kapotgetrapt en het beeld bij de ingang heeft geen hoofd meer. Vanwege de IS-regel die 'afgoderij' verbiedt, zijn op een tableau met Shmoni en andere heiligen op de binnenplaats de hoofden allemaal zwart gemaakt.

Hoewel in Bartella 's avonds, wanneer IS-strijders uit tunnels opduiken, nog gevochten wordt, is het kruis weer op de kerk gezet en kunnen de klokken weer worden geluid. Twee dappere priesters hebben al een mis opgedragen; het rode doek die ze ophingen om het vernielde altaar te verbergen, hangt er nog.

In Qaraqosh is de binnenplaats van de Mar Johanneskerk gebruikt voor schietlessen, kruizen zijn gebruikt als doelwit. Maar een schilderij hoog boven het verwijderde altaar, met daarop afgebeeld de doop van Johannes, is wonderbaarlijk genoeg onaangetast gebleven. Ook de kerkbanken zijn er nog. Ze waren opgestapeld om te worden aangestoken, maar zijn ongeschonden gebleven.

Omdat Nashwan Sami momenteel de enige Qaraqoshi is die de stad in kan, is hij ook de ogen van de gemeenschap, die wil weten hoe de stad er bij ligt. Zijn Facebookpagina staat vol met foto's en video's van zwartgeblakerde huizen. "Op verzoek van vrienden en bekenden", zegt hij. Hij heeft moeite met de rol van boodschapper van slecht nieuws; de facebookpagina begint met een vastgeprikt 'Sorry!'

Gevraagd waarom IS uitgerekend in deze stad de tactiek van de verschroeide aarde heeft toegepast en elders niet, zucht hij. "Ik denk dat het wraak is, omdat de gevluchte bewoners in Ainkawa een paar dagen eerder feest hebben gevierd op straat, toen ze dachten dat Qaraqosh al bijna heroverd was."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden