De weg naar verzoening is nog lang

Goede voornemens van regering Sri Lanka overtuigen Tamil-bevolking en internationale gemeenschap niet

Sri Lanka lijkt eindelijk serieus werk te maken van nationale verzoening. Zes jaar na afloop van de burgeroorlog tussen de Singalese meerderheid en de Tamil-minderheid, kondigde de regering deze week aan dat ze een lokale rechtbank wil opzetten die oorlogsmisdadigers uit alle kampen gaat vervolgen. Bovendien moet er een 'Waarheids-, rechtvaardigheids-, verzoenings-, en laat-dit-nooit-meer-gebeurencommissie' komen.

Aan goede bedoelingen ontbreekt het zodoende niet, en alleen dat is al een trendbreuk met het verleden. Tot begin dit jaar zat president Mahinda Rajapakse in het zadel, de leider die in 2009 met een keihard militair offensief een einde maakte aan de opstand van de Tamiltijgers - waarbij volgens de Verenigde Naties mogelijk 40.000 burgers om het leven kwamen. Rajapakse heeft kritiek op die aanpak nooit geaccepteerd, en stelde alles in het werk om internationaal onderzoek naar oorlogsmisdaden tegen te werken - VN-onderzoekers werden bijvoorbeeld uit Sri Lanka geweerd.

Die onverzoenlijke houding is sinds het aantreden van president Maithripala Sirisena verleden tijd. Sirisena won in januari verrassend de verkiezingen, onder meer door unanieme steun van de Tamil-bevolking. Hij beloofde wél werk te maken van verzoening en gerechtigheid. Die belofte kwam het afgelopen driekwart jaar nog niet uit de verf, maar deze week was er dan plots het spervuur aan initiatieven.

Toevallig was dat niet: woensdag presenteerden de VN een langverwacht rapport over mensenrechtenschendingen in de laatste jaren van de burgeroorlog. Het VN-mensenrechtenkantoor adviseerde de regering bovendien een tribunaal op te richten dat oorlogsmisdaden gaat onderzoeken en vervolgen. De rechtbank zou een 'hybride' vorm moeten hebben - met lokale én internationale rechters - om te garanderen dat de rechtsgang eerlijk verloopt.

In het rapport wordt juist gesteld dat 'jaren van ontkenningen' bewijzen dat het Srilankaanse rechtssysteem 'nog niet klaar is om dit soort type misdaad zelf af te handelen'. De regering in Colombo lapte de aanbeveling aan haar laars. Misschien omdat ze het met de laatste stelling niet eens is, maar misschien ook wel omdat ze een confrontatie met eigen wandaden liever uit de weg gaat. Een rechtsgang brengt immers niet alleen het risico mee dat de eigen legerleiders en mogelijk de voormalige president voor het gerecht moeten komen. Zelfs is niet uitgesloten dat de nieuwe president zich moet verantwoorden: Sirisena was minister van defensie onder Rajapakse in de laatste maanden van de burgeroorlog, en dus een van de hoofdverantwoordelijken voor wat er toen gebeurde.

Jehan Perera, directeur van de Nationale Vredesraad in Sri Lanka, wantrouwt de goede intenties van de regering niet, maar denkt dat ze politiek te zwak staat. De wetswijziging die nodig is om internationale rechters toe te laten, kan volgens hem niet rekenen op een meerderheid in het parlement - waarvan Rajapakse nog altijd lid is. "Politiek is de kunst van het mogelijke."

Dat zijn overwegingen waar de Tamils niets voor kopen: zij willen wél internationale rechters. Zij vrezen dat de regering met haar plannen voor waarheidscommissies en lokale tribunalen het eigen straatje schoonveegt, en een eigen versie van de geschiedenis wil schrijven - en zo verzoening juist verder weg brengt. Dat een regeringswoordvoerder zei dat de waarheidscommissie opgericht wordt "om de naam van het land te zuiveren", zal hen in die gedachte sterken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden