'De wereld verandert, we moeten mee'

Cubaans partijcongres staat in het teken van economische hervormingen

'Over principes onderhandel je niet - Fidel'. Er viel zaterdag menige stoere uitspraak te lezen op de borden die over het Plaza de la Revolución werden gedragen. Met een parade van militairen en burgers herdacht de Communistische Partij van Cuba (PCC) de 'overwinning op de huurlingen in de Varkensbaai'.

Maria Robles uit Havana had geen bord bij zich. "Ik liep gewoon mee, met een delegatie van mijn werk. Het wachten niet meegerekend, loop je zo'n parade in twee uur. Ik was goed moe, met die warmte. Maar ik deed het graag. Zo bevestig ik mijn steun aan onze revolutie. We hebben toen gewonnen, en zijn vastbesloten ons te blijven verdedigen."

Op 16 april 1961 probeerde een groep uitgeweken Cubanen, die met hulp van de CIA een privélegertje bijeen hadden gebracht, Cuba binnen te vallen. Ze wilden het jonge bewind omver werpen dat na een taaie guerrilla onder leiding van Fidel Castro de dictator Batista had verdreven. Vijftig jaar later was het nog steeds een Castro die de parade afnam, zij het niet Fidel, die sinds hij enkele jaren geleden een darmziekte kreeg, de leiding aan zijn broer overdeed.

Maria Robles heeft Raúl Castro goed kunnen zien terwijl ze langsliep. "Hij en de anderen die er bij waren in de begintijd, de históricos, zijn de leiders, en dat moeten ze gewoon blijven, zo lang de menselijke natuur het toelaat."

Een paar uur nadat de parade was afgelopen en de stoet mensen te voet of met bussen was weggewerkt uit het regeringscentrum van Havana, wisselde Raúl Castro zijn uniform voor een wit overhemd en opende met een toespraak van tweeenhalf uur het zesde congres van de PCC. Op dat congres zullen allerlei hervormingen worden goedgekeurd die de economie van Cuba efficiënter moeten maken, en vooral de staat ontlasten van de verplichting van alles en nog wat te subsidiëren. Het klapstuk: het ontslag van in totaal 1,3 miljoen mensen uit overheidsdienst, die voortaan zelf maar met een bedrijfje hun geld moeten verdienen.

"Het zijn goede veranderingen", zegt Maria Robles. "De wereld verandert, dan moet je meegaan. Vroeger waren er veel meer beperkingen aan de dingen die je mocht doen. Maar dat gaf niet, want de overheid kon iedereen werk geven. Daar was geld voor, we kregen veel steun van andere socialistische landen, van de Sovjet-Unie. Maar dat blok is er niet meer, de Sovjet-Unie bestaat niet meer. Cuba staat er nu alleen voor. En de economische boycot door de VS kost ons veel geld, we moeten goederen van veel verder weg halen dan we anders zouden moeten doen."

Een vertegenwoordiger van de nieuwe ondernemersklasse in Cuba zit bij haar in de kamer: haar zoon Julio (36), die tot voor kort werkte bij het waterleidingbedrijf maar komende week begint met een handel in door hemzelf gemaakte kunstvoorwerpen en sieraden. Is daar een markt voor? "Jazeker." Hoe hij dat weet? "Dat weet ik gewoon. Cubanen staan erop dat ze zich goed kleden en er mooi uitzien. Dus mijn sieraden willen ze zeker hebben."

Maar Julio mag dan opeens voor eigen rekening en risico werken, dat maakt hem nog geen kapitalist, laat staan dat Cuba er met de nieuwe nadruk op privé-bedrijfjes een stuk kapitalistischer op wordt. Maria: "De fundamenten van de economie zijn nog steeds socialistisch - de gezondheidszorg, het onderwijs, die zijn allemaal in staatshanden."

Dat is wat haar betreft de essentie van Cuba: "Je kunt in Havana zien dat er geen geld is om de gebouwen te onderhouden, dat is waar. En er zijn heel veel dingen niet te vinden in de winkels. Het is lastig om het geld dat er is te verdelen over alle goede doelen. Maar ik weet dat als ik ziek word, ik niet doodga omdat ik een behandeling niet kan betalen. En kinderen lopen in dit land niet te bedelen omdat ze honger hebben." En ook wat Julio betreft hoeft Cuba geen land te zijn waar ondernemers als hij steenrijk worden. "Ik wil genoeg verdienen om van te leven. Goed te kunnen leven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden