De winnaars uit het Brexitkamp weten het ook niet

Beeld afp

De verbijstering was de afgelopen dagen groot toen de ene na de andere Brexit-voorvechter te kennen gaf geen plan te hebben voor een ordelijk vertrek uit de Europese Unie. En zij die wel ideeën hadden, streken daarmee een groot aantal vertrekstemmers tegen de haren in.

De andere 27 EU-regeringen mogen dan vandaag een duidelijk standpunt verwachten van vertrekkend premier Cameron, ze zullen dat niet krijgen. Cameron vond het gisteren al heel wat om te stellen dat veel van het werk nu kan 'beginnen'. De belangijke beslissingen laat hij evenwel aan zijn opvolger over. Brussel vindt die traagheid pijnlijk, maar Cameron kan als verliezer van het referendum moeilijk voor de meerderheid spreken, en die meerderheid zelf geeft niet thuis.

Wie kijkt naar de samenstelling van de gelegenheidscoalitie die we voor het gemak de Brexiteers noemen, kan ook niet anders verwachten. Op tal van cruciale terreinen zijn de meningsverschillen tussen voorvechters van vertrek gigantisch.

Gaat het Verenigd Koninkrijk zijn eigen producenten beschermen tegen buitenlandse competitie of juist een opener handelsbeleid voeren? Verwelkomt het buitenlandse werknemers of gaan de grenzen dicht? En waar wordt het geld gevonden om tegelijkertijd de bestedingen op te vangen die de EU nu doet, en ook extra te investeren daar waar de EU dat gaat nalaten? Het befaamde exitdividend, de nettobijdrage van de Britten aan de EU-kas, is in alle verschillende voorstellen al drie keer uitgegeven.

Vervreemden
Nigel Farage van Ukip denkt over die zaken volstrekt anders dan bijvoorbeeld de conservatieve Brexiteer Boris Johnson, oud-burgemeester van Londen en de gedoodverfde opvolger van Cameron als premier. Beiden hebben bovendien rekening te houden met de Brexitstemmers die niet tot hun eigen achterban behoren, zoals de afvallige Labourkiezers. En ze zullen zich ook niet volkomen willen vervreemden van de 48 procent van de kiezers die in de EU hadden willen blijven.

Johnson gaf na een weekeinde van afwezigheid gisteren een eerste aanzet om het land te verenigen via zijn favoriete communicatiemiddel, een column in de krant The Daily Telegraph. Hij riep vooral op tot optimisme. Het land staat economisch sterk, betoogde hij, en het kan met Brexit nóg beter gaan.

Nieuw Verenigd Koninkrijk
Een opnieuw uitgevonden Verenigd Koninkrijk, een 'Britain rebooted', zou volgens Johnson toegang houden tot de interne markt van de EU, maar verlost zijn van de Brusselse regelgeving. Het zou zijn behoefte aan arbeidskrachten aanvullen met immigratie, zonder het vrij verkeer van personen toe te hoeven staan. Het zou zijn geld kunnen uitgeven aan gezondheidszorg omdat het niet meer bijdraagt aan de EU-kas. En het Verenigd Koninkrijk blijft bijeen, want Johnson ziet in Schotland 'geen echte wil' om een referendum over afscheiding te houden.

Dat alles doet sterk denken aan de beleidsregel die de olijke politicus herhaaldelijk formuleerde voor cake: hij is zowel voorstander van het bewaren als het eten ervan. Zijn aannames worden aan alle kanten door de praktijk uitgedaagd.

De Schotse eerste minister Sturgeon zit toch wat dichter bij het Schotse vuur en zij noemt een referendum over Schotse onafhankelijkheid juist zeer waarschijnlijk. De ervaring van Noorwegen is dat toegang tot de interne markt juist wel een prijskaartje heeft in regelgeving, toegang voor EU-staatsburgers en een bijdrage aan de EU-kas.

Het Verenigd Koninkrijk is Noorwegen niet, maar als Johnson dit allemaal in Brussel in de wacht wil slepen zal hij met veel wisselgeld moeten komen, en bovenal met een doortimmerd plan.

Geen slagkracht
Die duidelijke politieke lijn zal des te langer op zich laten wachten omdat de Brexiteers nu niet de politieke organisatie hebben om die tot stand te brengen. Kijk alleen al naar het gebrek aan wetgevende slagkracht dat de winnaars van het referendum op dit moment hebben. In het huidige Lagerhuis zitten zo'n 500 blijvers, tegen 150 vertrekkers.

Behalve een nieuwe premier zal het land ook nieuwe verkiezingen nodig hebben als het de ontstane politieke verhoudingen recht wil doen. De Brexiteers zijn aan zet, maar ze zullen veel tijd nodig hebben om te bepalen wat die zet wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden