De wezen in Rwanda verliezen voor de tweede keer een moeder

O God, waarom hebt u mij voor de tweede keer wees gemaakt", riepen Rwandese kinderen toen ze hoorden van de dood van hun 'moeder' Anne Heyman. De reactie is begrijpelijk: zonder de inspanningen van Heyman zouden deze kinderen zijn veroordeeld tot een zwervend bestaan in bittere armoede en misschien zelf al niet meer in leven zijn.

Geboren in een welgesteld gezin, gewild als juriste en getrouwd met een succesvol ondernemer had Anne Heyman in de Verenigde Staten een comfortabel society-leven kunnen leiden. Maar in plaats van de obligate en veilige liefdadigheid koos Heyman voor het opzetten van een jeugddorp in Rwanda, waar na de strijd tussen de Hutu's en Tutsi's 1,2 miljoen kinderen zonder vader en moeder achterbleven. Geïnspireerd door het zionistische ideaal om 'een licht voor de wereld' te zijn, wist Heyman 12 miljoen dollar bijeen te brengen om het Agahozo Shalom-jeugddorp te stichten. In 2008 ging het dorp vlakbij de Rwandese hoofdstad Kigali open. Inmiddels wonen en studeren er zo'n vijfhonderd kinderen in familieverband.

Energiek en ambitieus was Anne Heyman altijd al. Overtuigd zionist, doener en sportvrouw. Een jaar nadat ze met tafeltennis begon, was ze al kampioen. In de zionistische jeugdbeweging - eerst in Zuid-Afrika en vanaf haar vijftiende in de VS - viel ze op door haar tomeloze inzet.

Voor Young Judea ging ze een jaar naar Israël. Daar raakte ze helemaal in de ban van het zionisme. De joodse vrijwilligersorganisatie Dorot, actief voor ouderen in Manhattan, had aan Anne Heyman een gedreven voorzitter. Met Seth Merrin, die ze bij Young Judea had leren kennen, kreeg ze drie kinderen voor wie het Hebreeuws de eerste taal zou worden. Haar ouders moesten op Hebreeuwse les om met hun kleinkinderen te kunnen praten.

Na studies rechten aan de universiteiten van Pennsylvania en Washington ging Heyman voor een advocatenkantoor werken om dat twee jaar later te verruilen voor een functie als assistent-aanklager bij het Openbaar Ministerie in Manhattan.

Dat bleef ze doen tot haar derde kind werd geboren en ze zich volledig aan het gezin ging wijden. Ook dat deed ze met de haar kenmerkende passie en energie. Haar twee zoons en dochter sleepte ze mee naar elk concert en museum in New York en de wijde omgeving.

Door een ontmoeting met een prominente Rwandees die de genocide van 1994 had overleefd, kwam Heyman op het spoor van de weeskinderen in Rwanda. Heyman zag een parallel met de opvang van joodse weeskinderen na de Tweede Wereldoorlog.

In Israël werden voor deze kinderen zo'n vijftig jeugddorpen gesticht. Het concept van leven in familieverband en het volgen van een opleiding en buitenschoolse activiteiten zou ook in Rwanda kunnen werken. Niet alleen om de kinderen een beter bestaan te bieden, maar ook om toekoms-tig kader voor het Afrikaanse land te kweken.

De kinderen van het Agahozo Shalom-jeugddorp krijgen goed ingepeperd dat zij de toekomstige leiders van Rwanda zijn. Ze moeten de waarde leren van 'tikkun olam': de verplichting die iedereen heeft om de wereld te verbeteren, voor de studenten vertaald in elke week een nuttige taak voor de samenleving verrichten. Joodse scholieren uit Israël kunnen een maand stage lopen in het jeugddorp, door mee te helpen op het land en Engelse les te geven aan hun Rwandese leeftijdsgenoten.

Anne Heyman kwam om het leven door een ongeluk tijdens een paardenconcours in Palm Beach. Ze viel van haar paard en liep zwaar hoofdletsel op dat haar korte tijd later fataal werd. Een leerling schreef op een condoleancesite dat ze niet gelooft dat 'moeder' Anne dood is. "Het Agahozo Shalom-jeugddorp is genoeg bewijs dat je nog steeds leeft."

Anne Heyman werd geboren op 12 juni 1961 in Kaapstad, Zuid-Afrika. Ze overleed op 31 januari 2014 in Palm Beach, Florida.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden