De waakhond van de digitale persoonsgegevens

Wie waakt er eigenlijk over onze digitale persoonsgegevens? Bits of Freedom wil uw creditcard beschermen en de stemmachine checken.

door Gideon Hofland

Sjoera Nas (34) is een van de twee betaalde krachten van de stichting Bits of Freedom. Dat is een luxe, omdat zusterorganisaties voornamelijk met vrijwilligers en deeltijdwerkers werken. Er is genoeg te doen. ,,We zijn het braafste jongetje van de klas'', zo omschreef Nas al eens het handelen van kabinet Balkenende inzake de privacy-wetgeving.

Wat houdt u het meest bezig op dit moment?

,,Een groot gedeelte van onze tijd zit in het lobbyen bij de politiek. Fractie-specialisten informeren en de media voorzien van onze mening en informatie. Ook richten we ons op Brussel, want zeventig procent van de wetgeving op gebied van privacy komt vanuit het Europese Unie.''

Wat speelt er nu in Brussel?

,,De bescherming van persoonsgegevens van Europese reizigers staat hoog op onze agenda. De Europese commissie, onder leiding van Bolkestein, heeft onlangs de VS toegang gegeven tot informatie over passagiers die naar de VS vliegen. Het gaat om antwoorden op 39 persoonlijke vragen die de VS 3,5 jaar mogen bewaren. Het zijn 'normale' dingen als adresgegevens, maar ook creditcardnummers, airmiles-gebruik, e-mailadres etc. Zelfs de voorkeur voor het eten tijdens de vlucht. Staat daar Halal (ritueel geslacht vlees voor moslims, G.H.), dan is dat volgens de VS interessante info. Alle overheidsdiensten in de VS mogen deze data inzien. Elke willekeurige politieagent heeft er toegang toe. Dit vinden wij ontoelaatbaar en het Europees parlement is dit met ons eens. Het parlement heeft dan ook de Europese commissie hierover voor het Europees gerechtshof gedaagd. Dat is nog nooit eerder gebeurd.''

De gewone digitale burger ziet weinig van uw lobbywerk. Wat doet u direct voor hen?

,,We hebben een website en een gratis Nederlandstalige e-mailkrant met 4500 abonnees en een Engelse versie voor alle leden van onze Europese koepelorganisatie voor privacy-beschermers EDRI. Die wordt ook in het Italiaans, Russisch en Oekraïens vertaald. In beide staat het laatste nieuws op het gebied van digitale burgerrechten en privacy.''

Wat is uw grootste succes tot nu toe?

,,De jaarlijks terugkerende Big Brother Award en het project Spot the Cam schaar ik daar onder. Vorig jaar vond onze jury dat minister Donner de prijs verdiende. Wegens het ondermijnen van het recht op privacy. De andere award ging naar meerdere Nederlandse advocatenkantoren, onder wie de landsadvocaat, omdat ze klant waren van het dubieuze handelsinformatiebureau Mariëndijk. Met Spot the Cam zochten we twee jaar geleden binnen de Amsterdamse grachtengordel naar beveiligingscamera's. Het blijkt dat ze een snelle en goedkope manier zijn tot het verhogen van de het veiligheidsgevoel. Maar ze verhogen de veiligheid zelf niet. Deze actie heeft inmiddels navolging in Heerlen, Zürich en dertien plaatsen in Duitsland gekregen.''

In uw nieuwsbrief citeert u regelmatig minister Donner. Zoals uit een debat in de Eerste Kamer: 'De heer Holdijk stelde een vraag over ISPs. Ik moet eerst achterhalen wat een ISP is, maar het gaat waarschijnlijk om de behartigers van de belangen van burgers'. Is dat niet een beetje kinderachtig?

,,We krijgen veel enthousiaste reacties op die 'Donnerabilia'. Het is niet als persoonlijke hetze bedoeld. Ik vind het markant dat een minister niet weet wat een ISP (Internet Service Provider, G.H.) is. Zeker als dit één van de drie afkortingen is die volop voorkomen in het wetsvoorstel voor het vorderen van gegevens uit de telecommunicatie. Dat voorstel verdedigde hij op dat moment plenair voor de Eerste Kamer. Er is blijkbaar weinig kennis nodig om wetgeving te kunnen maken. Ook minister Brinkhorst van Economische Zaken hebben we al geciteerd. Hij zei: 'Wat weet ik als oude man nou van computers?' En dan dient hij bij het parlement een flinterdun voorstel in voor het bestrijden van spam. Het is koketteren met onwetendheid.''

Waar doet u het allemaal van?

,,We kiezen bewust om alles zonder overheidssubsidie te doen. In zo'n geval moeten we ook resultaat laten zien. Nu hebben we een vrije agenda-voering. Inkomsten halen we voornamelijk uit particuliere schenkingen en via donateurs. Zoals via Xs4all waar de abonnees kunnen aangeven of de provider in hun naam een euro per jaar aan ons moet overmaken. Zo'n 13 000 mensen doen dat nu.''

De nieuwste kwestie waar Bits of Freedom zich over buigt is de betrouwbaarheid van de Nederlandse stemmachines. ,,In Ierland wilde men dit jaar met de in ons land al veelvuldig gebruikte stemmachines van het bedrijf Nedap elektronisch gaan stemmen. Het blijkt dat ze in ons land nooit getest zijn op betrouwbaarheid, alleen op kwaliteit. Of de Nederlandse verkiezingen eerlijk zijn weten we dus niet, wel dat de stemmachines tegen een heel koud stemlokaal kunnen. Er is geen enkele controle achteraf mogelijk. Alsof we onze stem inleveren bij een duister gebouw, waar aan het eind van de dag de einduitslag op een papiertje uitrolt. Wat er binnen dat gebouw afspeelt weet niemand. Daar komt nog bij dat de stemmachines werken op oude software van Microsoft die sinds 2001 niet meer wordt ondersteund. Als er veiligheidsproblemen zouden ontstaan, dan is het dus jammer maar helaas. Deze worden dan niet meer opgelost. En dit jaar mogen Nederlanders in het buitenland voor het eerst via internet stemmen voor de Europese verkiezingen. Ook de werking van dat systeem is door ons volledig afgeserveerd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden