De wereld wil bedrogen worden

’Leven met een motto is niets voor mij. Er zijn zoveel dingen die je ontdekt in de loop van je leven en die je overtuiging doen veranderen. In mijn werk als journalist heb ik gezien dat mensen zich heel erg makkelijk laten belazeren. Dat men gelooft in verhalen zonder er zelf over na te denken.

Ik ben journalist. Ik zoek ik mensen op en doe mijn waarnemingen. Op een bepaald moment denk je te weten hoe het in elkaar steekt, maar je kan je altijd vergissen. Dus sta ik open voor verbetering. Dat wordt nog al eens moeilijk gevonden. Ik zag dat in de reacties op mijn boek ’Echte mannen eten wél kaas’, waarin ik het verhaal van Maria Mosterd en haar loverboy ontmasker. Sommige collega’s vonden het ontzettend lastig om toe te geven dat ze er naast zaten. Ze lieten zich door Maria Mosterd op sleeptouw nemen. Dat kan je alleen voorkomen door onderzoek, door het boven water halen van de feiten.

Als ik een motto zou moeten kiezen is het: Mundus vult decipi, ergo decipiatur. Deze Latijnse spreuk die toegeschreven wordt aan Petronius, luidt vertaald: ’De wereld wil bedrogen worden, dus wordt zij bedrogen’. Sommigen leggen het ook wel uit met ’dus laat zij zich bedriegen’. Ik hoorde deze uitspraak in mijn eerste jaar op de mulo. Ik was toen erg nieuwsgierig naar lastige spreuken of moeilijke woorden. Het licht cynische van dit motto past wel bij mij. Als mensen toch zo stom zijn, bedonder ze dan maar. Iets waar ik dus zelf niet aan mee wil doen. Sterker nog, ik heb een hekel aan leugens en bedrog. Dat zal ik wel meegekregen hebben uit mijn gereformeerde opvoeding.

Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen? Waar is het fout gegaan? Het zijn die vragen die mijn werk interessant maken. In Duitsland is er een seriemoordenaar van jonge meisjes, die een eeneiige tweeling is. Maar zijn broer heeft een normale kantoorbaan. Genetisch zijn ze hetzelfde. Waarom is de ene fout en de andere niet? Daarbij spelen zoveel factoren, je kan er geen voorspelling over doen. Ik raak er steeds meer van overtuigd dat het vrijwel onmogelijk is menselijk gedrag structureel te veranderen.

Tussen het einde van de negentiende eeuw en nu heeft de forensische psychiatrie een hele ontwikkeling meegemaakt. Zo was er een periode waarin ze dachten aan het uiterlijk van mensen te kunnen zien of iemand crimineel is. Momenteel is er veel aandacht voor genetisch en biologisch onderzoek. Door wetenschappers als Dick Swaab wordt de mens wel gezien als een speelbal van zijn eigen genen. En dat zou betekenen dat iemand niets aan zijn of haar daden kan doen.

Ik beschouw mijn werk als liefhebberij. Ik vind het interessant om dingen uit te zoeken en om te kunnen schrijven. Ik ben opgegroeid op een boerderij. Elke ochtend het weiland in om de koeien te halen en ze te gaan melken. Dat is niets voor mij, ik vind het te primitief. Collega’s verbazen zich er nog wel eens over dat ik dagelijks mijn website bijhoud. Ik zie het als een kwestie van discipline, zoals de boer elke dag zijn koeien moet melken. Alleen vind ik mijn werk leuker.

Zoals bouwvakkers of chirurgen nuttige dingen doen, zo zie ik dat van mezelf niet. Mijn werk is tot vermaak van mensen. Het is niet een primaire levensbehoefte. Je kunt als journalist het nobele doel nastreven om feiten te achterhalen waar mensen baat bij hebben. Zoals in de zaak Maria Mosterd. Het leverde de Thorbecke Scholengemeenschap enorme schade op en deed ’loverboy’ Manou onterecht voorkomen als een verkrachter en moordenaar. Ik vind het belangrijk om de waarheid naar buiten te brengen, maar daar blijft het dan bij. Ik hoef geen wereldverbeteraar te zijn.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden