De welkome winst van een saaie staatsman

Donald Tusk (54) kan nog vier jaar doorregeren, met dezelfde coalitie. Geen enkele voorganger is dat ooit gelukt, communisten uitgezonderd.

Tusks Burgerplatform-partij haalde 39,2 procent van de stemmen. Coalitiegenoot de Volkspartij eindigde op 8,4 procent. Samen zijn ze goed voor een krappe meerderheid van vijf zetels in de 460 zetels tellende Sejm.

Tusk dankt zijn populariteit nog het meeste aan wat hij allemaal niet is en niet doet.

Hij tettert niet dat Polen overal vijanden heeft, in eigen land maar ook in het oosten (Rusland en westen (Duitsland). Hij heeft veel gedaan om de betrekkingen met de EU en Rusland goed te houden. Tusk doet niet aan haatzaaien jegens progressieven, homo's, Joden en vrouwen die abortus plegen. Dat doet zijn grootste concurrent, ex-premier Jaroslaw Kaczynski, wel. Diens Recht en Rechtvaardigheidspartij wist er altijd nog bijna 30 procent van de stemmers mee te behagen.

Maar Tusk beklimt ook niet de barricaden tegen de sterk met elkaar verweven oerconservatieve, Pools-nationalistische en katholieke krachten - zoals nieuwkomer Janusz Palikot en diens partij deden, waarmee ze 10 procent scoorden. Tusk heeft progressieven teleurgesteld met zijn behoudende politiek inzake kunstmatige bevruchting, abortus en homohuwelijk.

Tusk is een beetje saai, weet hij zelf ook. "Ik geef de voorkeur aan vervelend liberalisme boven rechts totalitarisme of opgewonden socialisme", zei hij tegen Der Spiegel. "Wellicht dat mensen me daarom een saai mannetje in de politiek vinden. Ik geef de voorkeur aan pragmatisme boven visionaire vergezichten. Ik denk dat de meeste normale mensen er zo over denken."

Gespeend van charisma is hij zeker niet. Hij is vooral onder vrouwelijke kiezers populair. Wat helpt is zijn aantrekkelijke fysiek: blonde haren, rijzige gestalte en een kuiltje in de kin. Rechts verfoeide zijn gedrag na de nationale ramp vorig jaar, toen een vliegtuig met de president en 95, veelal conservatieve, hooggeplaatsten neerstortte in Rusland. Volgens veel Polen deed hij echter wat een staatsman betaamt: de rust en de eenheid bewaren.

Tusk groeide op in tamelijk armelijke omstandigheden in Gdansk. Pas op latere leeftijd hoorde hij dat hij - van moederszijde - afstamt van de Kasjoeben, een Slavische minderheid. Met hem kenmerkende ijver maakte hij zich de taal eigen, en werd hij pleitbezorger van deze vergeten minderheid, die na de val van het communisme een culturele heropleving doormaakte.

Onder het communisme sloot hij zich aan bij de havenarbeiders in Gdansk, kern van het verzet tegen het communistische regime. Tusk verdiende zijn geld met een verffabriekje en onderhoud van fabrieksschoorstenen - toen privéondernemeningen slechts oogluikend waren toegestaan, mits ze klein bleven. Het tekent zijn voorliefde voor ondernemerschap en vrije markt.

Maar ook in dat opzicht is hij geen radicaal. Onder Tusk kende Polen een gematigde groei, terwijl andere EU-landen een recessie beleefden. Ook Polen moet bezuinigen, maar dat moet wel zo min mogelijk pijn doen, vindt Tusk. Een stem op Tusk was "vooral een stem voor stabiliteit", aldus analist Nicholas Spiro.

In het nieuws omdat...
...hij met zijn partij de zondag gehouden Poolse parlementsverkiezingen heeft gewonnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden