De wereld krijgt er deze week een half miljard zorgverzekerden bij

'Ziekenfondsbaby' Karishma met zijn moeder Mausami, zijn broertje Aman, en oma Premo. Beeld Aletta Andre

Een ziekenfonds voor de allerarmsten moet een revolutie in de Indiase gezondheidszorg ontketenen. Helaas dekt het fonds lang niet alles.

Karishma is pas een maand oud, maar nu al een beroemdheid in haar Indiase dorp, Ghisarpuri. Talloze lokale journalisten brachten een bezoek aan deze 'Ayushman-baby', een bijnaam die verwijst naar het nieuwe revolutionaire Indiase ziekenfonds Ayushman Bharat, dat deze week wordt gelanceerd. In de Noord-Indiase deelstaat Haryana, waar Ghisarpuri ligt, werd het ziekenfonds de afgelopen maand getest en Karishma's moeder Mausami (zoals veel Indiërs gebruikt ze één naam) was de eerste begunstigde.

Drie euro per dag

"Alles was gratis", vertelt ze over haar ziekenhuisopname en keizersnede, waarmee Karishma gezond ter wereld kwam. "Ook de medicijnen die ik na afloop nodig had, kregen we daar." In haar hand houdt Mausami (24) haar gloednieuwe ziekenfondskaart, terwijl ze in kleermakerszit op een traditioneel bamboebed voor haar huis de baby wiegt. De kaart is gelamineerd en heeft naast een uniek nummer een persoonlijke QR-code.

Dankzij Ayushman Bharat, ook wel Modi-care genoemd naar de Indiase premier Narendra Modi, zijn de 100 miljoen armste huishoudens (zo'n 500 miljoen mensen) vanaf deze week gedekt voor omgerekend 6000 euro per jaar. Dat is voldoende voor meerdere dure behandelingen. Hiervoor moet volgens de overheid jaarlijks 1,3 miljard euro aan belastinggeld opzij worden gezet.

De meeste mensen waren eerder totaal niet of voor een veel beperkter bedrag verzekerd. Zorg was al wel gratis in overheidsklinieken en -ziekenhuizen, zoals het academische ziekenhuis in de stad Karnal waar Karishma werd geboren. Maar het was niet vanzelfsprekend, door lange wachttijden en beperkte middelen. Zo werd Mausami voor de geboorte van haar eerste kind, de nu 3-jarige Aman, in hetzelfde ziekenhuis geweigerd. "We moesten naar een privéziekenhuis", vertelt haar schoonmoeder, Premo. "Na de geboorte had de jongen ademhalingsproblemen. Hij moest aan een apparaat. Zijn moeder moest ook ruim een week blijven."

De kosten liepen behoorlijk op voor het arme gezin. Mausami's man, Amit Kumar, verdient als arbeider in de bouw rond de 3 euro per dag, terwijl ze bij het ziekenhuis ruim 1200 euro moesten afrekenen. "We zijn het nog steeds aan het afbetalen, met rente", zegt Premo.

Onnodig overlijden

Jaarlijks vervallen naar schatting 50 miljoen Indiërs tot armoede doordat een familielid ziek wordt. Ondanks de gratis overheidsinstellingen is het aandeel van de zorgkosten dat mensen zelf betalen een van de hoogste ter wereld: gemiddeld ruim zestig procent. Dat moet veranderen door Modi-care.

"Niemand mag nog in de schulden raken of onnodig sterven door zorgkosten", zegt Sangita Patel. Zij is een van de speciaal getrainde 'Ayushman Mitras' (ziekenfondsvrienden) die patiënten moet helpen wegwijs te worden in het nieuwe ziekenfonds. Ze zit achter een informatiebalie in het ziekenhuis in Karnal, met driehonderd bedden het grootste in de regio. Mensen lopen in en uit, vooral om te bevestigen of ze aanspraak kunnen maken op het ziekenfonds.

De 100 miljoen armste huishoudens zijn geselecteerd op basis van de Socio-Economic Caste Survey uit 2011, een volkstelling op basis van indicatoren zoals type woning, leeftijd, handicaps, kaste en beroep. Mensen op deze lijst worden automatisch geregistreerd voor het ziekenfonds en dat kan Patel nagaan met hun telefoonnummer of identiteitsbewijs. Voor begunstigden maakt ze vervolgens een pasnummer en QR-code aan, die in een nieuw ontwikkeld softwaresysteem worden gekoppeld aan alle geclaimde behandelingen en medicijnen.

Patel moet weleens iemand teleurstellen. "Het komt voor dat mensen denken dat ze recht hebben op het ziekenfonds hebben, maar dat ze niet in ons systeem voorkomen. Maar we hebben ook alle data nog niet. Dit is een testfase."

Fraude

Dat zijn startproblemen, maar er is ook fundamentele kritiek op het ziekenfonds. Zo wordt alleen ziekenhuisopname en specialistische zorg vergoed, zoals kankerbehandeling. Er is geen vergoeding voor primaire zorg, dus een consult bij de huisarts of dagbehandeling en medicijnen die daarbij worden voorgeschreven. Terwijl twee derde van de zorgkosten die uit eigen zak worden betaald, voor primaire zorg zijn.

Arme mensen zijn juist op privéklinieken aangewezen door een gebrek aan gratis klinieken met voldoende middelen, vooral op het platteland. Critici van het ziekenfonds zeggen daarom dat het belangrijker is om te investeren in de primaire zorginfrastructuur.

Een andere zorg is mogelijke fraude. Doordat er geen zorgprotocollen zijn, zouden vooral privéziekenhuizen in de verleiding kunnen komen geld te declareren voor onuitgevoerde behandelingen, of zelfs onnodige behandelingen uit te voeren. De Indiase overheid heeft grote IT-bedrijven gevraagd een plan te ontwikkelen om dit te voorkomen en onregelmatigheden snel op te sporen.

Voor de familie van baby Karishma is deze kritiek voorlopig niet belangrijk. "Natuurlijk zou het mooi zijn als echt alles gratis was", zegt Premo, terwijl een tante Karishma vrolijk wiegt en een stuk of tien andere familieleden toekijken. "Maar dit was al heel belangrijk voor ons. Dat we geen lening nodig hadden voor haar geboorte. We voelen ons gezegend met ons meisje."

Lees ook:

Een gratis zorgverzekering voor 500 miljoen Indiërs: is dat mogelijk?

Gaat 'modicare' het leven van het armste deel van de bevolking veranderen of is het een loze verkiezingsbelofte?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden