De Wijk / Kan een vliegtuig alleen worden opgeblazen met meer dan 100 ml explosieve vloeistoffen?

Komend vanuit Canada werd ik in Frankfurt geconfronteerd met de nieuwe regels van de Europese Unie voor handbagage. Vliegtuigpassagiers mogen vanaf afgelopen maandag nog slechts kleine hoeveelheden vloeistof aan boord meenemen. Dat leverde hilarische taferelen op van mannen in krijtstreeppakken en late vakantiegangers die op de grond hun tandpasta, scheerschuim en shampoo in plastic zakjes overlaadden.

Bijna iedereen liet het gelaten over zich heen komen, hoewel het gemopper niet van de lucht was en links en rechts werd geopperd dat dit de zoveelste actie van schijnveiligheid was. Ik kon niet nalaten te vragen hoe de controleurs beoordeelden dat mijn tube tandpasta bevatte en geen kneedbom of dat de inhoud van een shampoofles vermengd met de inhoud van een flesje eau de toilette geen explosief mengsel zouden kunnen vormen. ’Geen idee’, was het antwoord, ’we hebben de opdracht te controleren of vloeistoffen in een plastic zakje zitten en of de hoeveelheden niet te groot zijn’. Of bestaat de vrees dat slechts met meer dan 100 ml explosieve vloeistoffen een vliegtuig kan worden opgeblazen? In de verstrekte folder ontbrak elke uitleg.

De maatregelen zijn een direct gevolg van enkele complotten waarin extremisten trachtten aanslagen te plegen met bommen van twee typen vloeistoffen die, eenmaal gemengd een dodelijk explosief vormen. De directe aanleiding was het complot in het Verenigd Koninkrijk dat in augustus werd verijdeld. Operatie Covert werd door de Britten opgezet, nadat de Britse inlichtingendienst MI5 via verdachte geldtransacties erachter kwam dat extremisten in een appartementengebouw in Londen een bomfabriek hadden opgezet. Er werd vervolgens een inkijkoperatie uitgevoerd waarbij de inlichtingendienst constateerde dat de inhoud van flesjes met een sportdrank werd vervangen door explosief materiaal. Vervolgens kwam men erachter dat de extremisten het op vliegtuigen voorzien hadden.

Het complot deed sterk denken aan het Bojinka-complot, dat in 1995 op de Filippijnen werd verijdeld. Achter het complot zaten twee tophandlangers van Bin Laden: Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi Yousef. Hun actie werd verstoord nadat de politie in een huis in Manila chemicaliën ontdekte die aan boord van de vliegtuigen tot een explosief moesten worden gemengd. De commissaris van de Filippijnse Nationale Politie wiens team het complot ontmaskerde, zei naar aanleiding van de gebeurtenissen in Londen dat extremisten kennelijk zo geobsedeerd met Bojinka zijn, dat zij keer op keer op dit spectaculaire idee zullen terugkomen.

Er is dus iets voor de maatregel te zeggen. Maar het is de vraag welke maatregelen ons nog te wachten staan en wanneer vliegtuigpassagiers ze niet meer accepteren omdat ze er niet meer in geloven. Aan boord van vliegtuigen bevinden zich tientallen moordwapens. Tijdens mijn vlucht naar Schiphol kreeg ik door Lufthansa een lunch voorgeschoteld die ik met metalen bestek, inclusief een scherp mes, mocht nuttigen. Dit bestek was zeker niet door de veiligheidscontrole gekomen. En wat te denken van al die pennen en potloden aan boord?

In 1991 werd een 53-jarige vrouw gevonden die bleek te zijn overleden door een balpen die haar rechteroogkas was binnengedrongen en vervolgens dodelijk hersenletsel veroorzaakte. Deze Leidse balpenmoord heeft bij mij tot de conclusie geleid dat iemand ook met schrijfgerei ’onder schot’ kan worden gehouden of gedood.

Het tegenargument is dat dergelijke acties weinig zin hebben sinds kapers zich geen toegang meer tot de cockpit kunnen verschaffen. Maar dat leidt weer tot de vraag waarom we onze nagelschaartjes en zakmesjes dan niet meer mogen meenemen. En dat is precies het probleem van al die maatregelen. Verslapping, tegenstrijdigheid en gebrek aan uitleg ondermijnt geloofwaardigheid en draagvlak. Dat gesol met plastic zakjes zal daarom ook wel eindig zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden