Column

De VVD kan Wilders de doodskus geven

Heere HeeresmaBeeld Maartje Geels

Het middernachtelijk Radio 1-programma voor kunst en cultuur ‘Nooit meer slapen’ (VPRO) kent een rubriek waarin de geïnterviewde kaarten met vragen moet trekken. Een van die vragen luidt: “Wie moet er dood?”

Steeds als ik naar het programma luisterde hoopte ik dat iemand spontaan en vol overtuiging zou antwoorden: “Emile Roemer!” Ik vond SP-leider Roemer schadelijk voor zijn partij. En aangezien hij daar geen consequenties aan wilde verbinden, zag ik voor hem maar één solutie. Sinds zijn principiële weigering om een linkse bijwagen aan een rechts kabinet te worden ben ik echter van mening veranderd. Emile Roemer mag eeuwig blijven leven.

Welke coalitie er ook uit de formatie komt, zolang de PVV daar geen deel van uitmaakt zal er altijd een schaduw over blijven hangen; die van de 1.372.941 PVV-kiezers. Op zich lijkt er iets te zeggen voor een cordon sanitaire tegen onwelriekende partijen. Het Vlaams Belang (VB) lijkt erdoor gestopt te zijn - maar de VB-kiezers zijn niet verdwenen. 

Terwijl het VB kleiner werd, werd de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) groot. Waarschijnlijk hebben veel VB-kiezers hun toevlucht tot de N-VA genomen, omdat de standpunten van de N-VA die van het VB het dichtst benaderen. Tegelijk zijn er N-VA-kiezers die nooit op het VB zouden stemmen, omdat ze dat te extreem vinden. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Geert Wilders en zijn beveiliging.Beeld ANP

Street cred

Het nettoresultaat van het cordon sanitaire tegen het VB is dus dat er een grote, ‘respectabele’ partij is opgekomen die het gedachtengoed van het VB in verdunde vorm uitdraagt. We zien hetzelfde gebeuren met de PVV en het Forum voor Democratie (FvD), al zie ik Thierry Baudet nog niet zo gauw Geert Wilders overvleugelen zoals N-VA-leider Bart De Wever dat met VB-leider Filip Dewinter heeft gedaan. Het ontbreekt Baudet aan street cred.

Maar misschien moeten we niet naar het FvD kijken als we de Nederlandse N-VA zoeken. De VVD lijkt me een geloofwaardiger kandidaat, het CDA in iets mindere mate ook. En laten we niet vergeten dat de formule voor de Turkijedeal van oud-PvdA-leider Diederik Samsom kwam. 

Het verdund overnemen van PVV-ideeën door de middenpartijen heeft de PVV echter niet kleiner gemaakt; zij is met vijf zetels gegroeid. De vergelijking met het VB gaat dus mank en de conclusie zou moeten zijn dat het cordon sanitaire rond de PVV contraproductief is; de PVV wordt steeds groter, terwijl de middenpartijen steeds rechtser worden.

Ideologische kiezers

Deze ontwikkeling is mijns inziens alleen te keren door de PVV aan de formatietafel uit te nodigen. Niets ontmaskert zo effectief als macht. Zie de Brexiteers en Trump na hun overwinning. Wanneer de PVV aan de macht is geweest, zullen de kiezers haar bij volgende verkiezingen realistischer waarderen. Alleen de ideologische kiezers zullen de PVV trouw blijven, de grote meerderheid van proteststemmers zal inzien dat ook de PVV hun problemen niet kan oplossen.

Wanneer de PVV door de mand is gevallen, kunnen de middenpartijen zich weer wat vrijer opstellen en hun rechtse geluid terugschroeven. Daarvoor moeten ze wel een tijdje de macht delen met de PVV, maar dat hoeft geen ramp te zijn. Dat Wilders ooit zijn gedoogsteun terugtrok, is een niet ter zake doend bezwaar. 

Interessanter is dat Wilders al een dag na de verkiezingen van 2010 zijn standpunt over de AOW-leeftijd liet vallen. Wilders is geen Roemer. Wilders wil zo graag de macht dat hij zijn beloften terstond zal verloochenen.

Mijn advies aan de VVD: geef Wilders dezelfde doodskus die je de PvdA hebt gegeven, en je hebt nooit meer last van hem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden