De waarheid volgens Bernhard

Als de prins spreekt, vertelt hij nadrukkelijk zí¿n versie van het verhaal. De interviews van prins Bernhard met de Volkskrant zullen stof zijn voor veel nader onderzoek. Net als de pas geopende archieven. Nu al spreken sommige versies elkaar tegen.

Met de open brief in de Volkskrant, afgelopen februari, leek het erop dat prins Bernhard wat hij nog had willen zeggen, wel gezegd had. Mis. Gisteren publiceerde diezelfde krant een lang interview, waarin de prins openhartig over zijn leven vertelt.

Of het verhaal van de prins ook dé waarheid is, laten de twee Volkskrantinterviewers wijselijk in het midden. Terecht, zo bleek direct al. Zo laten belangrijke archiefstukken die gisteren openbaar zijn geworden, zien dat het laatste woord over pakweg de Greet Hofmans-affaire uit de jaren vijftig nog niet is gezegd.

In het gesprek met Volkskranthoofdredacteur Pieter Broertjes en redacteur Jan Tromp van diezelfde krant geeft de prins voor het eerst toe dat hij behalve een buitenechtelijke dochter in Frankrijk, nog een dochter heeft in de Verenigde Staten. Het bestaan van Alexia, de Franse dochter die nu 37 is, had de prins al eerder - in de Volkskrant, februari dit jaar - niet weersproken en dus erkend. Over Alicia (nu bijna 50) in Amerika heeft hij nooit iets gezegd. Toch was al wel bekend dat hij ook in Amerika een kind had. Althans: Ernst van den Beugel, oud-topman van de KLM en een goede vriend van de prins, had dat al een keer gezegd in het tv-programma 'Hoge Bomen' en in februari van dit jaar ook nog een keer bevestigd tegenover Trouw.

Alexia zag de prins twee keer per jaar. De dochter is ook een paar keer op paleis Soestdijk geweest, een keer samen met haar moeder. Alicia zag hij soms, aldus Bernhard. Ook zij is een keer op Soestdijk geweest. Zij is nu tuinarchitecte. Wie de moeder is wil Bernhard niet zeggen. ,,De moeder van mijn tweede buitenechtelijke dochter is de enige met wie ik niet meer bevriend ben.”

Alicia is, net als later Alexia, 'ongewild' geboren, een ongelukje dus.

Maar volgens de prins bestond er wel een rechtstreeks verband tussen het bestaan van Alicia en de Greet Hofmansaffaire in de jaren vijftig. Greet Hofmans was een gebedsgenezeres, op wie koningin Juliana alle hoop had gevestigd toen bleek dat haar dochter Christina (die toen nog Marijke werd genoemd) ernstige oogproblemen had. Juliana zou volledig in haar ban komen. Volgens Bernhard geloofde Juliana alles wat Hofmans haar zei, zelfs dat hij geld van Juliana achterover zou hebben gedrukt. In de Volkskrant legt de prins een verband tussen de geboorte van deze dochter en die beschuldiging: ,,Ja, je kunt daarover lachen, ik vond het door mijn opvoeding een enorme belediging. Als ik twintig onwettige kinderen had gehad en zij had mij dat verweten, dan had ik me dood geërgerd en had ik gezegd: het zijn er minder. Toch, zo'n verwijt had ik aanvaard. Maar de beschuldiging geld te stelen van je eigen vrouw... Dat heeft iets kapot gemaakt. Dat heb ik haar verteld. Ik heb gezegd: dat is de verklaring waarom ik deze dochter heb.”

Prins Bernhard heeft Juliana pas midden jaren zeventig ingelicht over Alicia. Het bestaan van Alexia - in 1967 geboren - biechtte hij haar op toen het meisje tien, vijftien jaar oud was. Juliana reageerde volgens Bernhard 'normaal': ,,Alsof ik haar vertelde dat we morgen zouden gaan tennissen.”

De prins erkent dat Juliana enorm van hem hield: anders valt niet te verklaren dat ze alles van hem pikte:

,,Het is de hoofdreden waarom ze het heeft kunnen accepteren. Dat is het. Neem de relatie die ik in Londen had tijdens de oorlog. Het eerste jaar - ze vroeg: heb je een vriendin? Ik zei 'ja'. Tweede jaar. Heb je nog dezelfde? Ik zei 'ja'. Derde jaar. Nog steeds? 'Ja', zei ik. Is ze echt zo aardig dat je haar na drie jaar nog steeds hebt? Ik zei 'ja'. Ze zei: dan wil ik haar graag ontmoeten. Uit die ontmoeting is voortgekomen dat mijn vriendin elk jaar met ons is gaan skiën, tot 1952, toen ze vertrok naar de Bahama's.”

Het is niet uitgesloten dat de prins met deze Londense relatie doelt op Lady Ann Orr Lewis. Van haar zijn fo-Maar to's bekend die gemaakt zijn tijdens een skivakantie samen met Juliana en Bernhard. De prins ontkent overigens dat hij in zijn Londense tijd twee zonen zou hebben verwekt.

Behalve zijn vrouw Juliana waren ook de vier dochters volledig op de hoogte van het bestaan van hun twee halfzusters. Juliana aanvaardde ze volledig, aldus Bernhard: ,,Beide kinderen waren, afzonderlijk van elkaar, getroffen door hoe lief mammie voor hen was. En mijn vrouw zei op haar beurt dat het verschrikkelijk lieve kinderen waren. Wij, mijn vrouw en ik, hebben er nooit enige moeilijkheid over gehad.”

Aldus Bernhards versie van zijn escapades. Helaas kan aan Juliana niet meer worden gevraagd hoe zij erover dacht. Het is op dit punt nadrukkelijk Bernhards verhaal. Later in het interview erkent de prins dat het van zijn kant niet direct honderd procent liefde was voor Juliana. De verhouding met haar zag hij in het begin meer als een uitdaging, gecombineerd met een bepaald percentage liefde. Pas later werd het honderd procent liefde. ,,Het is weer kapot gegaan in het begin van de jaren vijftig, toen juffrouw Hofmans mij ervan beschuldigde dat ik aan het vermogen van mijn vrouw zat en mijn vrouw dat geloofde. Toen is er iets kapot gegaan”, zegt de prins.

Die Hofmans-affaire eindigde destijds in een klinkende overwinning voor de prins. Greet Hofmans mocht niet meer aan het hof komen en Juliana moest haar hof reorganiseren. Overigens: het rapport van de commissieBeel over die zaak moet nog steeds openbaar worden gemaakt, al zijn er gisteren wel belangrijke archiefstukken naar buiten gebracht (zie pagina 13).

In de Volkskrant ontkent de prins dat hij destijds, in de jaren vijftig, plannen zou hebben gehad om Juliana te laten opnemen in een psychiatrische inrichting of dat hij zijn dochter Beatrix zo vervroegd op de troon wilde helpen. Dat zijn, volgens hem, allemaal praatjes die destijds uit de kliek rond Greet Hofmans zijn gekomen. Maar ook hier gaat het nadrukkelijk om Bernhards versie, niet om dé waarheid. Uit de stukken die gisteren openbaar zijn gemaakt, komt toch ook weer het 'coupplan' van Bernhard naar voren. Maar ook dat hoeft niet per se waar te zijn. Kortom, hier valt nog veel te onderzoeken.

Dat geldt ook voor de vraag hoe Beatrix en de andere dochters in het conflict tussen Juliana en Bernhard stonden. Het verhaal gaat dat de twee oudsten de kant kozen van hun vader en dat de twee jongsten nog te jong waren en daardoor automatisch meer op hun moeder trokken. Bernhard laat zich er niet over uit en wellicht is het niet ter sprake gekomen of hebben de twee interviewers er niet naar gevraagd.

Lockheed komt uiteraard ook weer uitvoerig aan bod. Het blijft een herhaling van zetten en even mistig als zijn uitlatingen daarover onlangs in De Groene Amsterdammer. Bernhard blijft ontkennen dat hij ooit zelf ook maar een cent heeft ontvangen. Hij heeft het geld -1,1 miljoen euro - onder vrienden laten verdelen, zegt hij, en het overgrote deel zou terecht zijn gekomen bij zijn vriend Meuser. Die had beloofd dat het later, na zijn dood, ten goede zou komen aan het Wereld Natuurfonds (WNF). Maar toen Meuser eenmaal was overleden, wist diens weduwe helemaal van niks. Vaststaat dat het geld niet bij het WNF terecht is gekomen. Het blijft een raadsel waar het dan wel is gebleven.

De prins steekt niet onder stoelen of banken dat hij later, in 1974, bij Lockheed om geld heeft gevraagd in ruil voor inspanningen om de Orion in Nederland aan de man te brengen. Er kwam niets van terecht. Overigens had de prins ook dat geld ten goede willen laten komen aan het WNF. Zegt hij.

In de Lockheed-affaire stond zijn gezin zonder reserves achter hem. Bernhard: ,,Trix, Irene en Margriet - de jongste was weg, was er niet bij - maar de oudste drie geloofden me. Voor hen was het nooit een vraagstuk. Ten eerste wisten ze dat ik geen geld nodig had voor mijzelf en ten tweede geloofden ze mij domweg. Daar was ik blij om, moet ik eerlijk zeggen. Het had me pijn gedaan als een van hen getwijfeld had.”

De prins weerspreekt ook andermaal dat de Oranjes buitensporig rijk zouden zijn. ,,Ik moest lachen, of eigenlijk helemaal niet, toen onze nephistoricus Kikkert aan de EO vertelde dat Trix miljarden heeft.”

Volgens de prins was zijn dochter Beatrix niet eens in staat het huwelijkscadeau voor Willem-Alexander en Máxima - een zilveren tafelgoed à vijftigduizend gulden - te financieren. Uiteindelijk bood Bernhard aan het dan maar te betalen. ,,Dat zo'n vent, zo'n Kikkert, dan maar wat roept: de koningin heeft miljarden. Ãœberhaupt, mensen die dat beweren, denken niet na voordat ze schrijven. Trix en haar zusters krijgen, als mijn vrouw en ik dood zijn, miljoenen. Maar intussen heeft ze niks en moet ze leven van de rijksinkomsten. Ik geloof dat Trix haar vermogen minder is dan één miljoen.”

Ook het aandelenbezit van de koningin zou minder dan één miljoen euro bedragen. En het verhaal dat de koninklijke familie een aanzienlijk aandeel in Shell zouden hebben, is volgens Bernhard eveneens onzin:

,,Voor de Shell komt ons aandelenpakket uitgedrukt in percentages neer op nul komma nul nul nul iets. Drie nullen na de komma. Zo weinig hebben wij van de Shell, helaas.”

Anderzijds bestrijdt Bernhard weer dat zijn vader een verarmde landjonker zou zijn en dat hij, Bernhard, bewust zou hebben willen introuwen in een rijke familie. Volgens de prins had hij vermogen van huis uit dat hij voor de oorlog heeft belegd in Amerikaanse aandelen. ,,Dus nooit heb ik geld van mijn vrouw nodig gehad. Ik heb gezegd voordat wij trouwden: ik doe het alleen als ik nooit een cent van de familie moet vragen. We hebben een huwelijkscontract opgesteld waarin staat dat nooit de een iets van de ander tegoed heeft en we ook niet van elkaar zullen erven.

Bernhard en Juliana laten volgens de prins 150 tot 200 miljoen euro na. Voor wat zijn eigen kapitaal betreft zal dat onder zijn zes dochters worden verdeeld. ,,Ja, ze delen allemaal in gelijke mate, ook Alicia en Alexia. Alle zes krijgen hetzelfde bedrag. Het vermogen van mijn vrouw wordt natuurlijk door vier dochters gedeeld. Maar mijn nalatenschap moet door zes worden gedeeld. Zo heb ik dat vastgelegd in mijn testament.”

Met zijn openhartige gesprekken met de twee Volkskrant-redacteuren hoopt Bernhard uiteraard het beeld dat toekomstige historici van hem hebben te beïnvloeden. Hij kan er wel tegen, zegt hij, als mensen hem als deugniet zien. ,,Maar ik zou het erg vinden als ze denken: hij deugde niet.”

Het is nog maar afwachten of de prins in zijn opzet slaagt of dat zijn verweer als een boemerang zal werken. Zo fraai zijn zijn onthullingen nu ook weer niet. Het is te hopen - voor de geschiedschrijving - dat nu ook Robbert Ammerlaan over de brug komt. Dat overweegt hij nu. Ammerlaan heeft de memoires van Bernhard opgetekend in een dik boek, gebaseerd op 160 gesprekken die hij voerde in de jaren 1975-1982. In het begin van de jaren tachtig wilde Bernhard niet dat Ammerlaan zou publiceren omdat dat te schadelijk zou zijn voor de jonge koningin Beatrix. Na publicatie in de Volkskrant lijkt dat argument achterhaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden