De Wereld draait door

Hotel de Wereld in Wageningen, bevrijdingssymbool, overleefde slopershamers en studenten. Een nieuwe eigenaar mag het monument nu koesteren.

TEKST QUIRIJN VISSCHER

Lunchuur in Wageningen. Een uitgelaten gezelschap prikt een vorkje in de zaal waar nazigeneraal Blaskowitz op 5 mei 1945 instemde met de Duitse capitulatie in Nederland. Hij beantwoordde met een ernstig en bondig 'jawohl' de voorwaarden die de geallieerde generaal Foulkes hem voorlas. Nu, 68 jaar later, huisvest De Wereld een echt hotel en een sterrenrestaurant. Een klein wonder. Ooit stonden de slopers al klaar. Nu krijgt De Wereld een nieuwe eigenaar.

Jarenlang was Hotel de Wereld niet veel meer dan een decorstuk bij de 5-meiviering in Wageningen. Aan het einde van de jaren tachtig kreeg het defilé met oud-strijders en -verzetsmensen, afgenomen door prins Bernhard, een jaarlijks terugkerend karakter. De Wereld raakte bekend van televisie. Maar vanbinnen was het pand 'eigenlijk een rotzooitje'. Michel Jager, oud-stadsburgemeester (1989-1996), herinnert zich nog zijn eerste bezoek: "Uitgewoond. De Capitulatiezaal was een beetje shabby."

Nu werkt Jager vanuit een kantoortje tussen de luxe hotelkamers aan een nieuwe toekomst voor het hotel. Hij doet dat als voorzitter van stichting Nationaal Erfgoed Hotel de Wereld, een organisatie die in 1994 is opgericht om dit symbool van vrede en vrijheid meer te laten zijn dan een decorstuk bij de defilés. Wageningen Universiteit, eigenaar van De Wereld, liet het pand restaureren en verkoopt het monument nu aan deze stichting. Alles dankzij miljoenensteun door het ideële V-fonds.

Terwijl hotelpersoneel het linnen ververst in belendende kamers, vertellen Jager en penningmeester Sjef IJzermans hoe belangrijk het is dat Hotel de Wereld blijft bestaan. Dat was immers lange tijd niet vanzelfsprekend. De belangstelling verslapte zelfs snel na de Tweede Wereldoorlog. De expositie die aanvankelijk nog publiek trok, werd in 1962 door de uitbater gestaakt. Tevergeefs pleitte toenmalig burgemeester en PvdA-prominent Maarten de Niet voor een oorlogsmuseum.

Maar het kapotgeschoten Wageningen ontpopte zich als moderne landbouwstad met talrijke nieuwe instituten. Niet het verleden, maar de toekomst stond centraal. De Wereld deed, opgelapt, dienst als huisvestiging voor het nieuwe Internationaal Agrarisch Centrum. In 1950 kwam De Wereld in bezit van het Rijk. Er werden sloop- en nieuwbouwplannen gesmeed. In 1972 lag de sloopvergunning klaar om op die plek het hoofdgebouw van de Landbouwhogeschool (LH) te vestigen.

Staatssecretaris Henk Vonhoff (VVD) zou de academici hebben geadviseerd: 'Slopen, hooggeleerde heren, slopen.' Maar hij nam na aanzwellend protest zelf een kijkje in Wageningen. Het oud-verzet en bezorgde LH-medewerkers wisten via CPN-Tweede Kamerlid Joop Wolff de sloop te verijdelen. De LH nam De Wereld maar in gebruik voor Studentenzaken. Een generatie LH-studenten herinnert zich een donker, hokkerig pand. Boven in de nok zat theater 't Hemeltje.

Nog bleef de toekomst van De Wereld onzeker. Maar met de komst van de jaarlijkse defilés en tv-uitzendingen stond het monument wel ineens nationaal op het netvlies. Jager beijverde zich voor een 'Hotel' in Madurodam, waar het nog altijd staat. In 1994 besloten notabelen in Wageningen dat Hotel de Wereld meer moest zijn dan een monumentaal decorstuk. Ook inhoudelijk moest dit pand een symbool blijven van vrede en vrijheid. Zo ontstond de erfgoedstichting.

Jager en IJzermans wandelen door de rijk gelambriseerde Capitulatiezaal naar de serre die in 1996 is teruggebouwd op initiatief van de erfgoedstichting. "Wij willen inhoud geven aan het gebouw", zegt Jager, "door lezingen te geven over vrede en veiligheid. Vanuit onze stichting zijn twee Wageningse leerstoelen opgericht: Rampenstudies en Humanitaire hulp en wederopbouw. De universiteit is erg internationaal georiënteerd en werkt in crisisgebieden waarin de thema's vrede en vrijheid spelen."

IJzermans, oud-ambassadeur in Ghana, herinnert zich van zijn naoorlogse Arnhemse jeugd de schooltrips naar Hotel de Wereld en de Grebbeberg. "Dat deden we dan in één dag." Precies dat moet straks weer vanzelfsprekend worden. Het V-fonds 'voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg' wil de miljoenen (van de Bankgiroloterij) alleen investeren in Hotel de Wereld als lokale 4-en-5-mei-organisaties samengaan en meedoen aan het regionale en internationale slagveldtoerisme. Nu is dat versnipperd.

Een museum wordt De Wereld niet, maar wel een duidelijker onderdeel in het verhaal over de oorlog. De Grebbelinie (1940), Slag om Arnhem (1944) en het bevrijdingsverhaal (1945) vanuit Wageningen en Groesbeek moeten in internationale samenhang worden gepresenteerd als de Liberation Route. V-fonds wil investeren in een nieuw overkoepelend oorlogsmuseum in Nijmegen, al leven daarover kritische vragen in de Gelderse Staten. Er zijn al drie musea, zoals in Oosterbeek.

Voor De Wereld maakt dat debat niet uit. Dat blijft onder een nieuwe eigenaar een hotel-restaurant met allure. Ooit kwamen koning Willem III, koningin-regentes Emma en koningin Wilhelmina er op de thee. Emma's vakantiepaleis, Oranje Nassau's Oord, lag pal achter de Wageningse Berg. "De entree mag worden verbeterd", meent Jager bij de hotelingang waar menig passant nieuwsgierig het hoofd binnensteekt. Er hangen nu lukraak wat oude foto's.

Jager en IJzermans prijzen Wageningen Universiteit, die investeerde in de restauratie en horecatalent aantrok. De Wereld is een van de laatste oude binnenstadbezittingen die de universiteit afstoot. De academische wereld draait door op een locatie waar sloopkwesties niet spelen: de moderne campus naast Wageningen. Jager: "Wij voorkomen nu dat De Wereld in commerciële handen komt en zorgen dat het een logisch onderdeel blijft van de nationale oorlogs- en bevrijdingsherinnering".

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden