De waarheid van Bush

,,Wij willen jullie vrijheid niet. Wat is dat voor vrijheid met louter materiële genotzucht, criminaliteit en drugsgebruik? Wij hebben nergens om gevraagd, wat doen jullie hier?'' De tv-zender Arte zond een documentaire uit over burgers in Irak. De aangehaalde uitspraken, in perfect Engels, zijn afkomstig van een vrouw van een jaar of veertig, met een prachtige bos haar, in elegante westerse kledij, tandarts van beroep.

Als kind aanvaard je alles wat je ouders zeggen als de waarheid. Zoals zij de zaken voorschotelen, zo zit de wereld in elkaar. Later worden daar de waarheden van onderwijzers en andere leerkrachten aan toegevoegd. En de geschiedenisles. Het duurt even voordat de twijfel toeslaat en je zelf je mening gaat vormen.

Waarheden en waarden die lang boven die twijfel verheven blijven zijn de rechten van de mens, neergelegd in de Universele Verklaring en de vanzelfsprekende superioriteit van de democratische staatsvorm boven andere. En toch: is de democratische staatsvorm wel zo ideaal? Churchill vond het maar matig, maar toch te prefereren boven andere vormen. Ik weet niet of dat altijd waar is. Ik kan me voorstellen dat landen in een bepaald stadium van ontwikkeling meer sturing nodig hebben dan van een democratisch systeem kan uitgaan. Soms is de politisering zo sterk dat de gekozenen alleen besluiten durven nemen die hun kiezers welgevallig zijn.

Het probleem is echter dat altijd weer blijkt dat macht corrumpeert en dat leiders die zich in het begin werkelijk wijdden aan het belang van land en volk na verloop van tijd veranderen in grillige dictators die niemand meer naast zich dulden uit angst de macht te verliezen. Democratie vereist daarentegen een volk dat in staat is vrijwillig het gezag en de macht op te dragen aan door hen op eerlijke wijze gekozen vertegenwoordigingen en leiders. En leiders die in staat en bereid zijn die macht te delen en na verkiezingen eventueel weer af te staan aan anderen. Deze eigenschappen bestaan niet op alle plaatsen van de wereld. Kortom, zo vanzelfsprekend is het allemaal niet.

Wij aanvaarden de mensenrechten als vanzelfsprekend en we moeten er niet aan denken in een maatschappij te leven waar die niet gelden. Vrijheid van meningsuiting, niet zomaar opgepakt kunnen worden en gevangengezet, het recht op privacy, het recht een vereniging of een politieke partij op te richten en nog meer. Aan deze vrijheden had de vrouw in het tv-programma geen behoefte. Zij zag vooral de negatieve kanten van onze samenleving. Maar niet voor niets zijn vele tienduizenden Irakezen hun land ontvlucht. Vele tegenstanders van het regime zijn inmiddels vermoord. Tienduizenden Koerden zijn afgeslacht toen ze tijdens de eerste Golfoorlog in opstand kwamen tegen het regime.

Maar dan komt de heer Bush jr. Hij weet wat goed is voor de wereld. Voor hem zijn de waarheden echt nog ongeschonden, lijkt het. ,,Wij brengen democratie aan het volk van Irak en daarna in het hele Midden-Oosten.'' Ach... wat lief, zou je bijna denken, als het niet zo navrant was wat er gebeurt. Hoe ging het ook alweer? Al-Kaida-Irak: niet bewezen. Massavernietigingswapens? Ook niet. Maar de oorlog moest gevoerd worden. Nu wordt dus het Iraakse volk bevrijd en democratie gebracht. En daarvoor worden dag in dag uit steden gebombardeerd, mensenlevens verwoest, cultuurgoederen en wellicht zelfs heilige plaatsen vernield.

Ik kan de waarde van de rechten van de mens en van onze democratie niet relativeren, maar de methode die nu is gekozen is in elk geval niet de goede om de Irakezen deze zegeningen deelachtig te laten worden. Er is geen enkele wettiging, het is een inbreuk op het internationale recht en er wordt alleen maar haat gezaaid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden