de Wijk / Ik ben het met Bush eens dat nu terugtrekken slechts een prikkel voor de opstandelingen is

Op het moment dat de kritiek losbarstte op het besluit van president Bush om ruim 20.000 extra manschappen naar Irak te sturen, confereerden vertegenwoordigers van de Golfstaten in Doebai over de gevolgen van zijn beleid.

Eerst even het besluit van Bush zelf. Het idee om extra troepen te sturen om Bagdad te pacificeren is op zich niet raar, mits het past in een zogenoemde exitstrategie. Ik ben het met Bush eens dat nu terugtrekken slechts een prikkel voor de opstandelingen is er een schepje bovenop te doen om een nog grotere chaos te creëren. Een tijdelijke verhoging van het aantal troepen, zodat de Iraakse leiding haar eigen troepen op sterkte kan brengen – waarna de Amerikanen zich kunnen terugtrekken – lijkt militair en politiek een verstandiger strategie. Helaas presenteerde de president zijn besluit niet in deze bredere context, zodat het door vriend en vijand werd neergesabeld.

Zo ook in Doebai. Generaal Zinni is oud-opperbevelhebber van het Amerikaanse Central Command, dat de oorlog in Irak militair leidt. Zinni deed Bush’ speech af als te weinig en te laat en riep de regio op de handen ineen te slaan.

Helaas verschafte de daaropvolgende discussie een ontluisterende blik op het onvermogen van de Golfregio orde op zaken te stellen. Er werd geen poging gedaan de onderlinge verdeeldheid in de regio te maskeren. Veel Golfstaten haten Iran, vrezen de ambities van dat land en wantrouwen de Iraanse president Ahmadinejad.

Dat biedt weinig perspectief voor de aanbeveling van de Irak Studiegroep om Iran een belangrijke rol bij het stabiliseren van Irak te laten spelen. Daarnaast speelt het Palestijnse conflict. De meeste landen willen hun vingers er niet aan branden, terwijl Iran juist steun eist in de strijd tegen Israël.

Een deelnemer uit de Verenigde Arabische Emiraten stelde dat er door de Amerikaanse afgang in de regio geen respect meer is voor ’s werelds enige supermacht. Dat was gevaarlijk. Amerika’s vijanden voelen zich gesterkt en zullen zich agressiever gedragen. En, zo voegde hij eraan toe, een zwak en vernederd Amerika zal anderen de schuld voor het eigen falen geven en als afleidingsmanoeuvre nieuwe oorlogen beginnen.

Gevreesd werd dat Bush tot nieuwe militaire acties tegen Iran of Syrië zou kunnen besluiten. Een vrees die ook werd gevoed door het tweede vliegkampschip dat naar de Golf werd gestuurd. De aanleiding van een aanval op Iran zou niet alleen het atoomprogramma zijn, maar ook actieve Iraanse steun voor de sjiieten in het zuiden van Irak.

Ondenkbaar is een nieuwe oorlog niet, want het plan gonst al tijden in Washington. Toch overheerste in Doebai de mening dat de Amerikanen een noodzakelijk kwaad zijn. Zij moeten een belangrijke rol spelen in het creëren van een machtsbalans en het afschrikken van agressiviteit door een land als Iran.

Hoe nu verder? In Doebai bleef de discussie steken bij een enkele aanbeveling voor een regionale veiligheidssamenwerking die zou moeten leiden tot een vredesconferentie over Irak. Maar zelfs de vraag wie het initiatief daartoe moet nemen en of er bijvoorbeeld een rol voor de Europese Unie is weggelegd, werd niet beantwoord.

Bemoedigend was dat afgelopen woensdag acht Arabische landen in Koeweit in een verklaring het belang van niet-inmenging en stabiliteit in de regio benadrukten. Hoewel niet met name genoemd, was de verklaring tegen Iran gericht. De verklaring was volledig in lijn met mijn ervaringen in Doebai: de regio is verdeeld, de Arabische landen willen niet dat de Amerikanen verder onderuit gaan, maar zijn onmachtig zelf een constructieve rol te spelen.

Daarom zit er voor Bush weinig anders op dan voort te modderen, terwijl de rest van de wereld hoopt en bidt dat de burgeroorlog niet escaleert en Iran niet wordt aangevallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden