'De wereld wordt te veel versimpeld'

Robert Anker. Foto © Mark Kohn

Nee, voor meisjes is het ongeschikt. Een echt jongensboek, een avonturenroman, dat is 'Oorlogshond', het nieuwste boek van Robert Anker.

Compleet met een klassieke held (of is het geen held?) die niet voor niets Michiel de Ruyter heet. In drie delen zet hij de wereld om zich heen naar zijn hand, zonder daarbij last te hebben van iets als een moraal. De lezer maakt eerst kennis met Michiel de Ruyter als docent klassieke talen, die zijn leerlingen en collega's meekrijgt in zijn strijd tegen het Andere Leren, een verwijzing naar het nieuwe leren. Onze held neemt zijn studenten intellectueel bij de hand, maar daagt ze ook anderszins uit, bijvoorbeeld op het experimentele vlak. Samen een lijntje coke snuiven, naar bed gaan met de mooiste meiden van de klas; Michiel de Ruyter gaat het niet uit de weg. Hij zoekt het juist op. Een potje freefighten doet hij er zo nu en dan nog even bij.

De hoofdpersoon
Doden vallen er ook in het boek - niet alles verloopt even succesvol - maar dat is nu eenmaal onontkoombaar bij types als Michiel de Ruyter. Vooral in deel twee en drie zitten we midden in een oorlog, wat van 'Oorlogshond' óók een actieroman maakt. De hoofdpersoon - beschreven vanuit het perspectief van een 'embedded' biograaf - vecht eerst in een rebellenleger in Afrika om vervolgens in Nederland te strijden voor een onafhankelijke oostelijke provincie.

Wat het nu precies is (zijn overtuigingskracht? zijn rijzige fysieke verschijning?) daar kan de lezer volop over filosoferen, maar zeker is dat vrouwen bij bosjes voor deze geweldenaar vallen. Michiel de Ruyter gaat in dit drieluik als een olifant door de porseleinkast van de nabije toekomst en is daarmee een literaire beschouwing op de moderne maatschappij.

'En zo gaat 'Oorlogshond' met z'n drie zo verschillende brandhaarden in wezen over woede en strijd, en is daarmee een hedendaagse variant van Homerus' Ilias, dat exemplarische oorlogsboek' , schreef literair recensent Rob Schouten zaterdag in deze krant.

Is Michiel de Ruyter een held?

"Daar is veel voor te zeggen. In archaïsche zin wel. Al is het alleen al omdat hij de dood opzoekt. Michiel de Ruyter laat zien dat hij de dood durft te trotseren, zoals een echte held betaamt. Hij draagt het ook uit door aan de geschiedenis te refereren. Te zeggen: de woede van Achilles werd als iets positiefs gezien. Of: de ridders en niet de monniken hebben de wereld verder geholpen. Mijn Michiel de Ruyter heeft ook wel iets van een Westernheld, waarbij het alleen om hun daden gaat - ze hebben net als Michiel nooit een gevoelsleven. En hij komt uit het niets."

Daardoor weet je als lezer niet wat hem beweegt. Wat zou het zijn?


"Ik vroeg me dat ook af tijdens het schrijven. Hij doet hele tegenstrijdige dingen. Eerst strijdt hij voor de elite en eist hij het uiterste van zijn leerlingen, later komt hij juist op voor het volk door zich op te werpen als leider van een populistische volksopstand. Het kan hem in wezen allemaal niks schelen, zolang hij maar in beweging is."

Bestaan types als Michiel de Ruyter?


"Ik denk dat er heel erg veel mensen een Michiel de Ruyter zijn. Van Strauss-Kahn tot Picasso. Je vindt ze op alle gebieden; van het bedrijfsleven en de politiek tot in het onderwijs. Het zijn mensen die met een enorme drive door het leven gaan. Zonder dat zou het leven voor hen onmiddellijk zijn zin verliezen; dan zou de afgrond wachten. Ze zijn altijd in beweging, onderweg, maakt niet uit waarnaartoe, als ze maar niet in die dreigende afgrond vallen. Het is hun woede, of noem het met een wat braver woord 'ambitie'."

Is zijn verzet en afkeer tegen wat u noemt het Andere Leren een aanklacht tegen het nieuwe leren?

"Ja, dat is het. Die Michiel wil weer gewoon een hoogopgeleide docent voor de klas. Zelf is hij ook iemand die veel weet en hoge eisen stelt aan zijn studenten. Ik geloof dat leerlingen dat zelf ook graag willen. Iemand die prestaties van ze verlangt, iemand met autoriteit. Daar hebben ze veel meer respect voor dan een leraar, die er alles aan doet om geliefd te zijn met zijn gedrag in plaats van met zijn kennis. Er is wel weer een kentering gaande, trouwens. Men wil terug naar meer hoogopgeleide docenten. Gelukkig maar."

'Oorlogshond' leest als een roman van een jonge debutant. Maar u bent 65 en al heel lang schrijver. Is de geest nog zo jong?


"Als ze zeggen: bent u gepensioneerd? Dan zeg ik: hou op, zeg! Zo voelt het helemaal niet. Ik voel mij bevoorrecht ten opzichte van veel van mijn leeftijdgenoten, waar het vuur uit lijkt te zijn verdwenen. Als mijn werk overkomt als geschreven door een jonge hond beschouw ik dat als een compliment."

U gebruikt in uw oeuvre rake eigentijdse spreektaal uit alle hoeken van de samenleving. Hoe maakt u zich dat eigen?


"Ik hou van jonge mensen, ga graag met ze om. Ik let er ook altijd op hoe mensen praten en kan ze vrij goed imiteren. Ik ben dus heel auditief ingesteld. Dat ik jarenlang voor de klas heb gestaan, speelt natuurlijk sterk mee. Die achtergrond vormt een belangrijke bron voor mijn werk."

Naast schrijver bent u ook dichter. Is de dichter een andere Robert Anker dan de schrijver?

"Het komt allemaal uit hetzelfde hoofd maar uit verschillende compartimenten. Poëzie en proza; het is totaal iets anders. De taal is anders, de ritmiek, de vorm. Een gedicht vertelt ook geen verhaal, er ontstaat een beeld. Toch zijn er ook overeenkomsten: ik probeer in mijn romans ook veel ritmiek te leggen."

Kunt u dichten als u aan een roman werkt?

"Ik dicht regelmatig tussen het schrijven van proza door, maar op het ogenblik ben ik poëtisch dor. Ik zou nu heel veel moeite moeten doen om een gedicht te kunnen schrijven. Maar het komt wel weer, het komt wel weer."

U won al verschillende grote literaire prijzen maar een bekende naam is Robert Anker toch niet. Voelt u zich voldoende erkend?


"Ik schrijf nu eenmaal niet het soort boeken dat 300.000 exemplaren oplevert. Met 'Oorlogshond' zal dat niet anders zijn. Het staat in de geur van literatuur en dat is in deze tijd geen voordeel. De massasmaak leidt wat dat betreft tot problemen. Alles gaat richting amusement, alles is light. Zeker, dat kan grandioze vormen aannemen, zoals in het geval van 'De Wereld Draait Door'. Maar de wereld is niet zo eenvoudig als hij ons wordt voorgeschoteld; als je die licht verteerbaar maakt, vervals je hem. Juist de literatuur is er bij uitstek geschikt voor om de realiteit, de complexiteit van de samenleving te schetsen. In die zin is het zorgelijk dat Arnon Grunberg en Thomas Rosenboom zo ongeveer de enigen zijn die berichten uit die wereld - althans voor een betrekkelijk groot publiek. Er is nauwelijks meer aandacht voor het 'hoe', terwijl het daar toch om gaat in de literatuur."

Robert Anker, Oorlogshond, uitgeverij Querido 334 blz, € 18,95, ISBN 9 789021 440163

Robert Anker
Robert Anker (1946) is geboren en opgegroeid in het West-Friese Oostwoud, maar verhuisde later naar Amsterdam. Die overgang is vooral in zijn gedichten te lezen; van de natuur verschoof het perspectief naar het stadsleven met de daarbij behorende snelle, chaotische en harde taal. Ankers poëzie werd onderscheiden met de Ferdinand Bordewijk Prijs, de Jan Campertprijs en de Herman Gorter Prijs. Naast gedichten schrijft Anker korte verhalen, essays en romans, waarvan dus 'Oorlogshond' onlangs verscheen. Voor zijn roman 'Een soort Engeland' (2001) ontving Anker in 2002 de Libris Literatuurprijs.

Robert Anker combineerde zijn schrijverschap jarenlang met een baan als docent Nederlands en als literair recensent. Nu leeft hij uitsluitend van het schrijven. Anker woont en werkt nog altijd in de hoofdstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden