Reportage

De wind brengt Wijk aan Zee het glinsterend grafiet van Tata Steel

Paul Meiland, bewoner van Wijk aan Zee, laat zien hoe dicht Tata Steel bij Wijk aan Zee ligt.Beeld Jean-Pierre Jans

Wijk aan Zeeërs klagen zoveel over neerslaand grafiet dat buurman Tata Steel zijn productie fors verlaagt.

Nog voordat de groene paden en glooiende duinen van Wijk aan Zee opduiken, springen de hoogovens van staalfabrikant Tata Steel in het oog. Wijk aan Zee wordt omringd door groen en, letterlijk, door staal. Het dorp kampt met geluidsoverlast en grafietregen die vrijkomt bij de staalproductie. De auto’s, bankjes, bomen en zelfs de grazende paarden in de wei zitten onder een glinsterend laagje. 

De haat-liefdeverhouding tussen Tata Steel en de Wijk aan Zeeërs ­bestaat al zo lang als de staalfabriek bij het Noordzeekanaal staat. En hoewel de inwoners hun auto’s en woningen kunnen laten reinigen op kosten van het bedrijf, is de maat vol. Nadat de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied dinsdag dertig klachten had ontvangen, besloot Tata Steel een dag later om de staalproductie met 20 procent te verlagen. 

Bij de productie van ijzer met een laag zwavelgehalte – kwalitatief het beste – komt er bij de verwerking van het afval grafiet vrij. Door het zwavelgehalte in ruwijzer te verhogen komt er later in het proces geen grafiet meer vrij. De maatregel kost het bedrijf waarschijnlijk tientallen miljoenen euro’s.

Tata Steel zoekt naar een oplossing voor de langere termijn, laat een woordvoerder weten. “Een overkapping bij de afvalverwerker zou een oplossing voor de stofwolken zijn, maar zo’n dak staat er niet van de ene op de andere dag.”

Op het eten

Paul Meiland (67) klopt met stevige slagen een stofdoek uit. Hij is ‘mager optimistisch’ over die productieverlaging. “Over Tata Steel ben ik best tevreden, maar ze nemen wel vaker maatregelen en niets helpt.” Meiland woont sinds 1960 in Wijk aan Zee. “En wij kunnen wel wat aan, maar dit loopt nu de spuigaten uit. Alles is de hele tijd vies van de grafiet. Als je het raam open laat staan, zit het op je eten. Soms zelfs in mijn toilet.” 

Joke Langendijk (74) woont al 47 jaar in Wijk aan Zee; het glinsterende koolstof daalt wel vaker in haar keuken neer. Met een veeg van haar vinger haalt ze een zwarte streep vuil van haar lamp. “En ik heb dit laatst nog schoongemaakt.”

Toch is het vuil voor haar stukken minder belangrijk dan de staalfabriek zelf. “Die grafiet veeg ik zo weg. Waar het om gaat, is dat die fabriek zorgt voor brood op de plank, vooral bij de oude garde. Als deze fabriek weggaat, is het halve dorp werkloos.” De grafietregen is niet meer dan een nare bijkomstigheid, vindt zij. “Sommige mensen klagen dat ze tijdens het hardlopen last hebben van die as. Dan ga je toch lekker ergens anders rennen!”

Niet diep

De gemeente Beverwijk, waar Wijk aan Zee onder valt, houdt de situatie nauwlettend in de gaten, zegt een woordvoerder. Op de site van de GGD Kennemerland staat uit voorzorg een advies voor omwonenden.

Volgens GGD-arts Rinske Keuken gaat het om grove stofdeeltjes die bij het ademen niet diep in de luchtwegen terechtkomen. Ze adviseert omwonenden om direct contact met de stof te vermijden. Hoewel het gezondheidsrisico beperkt lijkt, is het volgens Keuken goed om langdurige blootstelling te voorkomen. 

Lees ook:

Honderd jaar ijzer en staal op een briljant gekozen plek

Het was een avontuur: een staalfabriek ver weg van de ertsmijnen. Maar Nederland had zo’n fabriek nodig, dachten politici en industriëlen destijds. Nu viert Hoogovens zijn honderdste verjaardag. Roerige jaren vaak, met hoge pieken en diepe dalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden