De wereld is verslaafd aan de sudoku. De lezers van Trouw zijn geenuitzondering.

Willem van Houten (14) uit Leeuwarden had afgelopen maandag een slechteochtend, want zijn krant was gestopt met het plaatsen van de dagelijksesudoku. Zijn pake en beppe waren al net zo treurig over het verdwijnen vanhun cijferpuzzel, berichtte Willem de krant. Hans en Carla de Jong uitApeldoorn lieten in het weekeinde al weten dat ze de dagelijkse sudokuzouden gaan missen. Jammer, want 'elke dag een sudoku is heel verfrissendnaast al dat andere nieuws'. En wat moet A.M. van Wijk nu tijdens haardagelijkse treinrit tussen Lelystad en Almere, waarin zij één keer zo inde sudoku verdiept was dat zij vergat uit te stappen en in Amsterdambelandde?

Het was dus geen verstandig besluit van Trouw om het zomertoetje van hetmenu te schrappen, vonden veel lezers van deze krant. Het regende mails,brieven en telefoontjes en er klonken zelfs dreigementen dat men de krantzou opzeggen. Het puzzeltje had een verslaving teweeggebracht. De enigepositieve reactie was dan ook van een 'sudoku-junk' die blij was met hetschrappen van de puzzel omdat hij 's morgens weer eens aan iets anders toekwam.

Niet alleen de afnemers van Trouw waren teleurgesteld: ook op deredactie klonk gemor over het beëindigen van de jonge rubriek (na degratis Sp!ts drukten Trouw en Algemeen Dagblad begin juli als eersteNederlandse kranten dagelijks een sudoku af). Soms wat besmuikt gavenjournalisten toe dat ook zij waren gevallen voor 'dat ding'.

Het verbaast voormalig Trouw-hoofdredacteur Jaap de Berg niet dat desudoku in korte tijd zo veel aanhang heeft gekregen. Andere landen gingenNederland daarin voor, met name Engeland. November vorig jaar introduceerdeThe Times de puzzel - aanvankelijk heel bescheiden met één opgave perdag. Andere dagbladen als The Daily Mail, The Independent, The Sun en TheGuardian volgden alras. En nu staat de cijferpuzzel in vrijwel elke krant,soms pontificaal op pagina 2 en meestal met drie opgaven met eenverschillende moeilijkheidsgraad: easy, medium en hard . Of zoals ondermeer The Times ze aanduidt: easy, mild en difficult met een buitencategorieonder de noemer fiendish (gemeen, om niet te zeggen: duivels). Op zaterdagverschijnen zelfs vijf sudoku's, waaronder een Sudoku Samurai van vijfaaneengesmolten diagrammen.

De Berg, kenner van Engeland én zelf maker van kwaliteitspuzzels,hoorde dat er onder de journalisten eerst behoorlijk wat verzet bestond omeen deel van de kostbare ruimte in de krant af te staan aan het trivialegeknutsel met cijfers. 'Journalisten maken vaak de vergissing door tedenken dat de meeste lezers sterk nieuwsgericht zijn. Ik denk dat zij veelmeer op entertainment gericht zijn, op een nette manier. Zo'n sudoku houdtmensen toch 10 à 15 minuten per dag bezig.'

Vanwege de grote vraag naar sudoku's verstomde het Britse journaillesnel. Sindsdien rijdt er geen trein, bus of metro in Engeland rond of erzit wel een passagier verdiept in een sudoku - met uitzondering misschienvan 11 juli in Londen.

'Engeland is sterk in puzzels', zegt De Berg. 'Kwaliteitskranten brengenelke dag een kruiswoordraadsel en een cryptogram en op zaterdag vaak eenhele pagina met allerlei soorten puzzels. Zij zijn veel meer puzzel-mindeddan hier. Sowieso houdt men meer van spelletjes die enige intelligentievragen en in korte tijd afgewerkt kunnen worden. Er komen heel veel boekjesop de markt, je hebt pubs waar wekelijks een quiz-night wordt gehouden.'

De 'sudoku-rage' zal over een paar jaar wel weer overwaaien, denkt DeBerg, die zelf de voorkeur geeft aan kruiswoordraadsels en cryptogrammen.'Die kun je actueel maken. ik ben niet zo gericht op cijfers.'

Ruud Kerstens gelooft dat de sudoku een blijvertje is. Bijnavijfentwintig jaar houdt de hoofdredacteur van Puzzelland zich bezig methersenkrakers en breinbrekers, maar zo'n rage als met de sudoku heeft hijniet eerder gezien. 'Wij maken puzzels voor tijdschriften en kranten inNederland en België. Maar deze rage greep zo snel om zich heen - eerst inBelgië, daarna hier - dat wij nu zelf op de markt gekomen zijn met eeneigen Puzzelland Sudoku.'

Kerstens vindt dat, als het om puzzelcultuur gaat, Nederland niet veelonderdoet voor Engeland. ,,Kijk naar eens in ónze treinen. Kijk ook maareens naar de drie sudoku-boekjes die wij voor uitgeverij Van Gennep hebbengemaakt (en die Trouw als lezersaanbieding op de markt brengt, HH). Diestaan 11, 12 en 14 in de Top-100 meest verkochte boeken - na 'De Da VinciCode', maar vóór 'Harry Potter'. En dan praat je over puzzelboekjes. Eenrage? Ik denk dat het beklijft. Het zal minder worden, maar ik verwacht datde sudoku uiteindelijk het gewone kruiswoordraadsel wel eens naar de kroonkan gaan steken. Natuurlijk, knikkeren was vroeger een rage die plotselingvoorbij was. Maar iemand heeft eens uitgerekend dat het aantalmogelijkheden van een gewone sudoku met 9x9 vakjes 22 cijfers voor de kommaheeft; we kunnen dus nog even door.'

Ook Saskia Balmaekers, redacteur van Denksport, slaat de 'ware hype' metstomme verbazing gade. Bij haar uitgever hadden ze begin juni in de gatendat de 'nationale verslaving' uit Engeland ook in Nederland slachtoffersging maken en in recordtijd werd de Tazuku Sudoku Puzzels op de railsgezet. Het eerste nummer van dit tweewekelijkse blad bevatte ook nog eenpaar Japanse beeldzoekers, maar die zijn in de volgende editie gesneuveld.Van het blad zijn 95000 exemplaren verkocht, terwijl een goedlopendpuzzelboekje in 20000-voud over de toonbank gaat. 'Die oplagecijfers houdenhet niet, en het blad zal na de zomer wel een keer maandelijks gaanuitkomen. Maar wij verwachten wel dat de sudoku een stabiel segment zalblijven. Met verschillende titels. Naast Puzzels komt van Denksport deTazuku Sudoku Masterclass (met heel moeilijke opgaven). En morgenverschijnt de Tazuku Sudoku Kampioenen, een voorbereiding op het Nederlandskampioenschap dat wij 15 oktober organiseren.'

Volgens Balmaekers is de sudoku zo'n succes omdat het niet het zoveelstepuzzeltje is, maar heel anders: 'Iedereen kan er zo instappen. Je hebt geenhoog taalniveau nodig en hoeft niet te rekenen. Je moet alleen logischredeneren. Kinderen pikken dit zó op, studenten vinden het leuk, ouderengeven zich eraan over en het logische element slaat ook aan bij mannen.Vaak wordt puzzelen gezien als een hobby van oudere vrouwen, en onderzoekenbevestigen dat ook wel een beetje.'

De sudoku is Japans voor 'apart getal', maar is geen Japanse uitvinding.De Zwitserse wiskundige Leonhard Euler (1707-1783) staat aan de basis metzijn uitvinding van het 'Latijnse vierkant', waarbij verschillende cijfersin elke rij of kolom slechts één keer voorkwamen. Deze vondst werd zo'n25 jaar geleden in de VS zonder succes toegepast op de cijferpuzzel. In hetcijfergekke Japan werd het spel echter opgepikt door puzzeluitgever Nikolidie er subvierkantjes (blokjes) van 3x3 vakjes aan toevoegde waarin elkcijfer van 1 tot en met 9 ook maar één keer mag voorkomen. SommigeJapanners weten overigens niet van het bestaan van de sudoku; in de VS envooral in Engeland des te meer - en in Nederland ook. Daarom verschijnt desudoku vanaf morgen ook weer dagelijks in Trouw en krijgen de verslaafdenvandaag alvast een goedmakertje in vijfvoud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden