De wetenschap trekt een grens bij de uitspraken van Baudet

Thierry Baudet tijdens zijn toespraak na de overwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen. Beeld Werry Crone

Thierry Baudet ondermijnt met zijn kritiek op de wetenschap haar positie, zegt hoogleraar Sarah Bracke. 

Meer dan duizend wetenschappers hebben de open brief ondertekend waarin ze stelling nemen tegen de uitspraken van Thierry Baudet. In diens overwinningsspeech na de Statenverkiezingen zei hij dat ‘we worden ondermijnd door onze universiteiten’. Een week later werd bekend dat zijn Forum voor Democratie een ‘meldpunt indoctrinatie op scholen en universiteiten’ had geopend. “Dit is een aanval op ons bestaansrecht”, zegt Sarah Bracke, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en een van de initiatiefnemers van de brief. “Er is laconiek gereageerd op de uitspraken: ‘zo’n vaart zal het niet lopen’. Maar we moeten een grens trekken. Dit tast de rechtsstaat aan.”

Waarom komt u nu in actie? Deze geluiden horen we toch al langer?

“We worden nu direct aangevallen en wij vinden het tijd om ons terrein te verdedigen. Mijn collega Huub Dijstelbloem schreef vanochtend: ‘het bestaansrecht van de vrije wetenschap is nooit gegarandeerd’. Dat is belangrijk om in het achterhoofd te houden. We moeten alert zijn op zulke aanvallen. Met de beschuldiging van ondermijning delegitimeert Baudet de wetenschap. Maar vooral ook vanwege die kliklijn. De geschiedenis heeft geleerd: het zijn totalitaire regimes die kliklijnen invoeren, van welke politieke signatuur ze ook zijn.”

Maar de uitspraken kunnen toch ook voortkomen uit bezorgdheid, uit angst bijvoorbeeld dat de wetenschap te links is?

“In een recent onderzoek van de KNAW, de Akademie van Wetenschappen, blijkt dat er in de wetenschap in Nederland geen sprake is van structurele zelfcensuur of beperking van diversiteit aan perspectieven. Datzelfde onderzoek vond trouwens wel signalen van druk van de overheid en vooral het bedrijfsleven, allebei niet bepaald gekend om uitgesproken linkse ideeën. In de wetenschap moeten feiten en kritische vragen centraal staan. De logica van links of rechts valt erbuiten. Die hoort bij het publieke debat. Daar kunnen wij bediscussiëren of de aarde rond is of plat. Maar niet in de wetenschap. Als u geen bewijzen kunt aanleveren voor een platte aarde, vervalt uw spreektijd.”

Sarah Bracke Beeld UvA

Daar denkt het publiek misschien anders over. Na de recente gevallen van fraude is wetenschap voor velen ‘ook maar een mening’ geworden.

“Als die zorg oprecht is, zijn er binnen de wetenschap voldoende manieren om misstanden aan de kaak te stellen. Voor klachten over een docent kunt u terecht bij de onderwijscommissies. Als het onderzoek niet deugt, blijkt dat bij de toetsing door collega’s. En mocht het daar doorheen glippen, of het is frauduleus, komt het vroeg of laat uit, en wordt het artikel teruggetrokken. Dat is de logica van wetenschap.”

Daar zult u de gemiddelde Forum-aanhanger niet mee overtuigen. Die heeft deze logica niet zo op het netvlies.

“We moeten erkennen dat Baudets boodschap weerklank vindt. Dat heeft politieke oorzaken en historische verklaringen. We hebben te maken met een hernieuwde populariteit van fascistische denkbeelden en acties, zoals zo’n kliklijn. Wij moeten beter begrijpen waarom er nu zo’n goede voedingsbodem voor is. Maar deze brief is niet gericht aan de aanhang van Baudet. Met deze brief verdedigen wij ons tegen de politisering van de wetenschap, waarbij men wetenschappelijke ideeën die niet overeenkomen met de eigen politieke visies – zoals in het debat over klimaatverandering – zomaar als ‘links’ afdoet.”

Lees ook:

De uil van Minerva en de boreale wereld: wat zei Baudet nou eigenlijk?

De opzienbarende overwinningstoespraak van Thierry Baudet duurde maar liefst twintig minuten. In de bombastische stijl die we inmiddels van de Forum voor Democratie-leider kennen, sprak hij achtereenvolgens over de ‘uil van Minerva’, ‘beschavingsfamilie’ en ‘boreale wereld’. Wat betekenen die termen eigenlijk? 

Baudet zo wegzetten getuigt van luiheid

Wie wil begrijpen waar Thierry Baudet het over had, moet in de eerste plaats weten waartegen hij zich afzet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden