De weg naar de veerboot blijft erg lang kapot

Passagiers stuiven uiteen. Een regen van glassplinters stort neer op hun hoofden. Door een kapotte ruit komt langzaam een roestig stuk staal naar binnen. Het is de loopplank. Toen de veerboot op de grensrivier tussen Guyana en Suriname de steiger gisteren bij hoogwater verliet, lag hij nog op de goede hoogte. Maar nu is het eb en steekt hij op de hoogte van het raam. De machinist geeft gas. Het metaal trekt de laatste stukken glas uit de sponning. Guyanese gastarbeiders kijken geschrokken naar de splinters. Een groepje zendelingen van het bijbelgenootschap kijkt niet-begrijpend toe. ,,Het gaat niet goed.'

Edwin Koopman

EU-ambassadeur voor Guyana en Suriname Vincent de Visscher moet zich inhouden als hij het verhaal hoort. Hij is razend. Die boot hoort daar helemaal niet af te meren. ,,Het veer is bedoeld voor auto's en goederen, niet voor voetgangers.' Twee maanden al vaart het splinternieuwe veer op en neer tussen twee vermolmde steigers in plaats van de moderne afmeerplaatsen die de Europese Unie heeft aangelegd. Maar daar kunnen de auto's niet meer komen omdat de weg ernaar toe is weggespoeld. En Suriname weigert deze te repareren. Wie naar Guyana wil moet te voet.

De Visscher was persoonlijk aanwezig toen de leiders van beide landen bijna twee jaar geleden met veel fanfare het lint door kwamen knippen. Veerboot 'Canawaima' vormt het boegbeeld van het streven van de EU om de landen in de regio meer met elkaar te integreren. Het Ontwikkelingsfonds van de EU (EDF) stak twintig miljoen dollar in een vervanging voor een stokoude passagiersboot. Voor het eerst werd autoverkeer mogelijk over de Corantijnrivier die de grens vormt tussen Suriname en de voormalige Britse kolonie Guyana. Door de opritten voor het veer verder stroomopwaarts te maken werd bovendien een reis van drie uur gereduceerd tot een tochtje van twintig minuten. Anderhalf jaar ging het goed, tot de regen deze zomer de weg naar de Surinaamse oprit onbegaanbaar maakte. Een paar kilometer voor de grensplaats Nieuw Nickerie wijst het bord 'Veerverbinding Guyana' in de richting van een karrespoor. Voor geen honderd dollar wagen de taxichauffeurs zich erover. De directie besloot de ultra-moderne veerboot dan maar weer vanaf Nieuw Nickerie te laten gaan. Maar de laadkleppen kunnen daar niet worden gebruikt dus auto's kunnen er niet op. En de tocht duurt weer drie uur, net als vroeger.

Kapitein en roerganger van de Canawaima tuurt geconcentreerd op het radarscherm. Boeien ontbreken, dus hij navigeert op basis van een watertoren aan de horizon. Een stuk of zestig passagiers zitten zwetend onder een afdak. Het autogedeelte is leeg. Er zijn zorgen over de motor. Hij is gebouwd op een kalme oversteek van twintig minuten maar nu stampt hij drie uur lang op tegen zware deining uit open zee. De laadklep staat vervaarlijk te trillen onder het gebeuk van de golven. Bij het toilet meldt een papier geruststellend dat de boot is gebouwd volgens de internationale eisen voor vervoer over zee. Een te hoge golf treft de boeg en slaat uiteen over het bijbelgenootschap. In natte pakken slepen de mannen hun druipende koffers verder van de reling. ,,Deze boot is hier niet op gemaakt', zegt onderhoudstechnicus Dennis. Ook hij maakt overuren. Normaal is om de vier maanden groot onderhoud nodig, nu om de paar weken.

Ambassadeur De Visscher is ervan overtuigd dat de grensproblemen een rol spelen bij Surinames nalatigheid bij het repareren van de weg. Guyana en Suriname zijn sinds een aantal maanden verwikkeld in een rel over de precieze grens tussen de twee landen. Het probleem is niet nieuw. Maar zoals alle grensproblemen is er om de zoveel tijd weer eens een aanleiding voor een aanvaring. Nu was dat de vergunning die Guyana had verleend aan de Canadese oliemaatschapij CGX om in de monding van de Corantijn naar olie te zoeken. Volgens Suriname behoort de rivier tot aan de oever van Guyana tot Surinaams territorium, dus ook de monding. Toen het platform er eenmaal lag sommeerde de Surinamese kustwacht de oliezoekers rechtsomkeert te maken. Nu patrouilleren Surinaamse douaneboten over de rivier en is de grenscontrole verscherpt. Illegaal oversteken, voor veel grensbewoners de enige betaalbare manier voor familiebezoek, is moeilijk geworden. ,,Het is puur getreiter', zegt ook de Guyanese ambassadeur Karshanjee Arjun in Paramaribo. Hij heeft bij de Surinamers geklaagd over de laksheid bij de reparatie van de weg. Guyana wordt het hardst getroffen want bijna alle reizigers zijn Guyanese arbeiders of handelaars. Het gedoe rond de pont is niet het enige gevolg van het conflict. Vorige maand arresteerde de Surinaamse kustwacht vijftien Guyanese vissers die zich in Surinamese wateren zouden bevinden. De boten zijn in beslag genomen, de vis is verkocht en de mannen zitten vast in Nieuw Nickerie.

Arjun grijpt om de vijf minuten naar de telefoon maar zelfs hij krijgt geen informatie. De Surinamers zijn streng. Henry Illes, voormalig ambassadeur in Guyana en nu adviseur van Venetiaan inzake het probleem met Guyana, vindt dat terecht. ,,Ze moeten in hun eigen wateren blijven', zegt hij. ,,Onze politiemensen waren nog aardig en hebben een aantal vissers alleen maar weggestuurd met een waarschuwing. Ze waren zeker in een goede bui.'

Na drie wilde uren tussen golven en zandbanken komt de Canawaima aan in Guyana. De reddingsboot wordt weggehaald, dan hoeven de passagiers niet over de reling te klimmen. Omdat er toch geen auto's meevaren, hebben ook de Guyanezen de oude steiger maar weer in ere hersteld. Een bejaarde man met veel te grote koffers waagt zijn leven. Een salto mortale richting kade loopt goed af. Verderop wacht de Guyanese douane, terug in de getimmerde planken keet die ze anderhalf jaar geleden verlieten. De beambte haalt zijn schouders op. ,,Het ligt aan de Surinamers.' Het eigenlijke douanekantoor staat vijf kilometer verderop. Op de weg ernaar toe dwingen kuilen tot slalom en harder dan tachtig laat het gravel niet toe. Maar de weg is begaanbaar. Temidden van de mangrovebossen doemt de aanlegplaats op. Hagedissen schieten weg tussen de verlaten betonnen gebouwen. De wind die van over het water komt doet de borden schommelen die naar douane en wachtruimtes verwijzen, stille getuigen van de Europese poging tot ontwikkeling. Dominostenen op een houten tafeltje verraden de dagelijkse bezigheden van opzichter Steven Setal en zijn mannen. ,,Volgende week komt hij weer', zegt Setal maar zijn blik verraadt gegronde twijfels. Even verderop staan agenten van de politiepost geanimeerd een leguaan te villen. Het bloed van zijn opengesneden nek steekt fel af tegen het gifgroene schild. Ja, het is voor de lunch.

,,Morgen nog gaat er een brief naar de Surinaamse president Ronald Venetiaan. En mijn brieven zijn pittig.' De Visscher waarschuwt voor de laatste keer. In november moet een comité van het EDF beslissen over asfaltering. Hij geeft Suriname tot eind oktober de tijd om de weg begaanbaar te maken. ,,Als het voor die tijd niet lukt, hebben ze een gigantisch probleem met ons.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden