De wet op zondagsrust loopt gevaar - de rust zelf niet

Kerkgangers in Nieuw-Lekkerland. Beeld anp

Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) vindt het niet nodig, maar D66 probeert het toch nog een keer: de Zondagswet moet verdwijnen. De partij gaat daartoe binnenkort een wetsvoorstel indienen. De meeste gemeenten gebruiken de regeling die zondagsrust moet garanderen niet meer, maar een deel houdt vol.

De wet uit 1953 verbiedt 'openbare vermakelijkheden' op zon- en christelijke feestdagen tot één uur 's middags. Over winkelen laat ze zich niet uit, maar wel over optochten en bijeenkomsten op openbare plaatsen. Die zijn de hele dag verboden, net als werken 'zonder genoegzame reden'. Het doel: zorgen dat zij die ter kerke willen dat ongestoord kunnen doen.

"Niet meer van deze tijd", vindt D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya. Het wetsvoorstel dat zij opstelde, heeft dezelfde strekking als een motie die vier jaar geleden werd aangenomen: schrap die wet. Al was het alleen maar omdat hij voor het grootste deel toch een dode letter is.

Ondanks de ruime Kamermeerderheid (behalve D66 stemden ook PvdA, de PVV, 50PLUS, GroenLinks en de Partij voor de Dieren vóór) legde Plasterk die motie naast zich neer. "Voor sommige bevolkingsgroepen heeft hij nog een belangrijke symbolische waarde", schreef de PvdA'er toen aan de Kamer. Bovendien, vond Plasterk, verschillen burgemeesters van mening over de vraag of de wet moet blijven of niet.

Iedere week wordt ergens de Zondagswet gebruikt
De minister baseerde zich op een onderzoek dat hij in de drie voorgaande jaren had laten doen onder gemeenten. Van begin 2011 tot eind 2014 was er gemiddeld iedere week wel een gemeente die op basis van de Zondagswet een evenement of andere bijeenkomst verbood, zo blijkt uit dat onderzoek. In verreweg de meeste gevallen ging het om bescherming van de kerkgang: er mocht iets niet doorgaan omdat een kerkdienst of mis daar last van zou hebben.

Dat wekelijkse gebruik van de wet lijkt veel, maar op landelijke schaal vormen die gemeenten een heel kleine groep. Maar liefst 87 procent van de gemeenten trekt zich van de zondagswet niets aan, constateerde het bureau dat namens Plasterk onderzoek deed. Zo'n 45 procent gebruikt de wet nooit, en nog eens 42 procent haalt de wet alleen van stal om er ontheffingen voor uit te delen. In beide gevallen komt er dus van de regels uit de wet weinig terecht.

Het aantal ontheffingen kan flink oplopen, constateerden de onderzoekers. Jaarlijks verlenen burgemeesters er zo'n 1600.

Meeste burgemeesters kunnen zonder
Niet vreemd dus, dat veel burgemeesters er vrede mee hebben als de wet in de prullenbak verdwijnt. 39 procent van de burgemeesters vindt het prima als de wet wordt geschrapt en 29 procent staat daar neutraal tegenover. 31 procent is tegen.

Wat Plasterk ervan vindt, maakt inmiddels niet meer uit. Een wetsvoorstel hoeft - in tegenstelling tot een motie - niet eerst voor goedkeuring langs de minister. Wel moet D66 natuurlijk opnieuw een Kamermeerderheid zien te vinden. Als de PvdA ditmaal de zijde van haar minister kiest, wordt dat lastig.

Als de wet wél wordt geschrapt, zo voorspelde Plasterk afgelopen najaar, dan betekent dat niet automatisch het einde van regels voor zondagsrust. Gemeenten die pro-Zondagswet zijn, kunnen dan proberen om zondagsrust met eigen regels af te dwingen. Die regels zouden zelfs 'verdergaande strekking' kunnen hebben dan de Zondagswet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden