DE WERKELIJKHEID VERPLETTERD/Esther Kroons portret van het meisje voor de Dodge

Vijf jaar geleden werd de 25-jarige Esther Kroon, de fotografe van dit portret, in de Guatamalteekse stad Antigua bij een overval doodgeschoten. De daders beroofden haar op 20 januari 1992 van haar camera en haar leven. In de dagen die aan haar tragische dood voorafgingen, had zij gelogeerd bij Luiz Gonzalez Palma, een fotograaf van Indianen en zigeunerkinderen, tot wiens werk zij zich zeer voelde aangetrokken. Gonzalez Palma had haar een paar uur voor haar dood in Antigua afgezet.

Esther Kroon reisde, zo jong als ze was, de wereld over om kinderen te fotograferen. De kiem voor haar interesse, en zeker voor haar stijl van fotograferen, legde Kroon tijdens een cursus portretfotografie bij Rineke Dijkstra. Het verstilde en vervreemdende effect van Dijkstra's foto's van kinderen op het strand - die nu op de Biënnale in Venetië te zien zijn - tekent ook Kroons portretten van jongetjes en meisjes die, bedekt door een waas van druppels, speelden in de vijvers van het Vondelpark en het Frederiksplein.

Ondanks de invloed die Esther Kroon van bewonderde fotografen onderging, drukte ze stevig een eigen stempel op haar foto's. Meer nog dan bij Dijkstra is haar werk unheimisch. Een zwart jongetje houdt zich in een van haar opnamen met angstig opgetrokken schoudertjes vast aan een blankhouten stok. Hij staat schuin onder de metrobaan in de Amsterdamse Bijlmermeer, vlak bij de plek waar de El-Al Boeing een paar jaar later een gigantisch gat zou slaan.

Dezelfde schrijnende sfeer hangt in de foto's van straatkinderen die zij in 1988 tijdens een verblijf van drie maanden in Barcelona maakte. In het fotoboek 'Esther Kroon 1966-1992', dat een jaar na haar dood verscheen, schreven haar ouders in het voorwoord over haar verblijf in de Catalaanse hoofdstad: “Ook toen nam ze risico's en ging ze buurten in die niet ongevaarlijk waren. Haar camera werd haar ontstolen. Ze kreeg hem terug, omdat de dader op het fotorolletje stond dat ze net uit het fototoestel had gehaald. Toen had ze nog een beschermengel.”

Het resultaat van haar gevaarlijke reportages was opvallend. Kroon fotografeerde geen mooie, maar juist schele of vieze jongetjes. Meisjes schuilen niet vertederend onder een mooie boom of onbewolkte lucht, maar huilen of hangen aan een rafelig gescheurd ijzeren hek. Harde contrasten bepalen de kracht van Kroons kleine oeuvre - zo ook in het geval van bovenstaande opname van een klein meisje voor een immense auto.

Esther Kroon maakte deze foto in 1989 op een camping in het recreatiegebied Spaarnwoude. Ze heeft haar Hasselblad camera heel laag bij de grond, vlak boven het gras gehouden om het gewenste effect te bereiken. Het standpunt is zó laag, dat de enorme auto uit de foto naar voren lijkt te komen, op weg om onbemand het schichtige meisje te overrijden.

Op het eerste gezicht lijkt het meisje wel negentiende-eeuws, met haar idyllische witte jurkje en haar scheve, strooien hoed. Maar dat is slechts schijn: 'onbedorven', zoals het cliché wil, is het kind allang niet meer. Haar ogen priemen bewust en koolzwart de wereld in. Haar gezicht is met modder besmeurd. De Dodge, een gigantische Amerikaanse machine, die met zijn glimmende koplampen en bumper de symbolische ogen en mond van de volwassen werkelijkheid vormt, kan haar in een ogenblik verpletteren. Het is dezelfde werkelijkheid die Esther Kroon, toen haar beschermengel eenmaal was gevlogen, vijf jaar geleden zo bruut werd ontstolen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden