De winkel van de dood

In de uitvaartbranche is een nieuwe vorm van dienstverlening aan het ontstaan: uitvaartbemiddeling. Twee Groningse uitvaartverzorgers zijn althans van start gegaan met deze vorm van dienstverlening die volgens hen moet voldoen aan de groeiende behoefte aan een persoonlijker geregelde uitvaart.

HANS DE PRETER

Nellian Dijkema en Gonnie Pater zijn gediplomeerd uitvaartverzorger maar omschrijven de activiteit van hun prille bedrijf nadrukkelijk als 'uitvaartbemiddeling'. “We noemen het 'bemiddeling' omdat we het helemaal aan de nabestaanden willen overlaten hoe de uitvaart geregeld moet worden. We willen hen daar zoveel mogelijk zelf bij betrekken en zorgen dat aan hun persoonlijke wensen voldaan wordt”, vertellen Dijkema en Pater.

Wie hun zaak aan de Schoolholm in het hartje van de oude Groningse binnenstad binnen loopt, komt niet in een somber ingericht uitvaartbedrijf terecht, met fotoboeken vol donkere lijkkisten. In de zaak van Dijkema & Pater valt het oog juist op een tamelijk vrolijk beschilderde grafkist inclusief een blauw kussentje, die een kunstenares alvast voor haar eigen dood ontworpen heeft. Elders in de zaak staan fraai vorm gegeven grafstenen met zachtblauwe verlichting, kleine moderne sculpturen die urnen blijken te zijn en boeken over begrafenissen en crematies.

Nellian Dijkema (42) en Gonnie Pater (42) hebben hun zaak in de binnenstad gevestigd, zodat klanten er zo naar binnen kunnen stappen. Dit in tegenstelling tot de grootschalige uitvaartverzorgers die vaak aan de rand van de stad zijn gevestigd. Wie genoeg heeft van het lopende-bandwerk en de weinig persoonlijke benadering in crematoria kan zijn eigen - of andermans - crematie of uitvaart helemaal door hen laten regelen. “We kunnen zorgen voor auto's en dragers. Maar we stimuleren dat familie of vrienden de kist dragen. Wanneer mensen daar tegenop zien, dan praten we er eerst over. Ook kunnen we even oefenen van tevoren, bijvoorbeeld hoe je moet draaien wanneer je met meer mensen een kist draagt”, aldus Nellian Dijkema.

BRAND

“Ik heb twintig jaar in het onderwijs gewerkt en was op zoek naar iets nieuws. De laatste jaren was ik enkele keren met de dood in aanraking gekomen. Mijn vriendin had bij een brand haar zoon verloren. Toen ze hem eerst nog even thuis opgebaard wilde hebben, bleek dat heel moeilijk te gaan. Ze moest er keihard voor knokken om de uitvaart zo te laten verlopen als zij dat wenste. Ook van anderen begreep ik hoe moeilijk het is een begrafenis zo te regelen als je zelf wilt”, vertelt Dijkema. Het toeval wilde dat haar vriendin Gonnie ook gefascineerd was door de dood.

“Ik las veel over de dood en begrafenissen. Ik had gemerkt dat mensen weer behoefte krijgen aan rituelen in deze tijd nu kerken leeglopen en niet meer in die behoefte voorzien. Een crematie verloopt voor velen te kil. Het duurt een half uurtje, men drinkt een kop koffie en na afloop vraagt men zich af: om wie ging het ook al weer? Dat voldoet niet iedereen meer”, aldus Gonnie Pater. Omdat ook zij een nieuwe baan zocht, stelde ze Nellian voor om samen een bedrijf op te zetten.

Na een jaar voorbereiding, het volgen van een beroepsopleiding en het eigenhandig inrichten van de zaak aan de voet van de Der Aa-Kerk, ging het bedrijf eind september officieel van start. Als voorbeeld van een persoonlijker aanpak vertelt ze hoe een jongen graag viool wilde spelen bij het graf van zijn overleden moeder. Maar hij durfde niet goed te spelen in het bijzijn van familie en bekenden. “Wij hebben het toen zo geregeld dat iedereen eerst vertrok en dat de jongen toen bij het graf achterbleef en bij de kist viool kon spelen om zo afscheid te nemen van z'n moeder.”

MEDAILLON

“We zijn er op gespitst dat mensen zelf invulling geven aan de uitvaart van hun geliefde. We leveren geen standaard pakket. Iedereen kan hier een eigen kist, kaart, advertentie, musicus of spreker regelen”, aldus Dijkema en Pater. Overigens heeft men ook bij de reguliere uitvaartbranche gemerkt dat er vraag is naar nieuwe manieren om dierbaren te herdenken. Daarom hebben de zogenaamde CVN-crematoria in Nederland een medaillon op de markt gebracht waarin men een kleine hoeveelheid as van de overledene kan bewaren. De Groningse uitvaartverzorgers zijn er niet kapot van. “Persoonlijk vind ik ze niet zo bijzonder. Straks loopt iedereen met hezelfde hartje met as om de hals, terwijl dat bovendien niets zegt over de persoon van de overledene', aldus Gonnie.

Zelf heeft ze een nog oorspronkelijker idee: een multifunctionele 'lease-grafkist'. Daarbij gaat het om een door een kunstenaar ontworpen, waardevolle familiekist. Die kan dan telkens gebruikt worden wanneer er een uitvaart in de familie is, de overledene ligt in een binnenkist die dan voor de crematie of begrafenis wordt gebruikt. De familie neemt de buitenkist na afloop weer mee naar huis. Denkbaar is dan, zo filosofeert Gonnie Pater, dat die kunstzinnige kist tijdens periodes dat er geen uitvaarten zijn gebruikt wordt als meubelstuk om glazen of ander serviesgoed in te zetten. Maar dat idee wil ze eerst nog nader uitwerken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden