De Wijk / De critici van het beleid van Bush hebben gelijk gekregen, maar veel reden tot vreugde is er niet.

Het rapport van de Irak Studie Groep is de nekslag voor het beleid van president Bush. Het rapport verscheen daags nadat beoogd minister van defensie Robert Gates tijdens zijn confirmation hearing voor het Congres erkende dat de Amerikanen in Irak niet aan de winnende hand zijn. Wat de hele wereld al ruim een jaar wist, werd officieel bevestigd: de pogingen Irak onder controle te krijgen hebben definitief gefaald.

De studiegroep beveelt aan dat tijdens het eerste kwartaal van 2008 alle eenheden voor force protection moeten worden teruggetrokken. Dat zijn eenheden die dienen ter bescherming van de eenheden met een pure gevechtstaak en die voor de wederopbouw. De overgebleven gevechtseenheden worden vervolgens ingebed in de Iraakse veiligheidstroepen. Mijn inschatting is dat daardoor pakweg de helft van de Amerikaanse strijdkrachten kan worden teruggetrokken. Over de terugtrekking van de resterende Amerikaanse troepen doet het rapport overigens geen uitspraak.

Tevens willen de opstellers van het rapport dat de buurlanden Iran en Syrië een rol in het vredesproces in Irak krijgen. Het plan klinkt logisch, maar zal het werken? De belangrijkste vraag is of de opstandige sjiieten en soennieten zich door dit soort plannen zullen laten beïnvloeden. Een deadline voor het vertrek van Amerikaanse troepen wordt niet voorgesteld en het valt te verwachten dat beide groeperingen de strijd nu eerder zullen opvoeren, dan dat ze die zullen staken.

Deze groeperingen zien kansen, nu het draagvlak voor de Amerikaanse aanwezigheid in Irak in hoog tempo erodeert. Daarom valt ook te voorspellen dat het moreel van de Amerikaanse troepen in hoog tempo zal afnemen. Want een krijgsmacht die zich niet langer door het thuisfront weet gesteund, wil niet meer vechten. Soldaten die voor een verkeerde zaak strijden willen maar een ding: zo snel mogelijk, heelhuids wegkomen, dus alle risico’s mijden. Ook dat is goed nieuws voor de opstandelingen.

De volgende vraag is of de Irakezen begin 2008 voldoende veiligheidstroepen op de been weten te brengen om samen met de overgebleven Amerikaanse gevechtseenheden de orde en rust te herstellen. De opbouw van veiligheidstroepen volgt gestaag en binnenkort moeten politie, leger, nationale garde en grenstroepen de geplande sterkte van 326.000 hebben. Maar dat zijn voorlopig papieren aantallen. Problemen zijn er te over: veel eenheden worden door sektarische belangen verscheurd, minder dan de helft van alle eenheden is daadwerkelijk zelfstandig inzetbaar; leiderschap ontbreekt en corruptie tiert welig.

Tot slot is het de vraag of Syrië en Iran wel willen meewerken. Beide landen hebben een hekel aan Bush en hebben belang bij zijn afgang. Een afgang maakt de positie van de leiders in Damascus en Teheran niet alleen sterker, maar verzwakt tevens de Amerikaanse strategische positie in de Golf. De Amerikanen kondigden drie jaar geleden aan een permanente basis in Irak te willen inrichten om zo de westerse oliebelangen te kunnen veiligstellen. Die bases waren nodig omdat de terugtrekking van troepen uit Saoedi-Arabië noodzakelijk was. Want daar waren de Amerikanen inmiddels zo gehaat dat hun aanwezigheid zich tegen het regime in Riad begin te keren. Falen van de Verenigde Staten in Irak heeft daarom veel bredere repercussies, hoewel het rapport van de studiegroep aanbeveelt olie geen grote rol te laten spelen. Dat is niet realistisch, want olie was en is een belangrijke motivatie voor het Amerikaanse beleid in de Golf. En daarom kunnen de Amerikanen niet zomaar vertrekken. Dit maakt de misser van Bush extra zorgwekkend. De critici van zijn onbezonnen beleid hebben zonder enige twijfel gelijk gekregen, maar veel reden tot vreugde is er niet. Al was het alleen maar omdat tienduizenden Irakezen en duizenden Amerikaanse militairen voor niks zijn omgekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden