De Wijk / Wat is nou de echte rol van de Navo? Iedereen heeft daar een andere kijk op.

Achter de verbale schermutselingen tijdens de Navo-top over Afghanistan ging een fundamenteel probleem schuil, dat niet werd opgelost met de in Riga gepresenteerde nieuwe politieke visie op de toekomst. De onwil van sommige landen, waaronder Duitsland en de meeste nieuwe Navo-leden, om meer troepen naar het onveilige zuiden te sturen, duidt op fundamentele verschillen in visie.

Voor de nieuwelingen vormt Rusland nog steeds het grote gevaar. Zij willen een Navo die hen beschermt. Duitsland worstelt met het verleden, wil geen leidende politieke rol in Europa en weigert bijdragen aan risicovolle operaties elders in de wereld. Voor de meeste West-Europese lidstaten en de VS is het bestaansrecht van de Navo juist het brengen van stabiliteit elders in de wereld.

De nieuwe politieke visie tracht deze twee verschillende denkwerelden met elkaar te verzoenen. Is de kerntaak de verdediging tegen de Russen of operaties zoals die in Afghanistan? Helaas werd die vraag niet beantwoord.

Wat de aanhangers van de klassieke Navo niet willen aanvaarden, is dat de geloofwaardigheid en effectiviteit van het bondgenootschap afhankelijk is van het slagen in Afghanistan. Landen die geen troepen leveren of ze niet naar het roerige zuiden willen sturen dragen daarmee ongewild bij aan de klassieke taak van de Navo. Een verzwakte Navo is echter niet geloofwaardig voor de verdediging tegen de Russen, waarvoor de nieuwe toetreders zo bang zijn.

Toch is er met de nieuwe politieke visie een stap gezet in de richting van een andere Navo. De samenhang tussen vrede, veiligheid en ontwikkeling wordt benadrukt en de Navo erkent de noodzaak van het brengen van stabiliteit ten behoeve van de wederopbouw in conflictgebieden.

Ook erkent de Navo dat voor deze taken samenwerking met andere organisaties vereist is en dat de civiel-militaire samenwerking in conflictgebieden moet verbeteren. Dit is het kernprobleem voor de Navo in Afghanistan. Er zijn te weinig geschikte eenheden voor stabilisatie en reconstructie en er is onvoldoende betrokkenheid van andere organisaties. In Afghanistan is stabiliteit en wederopbouw een verantwoordelijkheid van de Navo. Dat is ongewenst. De alliantie hoort slechts gunstige omstandigheden te scheppen voor de wederopbouwactiviteiten van niet-gouvernementele organisaties zoals Artsen zonder Grenzen en Oxfam en intergouvernementele organisaties zoals de Europese Unie. Tot groot ongenoegen van Navo-baas Jaap de Hoop Scheffer schittert de Europese Unie door afwezigheid. Dat is vreemd, want bijna alle in Riga aanwezige landen zijn ook lid van de EU.

Het lijkt de bedoeling dat tijdens de top van 2009 het zestigjarig bestaan van het bondgenootschap wordt opgeluisterd met een nieuwe strategie, voortbouwend op de in Riga aanvaarde visie. Die nieuwe strategie is voor mij militaire samenwerking voor de bescherming van onze wereldwijde belangen en waarden, belangen die in uitzonderlijke gevallen militaire interventies kunnen eisen, maar vaker stabilisatie- of vredesoperaties.

Als de bondgenoten het over de bestaansreden eens zijn, kunnen Duitsland en de nieuwe leden beginnen met een complete modernisering van hun krijgsmacht, naar Nederlands voorbeeld. Een groot deel van hun onbruikbare dienstplichtigenlegers, die zijn afgestemd op de verdediging tegen de Russen, moeten worden omgevormd tot eenheden voor stabilisatie en wederopbouw. Er is dringende behoefte aan snel inzetbare gevechtseenheden die de vredestroepen in geval van nood kunnen versterken of die zelfstandig militaire interventies kunnen uitvoeren.

Dit vereist een omslag in het denken. Maar als de Navo het in Afghanistan niet redt, is het de vraag hoe zinvol het is een nieuwe bestaansreden voor het bondgenootschap te formuleren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden